Zespół fałdu maziowego kolana – fizjoterapia czy artroskopia?

Pytanie

Dzień dobry,
rozpoznano u mnie przewlekłe podostre zapalenie fałdu błony maziowej w stawie kolanowym. Jedni ortopedzi radzą artroskopię, a inni odpowiednią fizjoterapię. Chciałam się dowiedzieć jaka jest ścieżka fizjoterapeutyczna przy tym schorzeniu.

Marta

Odpowiedź

Pani Marto,
w większości przypadków zespół fałdu maziowego kolana (ang. plica syndrome) leczy się początkowo zachowawczo, a podstawę terapii stanowi odpowiednio dobrana fizjoterapia. Leczenie operacyjne w postaci artroskopii jest zazwyczaj rozważane dopiero wtedy, gdy pomimo kilku miesięcy rehabilitacji objawy nie ustępują lub znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Fałdy maziowe są prawidłowymi strukturami występującymi wewnątrz stawu kolanowego. U większości osób nie wywołują żadnych dolegliwości. Problem pojawia się wtedy, gdy dochodzi do ich pogrubienia, przewlekłego drażnienia lub stanu zapalnego. W takiej sytuacji mogą stać się źródłem bólu oraz objawów mechanicznych określanych jako zespół fałdu maziowego.

Najczęściej pacjenci zgłaszają:

• ból po przyśrodkowej stronie rzepki;
• ból podczas schodzenia ze schodów;
• dolegliwości w trakcie wykonywania przysiadów i klękania;
• uczucie przeskakiwania lub tarcia w kolanie;
• dyskomfort po dłuższym siedzeniu ze zgiętym kolanem;
• sporadycznie pojawiające się uczucie blokowania stawu.

Rozpoczynając rehabilitację, w pierwszej kolejności fizjoterapeuta przeprowadza szczegółowe badanie funkcjonalne. Ocenia nie tylko samo kolano, ale również sposób pracy całej kończyny dolnej. Jest to bardzo ważne, ponieważ przewlekłe drażnienie fałdu maziowego często związane jest z zaburzeniami biomechaniki ruchu. Podczas badania analizowane są m.in.:

• ustawienie kończyny dolnej;
• tor ruchu rzepki;
• siła mięśnia czworogłowego uda;
• funkcja mięśni pośladkowych;
• stabilizacja miednicy;
• wzorzec chodu;
• technika wykonywania przysiadu;
• zakres ruchomości stawów kończyny dolnej.

Celem rehabilitacji jest przede wszystkim zmniejszenie bólu i ograniczenie drażnienia fałdu maziowego. W początkowym okresie często zaleca się czasowe ograniczenie aktywności nasilających objawy, m.in. głębokie przysiady, klękanie, skoki czy bieganie. Nie oznacza to jednak całkowitej rezygnacji z ruchu. Wręcz przeciwnie, odpowiednio dobrane ćwiczenia są najważniejszym elementem leczenia.

Program rehabilitacji najczęściej obejmuje ćwiczenia wzmacniające mięśnie stabilizujące staw biodrowy i staw kolanowy. Szczególną uwagę zwraca się na mięśnie pośladkowe, zwłaszcza mięsień pośladkowy wielki i mięsień pośladkowy średni. Ich osłabienie może prowadzić do nadmiernego koślawienia kolana podczas chodu, biegu lub przysiadu. To z kolei zwiększa obciążenia działające na staw rzepkowo-udowy i może nasilać objawy.

Zobacz również: Kolana koślawe.

Prowadzi się również ćwiczenia wzmacniające mięsień czworogłowy uda. Początkowo wykonywane są one w zakresie ruchu, który nie prowokuje dolegliwości bólowych. W miarę poprawy funkcji stopniowo zwiększa się obciążenie i przechodzi do bardziej wymagających ćwiczeń funkcjonalnych.

W późniejszym etapie rehabilitacji wykorzystuje się m.in.:

• niepełne przysiady;
• ćwiczenia typu step-up i step-down;
• ćwiczenia równoważne;
• trening stabilizacji;
• ćwiczenia kontroli osi kończyny dolnej;
• naukę prawidłowych wzorców ruchowych podczas codziennych aktywności.

W zależności od uzyskanych wyników podczas badania fizjoterapeutycznego pomocna może być również terapia manualna. Obejmuje ona mobilizacje rzepki, techniki stosowane na tkankach miękkich (np. terapia punktów spustowych, masaż tkanek głębokich) czy mobilizacje stawowe. Należy jednak pamiętać, że mają one charakter uzupełniający, a podstawą leczenia pozostaje aktywna rehabilitacja.

Pierwsze efekty terapii często pojawiają się po kilku tygodniach regularnych ćwiczeń. W praktyce program rehabilitacji trwa zwykle od 6 do 12 tygodni. W przewlekłych przypadkach może być on ulec wydłużeniu. O skuteczności leczenia świadczy przede wszystkim zmniejszenie bólu podczas chodzenia, wykonywania przysiadów i schodzenia po schodach, a także stopniowy powrót do codziennych aktywności bez nawrotu nieprzyjemnych objawów.

Artroskopia jest rozważana najczęściej wtedy, gdy pomimo prawidłowo prowadzonej fizjoterapii przez kilka miesięcy nie dochodzi do wyraźnej poprawy. Zabieg może być również wskazany u pacjentów z nasilonymi objawami lub wtedy, gdy badanie kliniczne oraz badania obrazowe jednoznacznie wskazują fałd maziowy jako główne źródło dolegliwości.

Warto jednak podkreślić, że nawet po artroskopowym usunięciu przerośniętego fałdu maziowego rehabilitacja nadal odgrywa bardzo ważną rolę. Operacja usuwa zmienioną chorobowo tkankę, ale nie eliminuje ewentualnych zaburzeń biomechanicznych, które mogły przyczyniać się do rozwoju problemu.

Podsumowując, w przypadku zespołu fałdu maziowego kolana fizjoterapia jest leczeniem pierwszego wyboru. Jeżeli nie występują wyraźne wskazania do zabiegu operacyjnego, warto najpierw przeprowadzić pełny program rehabilitacji oparty na diagnostyce funkcjonalnej, indywidualnie dobranych ćwiczeniach oraz stopniowym powrocie do aktywności fizycznej. Dopiero brak poprawy po odpowiednio prowadzonej terapii stanowi najczęstszą przesłankę do rozważenia leczenia operacyjnego.

Pomogłem? Będzie mi bardzo miło, jeśli odwdzięczy się Pani kawą za konsultację: suppi.pl/fizjoterapeuty. Dziękuję 🙂

Pozdrawiam i życzę miłego dnia
Kamil Radlak
Centrum Fizjoterapeuty
centrum.fizjoterapeuty.pl
Tel. 513 776 935

	Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej...
	Kwas hialuronowy na stawy, skórę i oczy Wspiera prawidłowe funkcjonowanie stawów i ich płynność ruchu. Dodatkowo pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry i powierzchni oka. Wpływa także na elastyczność i właściwe uwodnienie tkanek. Zobacz więcej...