Alergia wziewna to nadmierna, nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego na alergeny obecne w powietrzu, które dostają się do organizmu podczas oddychania. Najczęściej wywołują ją pyłki roślin, roztocze kurzu domowego, zarodniki grzybów pleśniowych oraz alergeny zwierząt. Kontakt z nimi może prowadzić do rozwoju alergicznego nieżytu nosa, zapalenia spojówek, a u części osób również objawów ze strony dolnych dróg oddechowych. Typowe dolegliwości obejmują kichanie, wodnisty katar, niedrożność i świąd nosa, nadmierne łzawienie oczu oraz ich zaczerwienienie. Może także pojawiać się kaszel, świszczący oddech lub duszności. Objawy zazwyczaj występują sezonowo, jednak mogą utrzymywać się przez cały rok, zależnie od rodzaju uczulającego alergenu.
Alergia wziewna – przyczyny
Za reakcję alergiczną w przypadku alergii wziewnej odpowiadają substancje znajdujące się w powietrzu. Możemy podzielić je na sezonowe (pyłki roślin, najczęściej traw, drzew i chwastów) oraz całoroczne (np. roztocza kurzu domowego czy alergeny zwierząt). Zarodniki grzybów pleśniowych mogą natomiast wywoływać objawy zarówno sezonowe, jak i całoroczne. Wciąż nie wiadomo dokładnie dlaczego alergia rozwija się u niektórych osób. Wiadomo jednak, że znaczenie mają zarówno predyspozycje genetyczne jak i czynniki środowiskowe. Nie wiadomo również dlaczego u jednej osoby pyłki traw czy alergeny kota wywołują niepożądaną (niekiedy silną) reakcję organizmu, podczas gdy dla innej osoby czynniki te są całkowicie obojętne.
W przebiegu alergii wziewnej wdychane alergeny pobudzają układ odpornościowy, który błędnie rozpoznaje te zwykle nieszkodliwe cząsteczki jako zagrożenie. Dochodzi wówczas do reakcji z udziałem przeciwciał IgE oraz uwolnienia histaminy i innych mediatorów stanu zapalnego. Konsekwencją są charakterystyczne objawy alergii takie jak kichanie, wodnisty katar, świąd nosa, łzawienie oczu czy obrzęk błon śluzowych.
U osób z alergią wziewną może wystąpić również alergia krzyżowa. Polega ona na tym, że układ odpornościowy reaguje na podobne pod względem budowy białka obecne w różnych alergenach. W efekcie u osoby uczulonej na określony alergen reakcja może pojawić się także po kontakcie z innym alergenem. Przykładowo osoby uczulone na pyłki roślin mogą odczuwać dolegliwości po zjedzeniu niektórych surowych warzyw, owoców lub orzechów. W przypadku uczulenia na pyłek brzozy reakcję mogą wywołać m.in. jabłka, gruszki, brzoskwinie, wiśnie, marchew, seler, migdały i orzechy laskowe.
Alergia wziewna – objawy
Najczęstsze objawy związane z alergią wziewną to:
- częste kichanie, nierzadko seriami trudnymi do zahamowania;
- wodnisty, przezroczysty katar;
- zatkany lub swędzący nos;
- swędzenie, łzawienie i zaczerwienienie oczu;
- swędzenie podniebienia lub gardła;
- kaszel, szczególnie rano lub w nocy, a także podczas przebywania w miejscu zwiększonej ekspozycji na alergeny (np. na łące lub w zakurzonej piwnicy);
- świszczący oddech, duszność lub uczucie ucisku w klatce piersiowej (objawy te mogą wskazywać na astmę);
- zmęczenie i problemy ze snem z powodu zatkanego nosa;
- spływanie wydzieliny z nosa do gardła, które może powodować chrząkanie.
W rzadkich przypadkach może dojść do rozwoju ciężkiej reakcji alergicznej, której towarzyszą narastająca duszność i obrzęk dróg oddechowych. Jest to sytuacja zagrażająca życiu, wymagająca natychmiastowego wezwania zespołu ratownictwa medycznego i udzielenia pierwszej pomocy.
Diagnostyka alergii wziewnej
Przy podejrzeniu alergii wziewnej lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad, ocenia występujące objawy, a następnie może zlecić odpowiednie testy alergiczne. Popularnością cieszą się skórne testy punktowe, polegające na nałożeniu bezpośrednio na skórę kropli zawierających różne alergeny wziewne i delikatnym nakłuciu naskórka specjalnym lancetem (sterylne narzędzie z bardzo krótkim ostrzem, które służy do delikatnego nakłucia naskórka przez kroplę). Wynik odczytuje się zazwyczaj po około 15-20 minutach. Pojawienie się bąbla i zaczerwienienia w miejscu nałożenia danego alergenu może wskazywać na uczulenie na tę substancję. Wynik należy jednak zawsze interpretować w połączeniu z objawami oraz informacjami uzyskanymi podczas wywiadu lekarskiego.
Diagnostykę alergii wziewnej można również uzupełnić badaniem krwi. Oceni ono stężenie swoistych przeciwciał IgE skierowanych przeciwko określonym alergenom.
Alergia wziewna – leczenie
Jedyną metodą przyczynowego leczenia alergii wziewnej jest immunoterapia swoista, czyli tzw. odczulanie. Polega ona na regularnym podawaniu stopniowo zwiększanych dawek alergenu, aby zmniejszyć nadmierną reakcję układu odpornościowego na jego obecność. Alergen może być podawany w formie iniekcji podskórnych (najczęściej w ramię) lub preparatów stosowanych podjęzykowo. W przypadku iniekcji początkowo podaje się je zwykle co kilka dni lub raz w tygodniu, natomiast po osiągnięciu dawki podtrzymującej odstępy między nimi są wydłużane. Dokładny schemat ustala lekarz, a całe leczenie trwa zazwyczaj 3–5 lat. Immunoterapia może wyraźnie zmniejszyć nasilenie objawów i zapotrzebowanie na leki. Nie u każdego pacjenta prowadzi jednak do ich całkowitego i trwałego ustąpienia.
Najczęściej leczenie alergii wziewnej polega jednak na ograniczeniu kontaktu z danym alergenem oraz stosowaniu leków łagodzących objawy. W zależności od rodzaju i nasilenia dolegliwości lekarz może zalecić m.in. leki przeciwhistaminowe oraz glikokortykosteroidy donosowe.
Alergia wziewna – suplementacja
Osoby zmagające się z alergią wziewną często poszukują naturalnych sposobów wspomagania organizmu. Szczególne zainteresowanie budzi olej z czarnuszki, który jest źródłem wielu naturalnych związków bioaktywnych, w tym tymochinonu. Składnik ten jest przedmiotem badań dotyczących jego właściwości przeciwutleniających oraz wpływu na procesy zapalne zachodzące w organizmie.
Wyniki części badań wskazują, że stosowanie preparatów z czarnuszki może wspomagać łagodzenie niektórych objawów alergicznego nieżytu nosa takich jak katar, świąd nosa, kichanie czy niedrożność przewodów nosowych. Choć dotychczasowe dane są obiecujące, wymagają jeszcze potwierdzenia w większej ilości badań klinicznych.
Olej z czarnuszki może być zatem wartościowym uzupełnieniem codziennej diety osób poszukujących naturalnego wsparcia organizmu przy alergiach wziewnych. Warto wybierać produkt w 100% naturalny, nierafinowany i tłoczony na zimno. Należy jednak pamiętać, że suplementacja nie zastępuje jednak leków zaleconych przez lekarza ani immunoterapii swoistej.
Polecane produkty:
|
Olej z czarnuszki siewnej w płynie
Naturalny, nierafinowany, tłoczony na zimno olej otrzymywany z nasion czarnuszki siewnej pochodzących z naturalnych upraw. Wykorzystuje się go przy różnego rodzaju problemach skórnych, alergiach, ... Zobacz więcej... |
|
Czarnuszka (Nigella Sativa) w kapsułkach
Czarnuszka siewna to roślina, z której pozyskuje się olej o właściwościach potwierdzonych badaniami. W składzie zawiera m.in. niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), czyli takie, których organizm nie jest w stanie sam wytwarzać i musimy dostarczać Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Pietraś A., Ocena wpływu alergii wziewnej na przebieg ostrego zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych u dzieci, Lublin 2021.
- Rey A., Chełmińska M., Ogólne zasady postępowania w chorobach alergicznych w praktyce lekarza rodzinnego, Forum Medycyny Rodzinnej 2019, tom 13, nr 4, 170–175.
