Ból mięśniowy to nieprzyjemne doznanie odczuwane w obrębie mięśni, które może mieć bardzo różne przyczyny – od przeciążenia po infekcje czy choroby przewlekłe. Tego rodzaju ból może być ostry, tępy, rozlany albo zlokalizowany w jednym miejscu, zależnie od jego podłoża. Jeśli utrzymuje się dłuższy czas i trudno go powiązać z konkretną przyczyną, zwłaszcza gdy towarzyszą temu jakiekolwiek niepokojące dolegliwości, najlepiej skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą.
Ból mięśniowy – przyczyny
Najczęściej spotykaną przyczyną bólu mięśniowego jest przeciążenie tkanki mięśniowej. Dochodzi do niego zwykle po intensywnym wysiłku fizycznym, aktywności sportowej lub pracy zawodowej wymagającej powtarzalnych ruchów czy długotrwałego napięcia określonych grup mięśniowych. Warto jednak podkreślić, że ból przeciążeniowy może być również konsekwencją pracy siedzącej. Długotrwałe utrzymywanie jednej, niezmiennej pozycji powoduje nadmierną aktywność wybranych grup mięśniowych, często bez odpowiedniego wsparcia antagonistów (zobacz: mięśnie antagonistyczne). Prowadzi to do zaburzenia równowagi mięśniowej i przeciążenia, czego typowym przykładem jest ból mięśni pleców odpowiadających za stabilizację w trakcie siedzenia.
Częstą postacią bólu przeciążeniowego jest również opóźniona bolesność mięśniowa (DOMS – Delayed Onset Muscle Soreness), która pojawia się zazwyczaj od 24 do 72 godzin po intensywnym lub nietypowym wysiłku fizycznym. Mechanizm ten wiąże się z mikrouszkodzeniami włókien mięśniowych (tzw. zakwasy) oraz towarzyszącą im reakcją zapalną.
Zobacz również: Regeneracja organizmu po wysiłku fizycznym.
Do innych możliwych przyczyn bólu mięśniowego zalicza się:
- infekcje wirusowe i infekcje bakteryjne – w przebiegu których ból mięśni, ból kości i ból stawów stanowi częsty objaw towarzyszący gorączce, osłabieniu czy objawom ze strony dróg oddechowych;
- choroby reumatyczne i choroby autoimmunologiczne – takie jak reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy czy twardzina układowa;
- zespoły metaboliczne;
- zaawansowane niedobory pokarmowe – w tym między innymi niedobór witaminy D;
- stosowanie niektórych leków – takich, które mogą powodować bóle mięśniowe jako działanie niepożądane. Mogą to być na przykład wybrane leki stosowane w chemioterapii;
- urazy i kontuzje – takie jak stłuczenia, naderwania lub zerwania mięśni, w których ból ma zwykle charakter dobrze zlokalizowany.
Przejściowy ból mięśniowy może wystąpić również w przebiegu silnego zmęczenia, przewlekłego stresu lub niewyspania. W takich przypadkach dolegliwości zazwyczaj ustępują po odpowiednim odpoczynku i regeneracji organizmu.
Ból mięśniowy – objawy
Nie ma jednego obrazu klinicznego, który dokładnie opisze każdy ból mięśniowy. W dużej mierze zależy to od jego przyczyn. Przy urazach i kontuzjach takich jak naderwanie mięśnia ból jest raczej dobrze zlokalizowany, ostry, kłujący, nasilający się podczas napinania mięśnia i poruszania nim. Z kolei ból mięśniowy jako konsekwencja farmakoterapii lub zaawansowanej choroby przewlekłej jest raczej rozlany, tępy, dotyczy całego organizmu lub wielu różnych struktur mięśniowych.
W obrazie klinicznym pojawić się mogą także zupełnie inne dolegliwości towarzyszące. Przy chemioterapii jest to dodatkowo osłabienie mięśni, nadmierne wypadanie włosów, ogólne złe samopoczucie i nudności. Przy grypie pojawiają się dreszcze, ból gardła, gorączka, zatkane zatoki. Z kolei ból mięśniowy po przemęczeniu się z reguły nie powinien dawać większych dolegliwości dodatkowych.
Ból mięśniowy – diagnostyka
Jeżeli ból mięśniowy utrzymuje się przez dłuższy czas, nawraca lub jest niepokojący, zaleca się konsultację z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej lub fizjoterapeutą. Podstawą diagnostyki jest szczegółowy wywiad zdrowotny. Obejmuje on między innymi pozyskanie informacji na temat czasu trwania dolegliwości, lokalizacji bólu, związku z wysiłkiem fizycznym, przyjmowanych leków oraz chorób współistniejących.
Uzupełnieniem wywiadu są indywidualnie dobrane badania laboratoryjne do obrazu klinicznego pacjenta. Najczęściej obejmują one morfologię krwi, wskaźniki stanu zapalnego, ocenę funkcji tarczycy, poziom wybranych hormonów, a także oznaczenie stężeń witamin i minerałów. W zależności od objawów i podejrzeń, lekarz może rozszerzyć diagnostykę o pakiet badań onkologicznych lub reumatycznych, aby. skierować pacjenta do odpowiedniego specjalisty.
Ból mięśniowy – leczenie
Leczenie bólu mięśniowego ma charakter przyczynowy i jest uzależnione od mechanizmu powstawania dolegliwości. W praktyce klinicznej może obejmować:
- przeciążenie mięśni – odpoczynek bierny i aktywny, w tym lekką aktywność fizyczną niewywołującą bólu, masaż regenerujący, terapię punktów spustowych, ćwiczenia o niskiej intensywności, delikatne rozciąganie mięśni, rolowanie mięśni oraz zabiegi wspomagające regenerację, takie jak sauna czy kąpiele z hydromasażem (zobacz: hydroterapia);
- infekcje – regenerację organizmu poprzez sen i odpoczynek, odpowiednie nawodnienie, lekkostrawną dietę, a w razie wskazań, leczenie farmakologiczne ukierunkowane na czynnik zakaźny;
- choroby przewlekłe – długoterminową kontrolę choroby, opartą na farmakoterapii oraz modyfikacji stylu życia, co pozwala ograniczyć nasilenie dolegliwości takich jak bóle mięśniowe;
- działania niepożądane leków – jeśli jest to możliwe to modyfikację leczenia farmakologicznego lub postępowanie objawowe ukierunkowane na regenerację i wsparcie organizmu;
- urazy i kontuzje – indywidualnie dobraną fizjoterapię obejmującą kinezyterapię, terapię manualną oraz fizykoterapię. Wspomagająco zastosowanie znajduje kinesiotaping.
Jeżeli ból mięśniowy nie ustępuje po 2-3 dniach, nasila się lub towarzyszą mu dodatkowe objawy ogólne (m.in. osłabienie, gorączka czy zaburzenia czucia) konieczna jest dalsza diagnostyka lekarska.
Polecane produkty:
|
Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę
Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy na stawy i skórę
Kwas hialuronowy zapewnia mazi stawowej właściwości lepko-sprężyste, przez co zmniejsza ból w stawach. Dodatkowo wypełnia przestrzenie w naskórku redukując zmarszczki. Sprawia, że skóra wygląda młodziej i polepsza się jej odcień, dając też efekt ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Kruszyna J., Świtoń A., Postępowanie fizjoterapeutyczne w bólach pochodzenia mięśniowego w odcinku szyjno-piersiowym kręgosłupa, Rehabilitacja, 4/2016.
- Michalik J., Zawadka M., Gawda P., Wybrane techniki terapeutyczne wykorzystywane w zespołach bólowych i zespołach przeciążeniowych mięśni, Journal of Education, Health and Sport. 2016;6(8):249-256.
- Nicpoń K., Bóle mięśniowe i kurcze bolesne w praktyce neurologa, Polski Przegląd Neurologiczny, 2007;3(4):237-248.
