Pęknięcie łąkotki to jedno z najczęściej rozpoznawanych uszkodzeń wewnątrzstawowych kolana. Może wystąpić zarówno w wyniku nagłego urazu (najczęściej podczas ruchu skrętnego wykonywanego na obciążonej kończynie) jak i stopniowo rozwijać się na skutek zmian przeciążeniowych oraz degeneracyjnych związanych z wiekiem. Łąkotki pełnią niezwykle ważną funkcję w stawie kolanowym. Odpowiadają za amortyzację obciążeń, zwiększają stabilność kolana oraz chronią chrząstkę stawową przed nadmiernym zużyciem. Pęknięcie łąkotki może prowadzić do bólu, obrzęku, ograniczenia ruchomości, a niekiedy nawet do blokowania stawu. W zależności od rodzaju, lokalizacji i rozległości uszkodzenia leczenie może mieć charakter zachowawczy lub operacyjny. Niezależnie od wybranej metody terapii, kluczową rolę w odzyskaniu sprawności, przywróceniu prawidłowej funkcji kolana i zmniejszeniu ryzyka kolejnych urazów odgrywa odpowiednio zaplanowana fizjoterapia.
Pęknięcie łąkotki – przyczyny
Do uszkodzenia łąkotki najczęściej dochodzi podczas nagłego ruchu skrętnego kolana przy jednoczesnym obciążeniu kończyny dolnej. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji gdy staw znajduje się w niewielkim zgięciu. Ryzyko urazu zwiększają również gwałtowne zmiany kierunku ruchu, przysiady wykonywane pod obciążeniem oraz aktywność fizyczna wymagająca dynamicznych zwrotów i nagłego hamowania. U osób starszych, u których w obrębie łąkotek występują zmiany degeneracyjne osłabiające ich strukturę, uszkodzenie może pojawić się nawet podczas codziennych czynności, np. wstawanie z pozycji kucznej czy wykonywanie przysiadu.
Warto podkreślić, że łąkotka przyśrodkowa ulega uszkodzeniu około pięć razy częściej niż łąkotka boczna. Coraz częściej rozpoznaje się również uszkodzenia przeciążeniowe lub spowodowane zmianami zwyrodnieniowymi. Mogą one rozwijać się stopniowo, bez wyraźnego urazu, także u osób w młodszym wieku.
Pęknięcie łąkotki – objawy
Najczęstszym objawem pęknięcia łąkotki jest ból zlokalizowany po stronie przyśrodkowej stawu kolanowego w przypadku uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej lub po stronie bocznej przy uszkodzeniu łąkotki bocznej. Dolegliwości zwykle nasilają się podczas ruchów skrętnych kolana, np. podczas obracania tułowia przy stopie opartej o podłoże. Ból może również pojawiać się podczas biegania, skakania, kucania, siadania na piętach oraz innych czynności wymagających głębokiego zgięcia stawu kolanowego.
W przypadku ostrego urazu objawy często rozwijają się nagle i mogą obejmować:
- obrzęk kolana;
- zwiększone ucieplenie skóry okolicy stawu;
- ograniczenie ruchomości;
- ból występujący także w spoczynku.
Niektórzy pacjenci w chwili urazu słyszą lub odczuwają charakterystyczny trzask. Objaw ten może świadczyć o poważniejszym uszkodzeniu struktur wewnątrzstawowych, w tym współistniejącym urazie więzadła krzyżowego przedniego (ACL), który stosunkowo często występuje razem z uszkodzeniem łąkotki.
Zobacz również: Uszkodzenie więzadła krzyżowego-przedniego.
Jeżeli uszkodzony fragment łąkotki oddzieli się od pozostałej części i przemieści się pomiędzy powierzchnie stawowe kości udowej oraz kości piszczelowej, może dojść do tzw. blokady kolana. Pacjent nie jest wtedy w stanie w pełni zgiąć lub wyprostować stawu, a każda próba wykonania ruchu wywołuje ból.
Charakterystyczne dla wielu uszkodzeń łąkotki jest również nasilanie się dolegliwości bólowych wraz ze zwiększaniem zakresu zgięcia kolana. Dzięki temu pacjenci często zgłaszają trudności podczas kucania, klękania lub siadania na piętach.
Diagnostyka pęknięcia łąkotki
Złotym standardem w diagnostyce uszkodzeń łąkotek jest rezonans magnetyczny (MRI). Umożliwia on dokładną:
- ocenę łąkotki przyśrodkowej i łąkotki bocznej;
- określenie lokalizacji oraz rozległości uszkodzenia;
- zidentyfikowanie typu uszkodzenia (np. radialne pęknięcie łąkotki, uszkodzenie typu rączka od wiaderka, papuzi dziób i inne).
Rezonans pozwala również ocenić stan korzeni łąkotek, chrząstki stawowej, więzadeł oraz pozostałych struktur wewnątrzstawowych. Dzięki temu możliwe jest wykrycie współistniejących urazów.
Badanie RTG nie pozwala na bezpośrednią ocenę łąkotek, ponieważ uwidacznia przede wszystkim struktury kostne. Mimo to często stanowi dodatkowy element diagnostyki kolana, ponieważ umożliwia wykluczenie złamań kości, ocenę osi kończyny oraz obecności zmian zwyrodnieniowych.
USG ma ograniczoną wartość w diagnostyce uszkodzeń łąkotek, ponieważ większość ich struktury pozostaje niewidoczna w tego rodzaju badaniu USG. Może jednak uwidocznić obwodową część łąkotki, obecność wysięku w stawie, toczący się stan zapalny oraz inne zmiany towarzyszące urazowi. Z tego względu badanie to pełni przede wszystkim rolę uzupełniającą. Ostateczne rozpoznanie uszkodzenia łąkotki zwykle wymaga wykonania rezonansu magnetycznego.
Pęknięcie łąkotki – leczenie
Sposób leczenia pęknięcia łąkotki zależy od rodzaju uszkodzenia, jego lokalizacji, rozległości, wieku pacjenta oraz poziomu aktywności fizycznej. Ze względu na ograniczone ukrwienie znacznej części łąkotki jej zdolność do samoistnego gojenia jest niewielka. Nie każde jednak uszkodzenie wymaga leczenia operacyjnego. W przypadku niewielkich, stabilnych lub zwyrodnieniowych uszkodzeń często stosuje się leczenie zachowawcze obejmujące modyfikację aktywności dnia codziennego, przeciwbólową farmakoterapię oraz odpowiednio, indywidualnie dobraną fizjoterapię.
Jeżeli uszkodzenie powoduje utrzymujące się dolegliwości bólowe, blokowanie stawu lub dotyczy obszarów o niewielkim potencjale gojenia, rozważa się leczenie operacyjne. Obecnie preferowaną metodą jest artroskopowe szycie łąkotki (zobacz: Artroskopia kolana). Pozwala ono zachować jej funkcję amortyzacyjną i ochronną dla chrząstki stawowej. Niezależnie od zastosowanej metody leczenia kluczowym elementem powrotu do sprawności pozostaje rehabilitacja. Czas powrotu do zdrowia może wynosić od kilku tygodni do nawet 6 miesięcy. Zależy to przede wszystkim od rodzaju uszkodzenia oraz przeprowadzonego zabiegu.
W leczeniu operacyjnym wykorzystuje się również inne techniki, takie jak:
- częściowa meniscektomia – polega na usunięciu jedynie niestabilnego fragmentu uszkodzonej łąkotki. Zabieg ten wykonuje się obecnie znacznie rzadziej niż w przeszłości, ponieważ współczesna chirurgia dąży do maksymalnego zachowania tkanki łąkotkowej;
- wykorzystanie skrzepu fibrynowego – stosowane w wybranych przypadkach jako procedura wspomagająca gojenie;
- przeszczepy allogeniczne łąkotki – przeznaczone dla pacjentów po rozległej utracie tej struktury.
Takie rozwiązania mają na celu możliwie najlepsze odtworzenie funkcji biomechanicznej stawu kolanowego. Dodatkowo ograniczają ryzyko rozwoju zmian zwyrodnieniowych w przyszłości.
Polecane produkty:
|
Kwas hialuronowy na stawy, skórę i oczy
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie stawów i ich płynność ruchu. Dodatkowo pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry i powierzchni oka. Wpływa także na elastyczność i właściwe uwodnienie tkanek. Zobacz więcej... |
|
Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę
Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Drwięga M., Łąkotka – jak wygląda i do czego służy?, 2020.
- Domasik B., Szafranek K., Krajewska-Kułak E., Fiłon J., Charakterystyka urazów w obrębie kończyny górnej wśród osób trenujących karate Kyokushin, 2020.
- Pukaluk A., Ryniewicz A., Łąkotki stawu kolanowego – metody regeneracji, Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 12/2017.
