Drżenie posturalne to rodzaj drżenia, które pojawia się podczas utrzymywania określonej pozycji ciała lub kończyny przeciwko sile grawitacji. Nie występuje w pełnym spoczynku lecz ujawnia się w czasie aktywności mięśni odpowiedzialnych za stabilizację postawy. Objaw ten może mieć podłoże fizjologiczne lub być związany z różnymi chorobami neurologicznymi, chorobami metabolicznymi albo działaniem niektórych leków. Drżenie posturalne może występować m.in. u osób z chorobą Parkinsona, jednak częściej obserwuje się je w innych schorzeniach, zwłaszcza w drżeniu samoistnym. Prawidłowe rozpoznanie rodzaju drżenia ma duże znaczenie dla dalszej diagnostyki oraz doboru odpowiedniego leczenia. Z tego względu przy utrzymujących się lub nasilających objawach należy skonsultować się z lekarzem neurologiem.
Co to jest drżenie posturalne?
Drżenie posturalne polega na mimowolnych, rytmicznych drganiach mięśni, które pojawiają się podczas utrzymywania kończyny lub innej części ciała w określonej pozycji przeciwko sile grawitacji. Nie występuje w pełnym spoczynku, lecz ujawnia się w czasie aktywności mięśni odpowiedzialnych za utrzymanie danej pozycji. Przykładem może być:
- pojawienie się drżenia ręki podczas sięgania po kubek z wodą;
- pojawienie się drżenia nogi podczas wyprostowania kolana w pozycji siedzącej;
- pojawienie się drżenia tułowia lub całego ciała podczas wstawania z łóżka.
Zobacz również: Drżenie mięśni.
Drżenie posturalne – objawy
Drżenie posturalne zdecydowanie częściej dotyczy kończyn niż tułowia. Objawy mogą utrudniać wykonywanie wielu prostych czynności dnia codziennego, m.in.:
- odkręcanie i zakręcanie butelki z wodą oraz nalewanie wody do szklanki bez jej rozlewania;
- kiwanie głową przypominające ruchy oznaczające tak lub nie;
- nawlekanie nitki na igłę;
- zapinanie guzików;
- sznurowanie butów;
- podwijanie rękawów i mankietów;
- przewracanie kartek w książce lub zeszycie;
- pisanie, zwłaszcza drobnym pismem;
- utrzymywanie kubka lub talerza w ręce;
- nalewanie zupy chochlą.
W zależności od nasilenia drżenia, wykonywanie codziennych czynności może być mniej lub bardziej utrudnione. U części osób objawy są dyskretne i pojawiają się jedynie w określonych sytuacjach. U innych natomiast mogą znacząco ograniczać samodzielne funkcjonowanie.
Drżenie posturalne – przyczyny
Drżenie posturalne może mieć zarówno podłoże fizjologiczne, jak i patologiczne. Objaw ten często jest związany z chorobami neurologicznymi. Może jednak wynikać również z zaburzeń hormonalnych, zaburzeń metabolicznych, działania niektórych leków lub czynników środowiskowych. Do najczęstszych przyczyn należą:
- choroby neurologiczne, m.in. drżenie samoistne, choroba Parkinsona, postępujące porażenie nadjądrowe, zanik wieloukładowy, zwyrodnienie korowo-podstawne, neuropatie obwodowe oraz stwardnienie rozsiane;
- zaburzenia hormonalne i zaburzenia metaboliczne – m.in. nadczynność tarczycy, hipoglikemia (zbyt niski poziom glukozy we krwi), zaburzenia elektrolitowe oraz niedobory niektórych składników odżywczych, np. niedobór witaminy B12;
- przyjmowanie niektórych leków – m.in. β₂-mimetyków, preparatów litu lub kortykosteroidów);
- narażenie na działanie toksyn – m.in. metale ciężkie czy alkohol;
- zespół odstawienia alkoholu – zwłaszcza u osób z długotrwałym uzależnieniem;
- zaburzenia lękowe;
- przewlekły stres;
- napięcie emocjonalne;
- zwiększona aktywność układu współczulnego.
Drżenie posturalne może występować również u zdrowych osób jako przejściowe, fizjologiczne zjawisko. Najczęściej pojawia się po intensywnym wysiłku fizycznym, przy nasilonym zmęczeniu, niedoborze snu, spożyciu dużych ilości kofeiny lub w przebiegu hipoglikemii. W takich przypadkach zwykle ustępuje samoistnie po usunięciu czynnika wywołującego.
Diagnostyka drżenia posturalnego
Jeżeli drżenie posturalne utrzymuje się przez dłuższy czas, często nawraca lub towarzyszą mu inne niepokojące objawy, warto skonsultować się z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej. Po zebraniu wywiadu i przeprowadzeniu odpowiedniego badania fizykalnego lekarz może zlecić podstawowe badania laboratoryjne. W razie potrzeby skieruje pacjenta do neurologa. Diagnostyka neurologiczna obejmuje szczegółową ocenę rodzaju drżenia, badanie neurologiczne oraz (w uzasadnionych przypadkach) wykonanie badań obrazowych, m.in. rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową mózgu.
Zobacz również: Testy neurologiczne w badaniu przedmiotowym.
Drżenie posturalne – leczenie
Leczenie drżenia posturalnego zależy przede wszystkim od jego przyczyny. Jeżeli objawy wynikają z niedoborów pokarmowych, konieczna może okazać się modyfikacja diety oraz uzupełnienie brakujących składników odżywczych. W przypadku nadczynności tarczycy wdraża się leczenie choroby podstawowej. Z kolei gdy drżenie jest działaniem niepożądanym leków, lekarz może rozważyć zmianę terapii.
Nie zawsze jednak możliwe jest całkowite wyeliminowanie drżenia posturalnego. U osób z chorobami neurologicznymi postępowanie ma najczęściej charakter objawowy i obejmuje:
- farmakoterapię;
- rehabilitację;
- inne metody wspomagające poprawę codziennego funkcjonowania pacjenta.
Polecane produkty:
|
Plastry do kinesiotapingu
Zapewniają skuteczną i bezinwazyjną metodę w walce z bólem układu mięśniowo-nerwowego. Dodatkowo korzystnie wpływają na poprawę krążenia krwi oraz limfy, zapewniając przy tym wygodę podczas noszenia. Zobacz więcej... |
|
Plastry kinesiotaping
Taśmy Kinesio Tex Classic to oryginalne, japońskie plastry znane i cenione od lat przez fizjoterapeutów na całym świecie. Stworzone zostały i do tej pory nadzorowane są przez doktora Kenzo Kase. Taśmy te zapewniają skuteczną i bezinwazyjną metodę w walce Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Fiszer U., Drżenie – rozpoznanie i leczenie, Polski Przegląd Neurologiczny, 2008, tom 4, supl. A.
- Siemiński M., Nyka W., Nitka-Siemińska A., Drżenie samoistne, Forum Medycyny Rodzinnej 2007, tom 1, nr 3, 250–254.
