Przerost błony fałdu maziowego w kolanie jest stanem, w którym dochodzi do pogrubienia i podrażnienia fałdu błony maziowej znajdującego się wewnątrz stawu kolanowego. Zmieniony fałd może być mechanicznie drażniony podczas ruchu, zwłaszcza przy powtarzanym zginaniu i prostowaniu kolana. Prowadzi to do bólu, uczucia przeskakiwania w stawie lub trzasków oraz dyskomfortu podczas aktywności fizycznej. Dolegliwości mogą pojawić się m.in. w następstwie przeciążenia stawu, urazu lub przewlekłego podrażnienia stawu. Podstawę leczenia stanowi postępowanie zachowawcze, w tym odpowiednio dobrana fizjoterapia. Jeżeli pomimo leczenia objawy utrzymują się i istotnie ograniczają funkcję kolana, w wybranych przypadkach rozważa się leczenie operacyjne.
Przerost błony fałdu maziowego w kolanie – przyczyny
Fałdy błony maziowej występują fizjologicznie w stawie kolanowym i stanowią pozostałość po jego rozwoju w okresie płodowym. W większości przypadków nie powodują żadnych dolegliwości i nie wymagają leczenia. Problem pojawia się jednak gdy fałd ulega pogrubieniu, włóknieniu lub przewlekłemu podrażnieniu. To może powodować jego drażnienie podczas ruchów i wywoływać objawy. Do takich zmian najczęściej dochodzi wskutek powtarzających się przeciążeń, urazów lub stanów zapalnych w obrębie stawu. Do czynników mogących sprzyjać rozwojowi przerostu błony fałdu maziowego w kolanie zalicza się:
- przeciążenie stawu – powtarzające się zginanie i prostowanie kolana (np. podczas biegania, jazdy na rowerze, skakania, kucania lub wykonywania określonej pracy) może prowadzić do przewlekłego drażnienia fałdu;
- uraz – skręcenie stawu, stłuczenie stawu lub inny uraz kolana może wywołać reakcję zapalną błony maziowej i sprzyjać pogrubieniu fałdu;
- przewlekłe zapalenie błony maziowej – utrzymujący się stan zapalny w obrębie stawu może prowadzić do zmian w strukturze fałdu maziowego;
- zaburzenia biomechaniki stawu – nieprawidłowy tor ruchu rzepki, zaburzenia kontroli kończyny dolnej lub niektóre dysfunkcje mięśniowe mogą sprzyjać mechanicznemu drażnieniu fałdu;
- zmiany zwyrodnieniowe stawu – mogą współistnieć ze zmianami błony maziowej i jej przewlekłym podrażnieniem;
- choroby zapalne stawów – przewlekłe choroby przebiegające z zapaleniem błony maziowej mogą sprzyjać jej pogrubieniu.
Zobacz również: Stłuczone kolano.
Objawowy przerost fałdu maziowego w kolanie dotyczy przede wszystkim osób młodych i aktywnych fizyczni. Może jednak wystąpić również w innych grupach wiekowych. Szczególne znaczenie mają aktywności związane z częstym, powtarzalnym zginaniem i prostowaniem kolana. Samo stwierdzenie obecności fałdu maziowego nie oznacza jednak choroby. Znaczenie kliniczne ma dopiero jego patologiczna zmiana połączona z występowaniem charakterystycznych dolegliwości.
Przerost błony fałdu maziowego w kolanie – objawy
Charakterystyczne objawy mogące wskazywać na przerost błony fałdu maziowego w kolanie to:
- ból stawu kolanowego, zwłaszcza po wewnętrznej stronie kolana;
- uczucie przeskakiwania lub trzaskania podczas poruszania stawem kolanowym;
- dyskomfort podczas zginania i prostowania kolana;
- czasami obrzęk lub uczucie zablokowania stawu.
Przerost fałdu maziowego w kolanie zazwyczaj jest diagnozą z wykluczenia. Oznacza to, że przed postawieniem rozpoznania lekarz powinien wykluczyć inne możliwe przyczyny dolegliwości kolana, np. uszkodzenia łąkotek, chrząstki stawowej lub więzadeł. Istotne znaczenie ma obraz kliniczny oraz badanie fizykalne, natomiast badania obrazowe pełnią funkcję pomocniczą. W rezonansie magnetycznym możliwe jest uwidocznienie pogrubionego fałdu maziowego. Sama jednak jego obecność nie przesądza jeszcze, że to właśnie on odpowiada za występujące dolegliwości.
Intensywność objawów mocno jest uzależniona od wielu czynników. Niektórzy pacjenci zgłaszają lekkie bóle jedynie przy konkretnych ruchach lub w większym zakresie zgięcia kolana. Inni odczuwają ból towarzyszący na co dzień, nie jest jednak intensywny. Z kolei u jeszcze innych dolegliwości mogą znacznie utrudniać codzienne funkcjonowanie, pojawiając się również w spoczynku.
Diagnostyka przerostu błony fałdu maziowego w kolanie
Diagnostyka przerostu błony fałdu maziowego w kolanie opiera się przede wszystkim na szczegółowym wywiadzie oraz badaniu klinicznym stawu kolanowego. Pomocniczo wykonuje się badania obrazowe, zwłaszcza rezonans magnetyczny, który pozwala uwidocznić pogrubiony fałd maziowy oraz wykluczyć inne możliwe przyczyny dolegliwości. W niektórych przypadkach przydatne może być również USG, szczególnie jako badanie dynamiczne. Umożliwia ono ocenę zachowania się fałdu podczas ruchu. Samo uwidocznienie fałdu w badaniu obrazowym nie zawsze oznacza jednak, że jest on przyczyną występujących objawów.
Postawieniem diagnozy zajmuje się przede wszystkim lekarz ortopeda. Fizjoterapeuta natomiast przeprowadza odpowiednio dobrane testy funkcjonalne, obejmujące m.in. zakres ruchu w stawie, siłę i funkcję mięśni oraz wzorce ruchowe kończyny dolnej. Uzyskane informacje pozwalają zidentyfikować ewentualne zaburzenia funkcjonalne i odpowiednio zaplanować postępowanie fizjoterapeutyczne.
Przerost błony fałdu maziowego w kolanie – leczenie
Większość przypadków objawowego przerostu fałdu maziowego w kolanie leczy się zachowawczo. Podstawowe znaczenie ma ograniczenie lub czasowa modyfikacja aktywności nasilających dolegliwości oraz odpowiednio dobrana fizjoterapia. W zależności od stanu pacjenta może ona obejmować terapię manualną, pracę nad zakresem ruchomości stawu oraz ćwiczenia poprawiające siłę mięśniową, kontrolę kończyny dolnej i prawidłową biomechanikę ruchu. Wspomagająco zastosowanie znajduje kinesiotaping. Istotnym elementem postępowania są również odpowiednio dobrane ćwiczenia wykonywane samodzielnie przez pacjenta zgodnie z zaleceniami fizjoterapeuty.
Zobacz również: Zespół fałdu maziowego kolana – fizjoterapia czy artroskopia?
Jeżeli mimo prawidłowo prowadzonego leczenia zachowawczego dolegliwości wciąż utrzymują się i istotnie ograniczają funkcjonowanie pacjenta (po około 6 miesiącach), lekarz może rozważyć leczenie operacyjne. Najczęściej wykonuje się artroskopię, którą polega na resekcji objawowego, patologicznie zmienionego fałdu maziowego.
Po zabiegu stopniowo przywraca się obciążanie kończyny przy pomocy kul ortopedycznych oraz rozpoczyna fizjoterapię. Ukierunkowana jest ona na odzyskanie pełnego zakresu ruchu, siły mięśniowej i sprawności stawu kolanowego. Czas powrotu do aktywności fizycznej zależy m.in. od zakresu zabiegu, stanu kolana oraz indywidualnego przebiegu rekonwalescencji.
Polecane produkty:
|
Kwas hialuronowy na stawy, skórę i oczy
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie stawów i ich płynność ruchu. Dodatkowo pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry i powierzchni oka. Wpływa także na elastyczność i właściwe uwodnienie tkanek. Zobacz więcej... |
|
Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę
Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Gryckiewicz S., Paczesny Ł., Brożyna A., Zabrzyński J., Gryckiewicz A., Paradowska Z., Libura M., The medial plica syndrome of the knee – Narrative review of the literature, Translational Research in Anatomy, 2025.
- Zmerly H., Akkawi I., Citarella R., Ghoch M., Clinical Management of Medial Patellar Plica Syndrome: Mini Review from Diagnosis to Treatment, Current Rheumatology Reviews, 2018.
