Mozaikoplastyka to zabieg chirurgiczny stosowany w leczeniu miejscowych ubytków chrząstki stawowej (najczęściej w obrębie stawu kolanowego). Polega na pobraniu z mniej obciążonego obszaru stawu niewielkich cylindrów kostno-chrzęstnych, a następnie umieszczeniu ich w miejscu uszkodzenia. Pozwala to wypełnić ubytek własną, prawidłową chrząstką szklistą pacjenta i odtworzyć możliwie równą powierzchnię stawową. Celem zabiegu jest zmniejszenie odczuwanych dolegliwości, poprawa funkcji stawu oraz ograniczenie dalszego postępu zmian. Mozaikoplastyka znajduje zastosowanie przede wszystkim w przypadku niewielkich, wyraźnie odgraniczonych ubytków chrząstki stawowej. Z tego względu nie każdy pacjent kwalifikuje się do jej wykonania.
Leczenie uszkodzeń chrzęstnych
Uszkodzenia chrząstki stawowej są częstym problemem klinicznym. Najczęściej rozwijają się w przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawów. Mogą jednak również powstawać wskutek urazów, zwłaszcza u młodszych pacjentów. Pierwsze metody operacyjnego leczenia takich uszkodzeń zaczęto stosować w latach 50. XX wieku. Jedną z nich było nawiercanie warstwy podchrzęstnej. W późniejszym czasie wprowadzono również technikę mikrozłamań. Celem tych zabiegów jest kontrolowane naruszenie kości podchrzęstnej. Umożliwia to napływ krwi oraz komórek progenitorowych ze szpiku kostnego do miejsca ubytku. Powstająca w ten sposób tkanka naprawcza ma jednak głównie charakter chrząstki włóknistej, która nie dorównuje naturalnej chrząstce szklistej pod względem budowy i wytrzymałości mechanicznej.
Metodą pozwalającą na wprowadzenie do miejsca ubytku fragmentów prawidłowej chrząstki szklistej wraz z warstwą kości podchrzęstnej jest transfer kostno-chrzęstny. Wyróżnia się transfer autologiczny (materiał pobiera się od pacjenta) oraz allogeniczny (przeszczep pochodzi od dawcy). Autologiczny transfer niewielkich cylindrów kostno-chrzęstnych określa się mianem mozaikoplastyki.
Zobacz również: Rekonstrukcja chrząstki stawowej.
Mozaikoplastyka – na czym polega?
Mozaikoplastyka polega na pobraniu od pacjenta niewielkich cylindrów kostno-chrzęstnych z nieuszkodzonych i stosunkowo mało obciążanych obszarów stawu. Następnie umieszcza się je w odpowiednio przygotowanych otworach w obrębie leczonego ubytku. Przeszczepy układa się obok siebie, tworząc strukturę przypominającą mozaikę (stąd nazwa mozaikoplastyka). Przestrzenie pozostające pomiędzy poszczególnymi cylindrami stopniowo wypełniają się tkanką naprawczą (głównie tkanką włóknistą). Operację można wykonać w znieczuleniu przewodowym lub znieczuleniu ogólnym.
Wadą tej metody jest konieczność pobrania przeszczepów z pierwotnie zdrowej części stawu. Materiał pozyskuje się jednak z obszarów poddawanych stosunkowo niewielkim obciążeniom, aby ograniczyć ryzyko powstania dolegliwości w miejscu pobrania. Nie można go jednak całkowicie wykluczyć. Po zakończeniu zabiegu zamyka się rany operacyjne, a pacjent rozpoczyna odpowiednio zaplanowaną rehabilitację. Jeżeli operacja dotyczy kończyny dolnej, przez określony czas konieczne jest korzystanie z kul ortopedycznych i ograniczenie obciążania operowanej kończyny dolnej. Dokładny czas oraz tempo zwiększania obciążenia ustala lekarz ortopeda we współpracy z fizjoterapeutą. Wszystko zależy od lokalizacji i wielkości ubytku, liczby przeszczepów oraz przebiegu gojenia. Zbyt wczesne lub nadmierne obciążanie stawu może spowodować uszkodzenie przeszczepów i pogorszyć wynik leczenia.
Mozaikoplastyka – wskazania
Najczęstsze wskazania do wykonania mozaikoplastyki to:
- ubytek chrząstki stawowej III–IV stopnia według skali Outerbridge’a;
- uszkodzenie obejmujące także kość podchrzęstną;
- pojedynczy lub kilka ograniczonych ubytków, a nie rozległa choroba całego stawu;
- ból i ograniczenie funkcji utrzymujące się mimo leczenia zachowawczego;
- zmiany pourazowe lub ubytki kostno-chrzęstne.
Mozaikoplastykę wykonuje się zwłaszcza u osób młodych i aktywnych fizycznie, u których celem jest zachowanie własnego stawu. Ważne jest, aby pacjent posiadał odpowiedni obszar zdrowej i nieuszkodzonej chrząstki stawowej, z którego można pobrać przeszczep. Leczony ubytek powinien natomiast mieć równe brzegi i nie może być zbyt duży.
Zobacz również: Leczenie chrząstki stawowej.
Mozaikoplastyka – przeciwwskazania
Przeciwwskazania do wykonania mozaikoplastyki są następujące:
- zaawansowana choroba zwyrodnieniowa całego stawu;
- rozległe, wieloogniskowe ubytki chrząstki stawowej;
- bardzo duży ubytek, którego nie można odpowiednio pokryć przeszczepami;
- nieprawidłowa oś kończyny powodująca przeciążenie miejsca przeszczepu (jeśli nie zostanie skorygowana);
- niestabilność stawu (jeśli nie zostanie wcześniej lub jednocześnie opanowana);
- istotne zaburzenia toru ruchu rzepki przy ubytkach w stawie rzepkowo-udowym (jeśli nie zostaną skorygowane);
- aktywna infekcja stawu lub okolicznych tkanek;
- niektóre choroby zapalne stawów;
- niewystarczająca jakość miejsca, z którego można pobrać zdrową chrząstkę.
Kwalifikacją do operacji mozaikoplastyki zawsze powinien zajmować się lekarz ortopeda na podstawie wywiadu, badania klinicznego oraz dokładnej analizy badań obrazowych (zwłaszcza rezonansu magnetycznego). W razie potrzeby wykonuje się również odpowiednie badania laboratoryjne.
Polecane produkty:
|
Kwas hialuronowy na stawy, skórę i oczy
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie stawów i ich płynność ruchu. Dodatkowo pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry i powierzchni oka. Wpływa także na elastyczność i właściwe uwodnienie tkanek. Zobacz więcej... |
|
Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę
Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Liszka B., Leczenie ubytków chrząstki szklistej stawowej metodą transplantacji mozaikowej, Wrocław 2018.
- Gryglewicz J., Możliwości terapeutyczne uszkodzeń chrząstki stawowej stawów kolanowych. Przegląd technik operacyjnych, ze szczególną oceną rekonstrukcji z wykorzystaniem membrany hialuronowej. Wpływ czynników zewnętrznych na uzyskany efekt terapeutyczny, Wrocław 2024.
