Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)

//Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)

jest przewlekłą chorobą zapalną, która zwykle dotyka małe stawy w rękach oraz w nogach. W przeciwieństwie do uszkodzenia czy zużycia stawów w chorobie zwyrodnieniowej podczas reumatoidalnego zapalenia stawów uszkodzeniu ulega wyściółka stawów, powodując bolesne obrzęki, które mogą ostatecznie doprowadzić do erozji czy deformacji kości i stawów.

 

RZS

 

RZS – objawy

Oznaki i objawy reumatoidalnego zapalenia stawów mogą obejmować:
– ciepłe, opuchnięte stawy;
– poranną sztywność, która może trwać nawet przez kilka godzin;
– twarde guzki z tkanki pod skórą np. na ramionach (guzki reumatoidalne);
– zmęczenie, gorączka i utrata wagi (spadek masy ciała).

Wczesne reumatoidalne zapalenie stawów ma tendencję do wpływu na mniejsze stawy, szczególnie na stawy związane z ruchem palców rąk i stóp. W miarę postępowania choroby objawy często rozprzestrzeniają się do kolan, kostek, bioder, ramion. W większości przypadków objawy występują w tych samych stawach po obu stronach ciała.

Objawy mogą różnić się stopniem nasilenia, a niekiedy mogą samoistnie minąć. Okresy zwiększonej aktywności choroby występują na przemian z okresami względnej remisji, gdy obrzęk i ból znikają. W miarę upływu czasu reumatoidalne zapalenie stawów może prowadzić do odkształcania się stawów.

RZS – przyczyny

Zaburzenia autoimmunologiczne w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów występują, gdy układ odpornościowy (immunologiczny) mylnie atakuje tkanki własnego ciała. Oprócz spowodowania problemów ze stawami, reumatoidalne zapalenie stawów czasem może mieć wpływ na inne narządy takie jak: skóra, oczy, płuca i naczynia krwionośne. Mimo, że reumatoidalne zapalenie stawów może wystąpić w każdym wieku, zwykle zaczyna się po 40 roku życia. Zaburzenie to znacznie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Leczenie koncentruje się na zwalczaniu objawów oraz zapobieganiu uszkodzeniu stawów.

 

Olej z wiesiołka

 

RZS – czynniki ryzyka

Czynniki, które mogą zwiększyć ryzyko reumatoidalnego zapalenia stawów obejmują:
1. Płeć – kobiety są bardziej narażone na rozwój RZS niż mężczyźni.
2. Wiek – RZS może wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej zaczyna się pomiędzy 40-60 rokiem życia.
3. Historia rodziny – jeśli członek rodziny ma RZS możesz posiadać zwiększone ryzyko wystąpienia choroby.

RZS – komplikacje

Reumatoidalne zapalenie stawów zwiększa ryzyko wystąpienia takich chorób jak:
1. Osteoporoza – leczenie farmakologiczne RZS może zwiększyć ryzyko wystąpienia osteoporozy. Jest to stan, który osłabia kości i sprawia, że są bardziej podatne na złamania.
2. Zespół cieśni nadgarstka – jeżeli RZS dotyka nadgarstków obrzęk może spowodować ucisk na nerw pośrodkowy, który odpowiedzialny jest za unerwienie mięśni powodujących zgięcie palców I – III oraz ich czucie, a także przeciwstawianie kciuka i zaciskanie dłoni w pięść.
3. Problemy z sercem – RZS może zwiększyć ryzyko powstania utwardzonych i zablokowanych tętnic, jak również zapalenie woreczka otaczającego serce (worek osierdziowy).
4. Choroby płuc – ludzie cierpiący na RZS mają zwiększone ryzyko zapalenia oraz bliznowacenia tkanek płucnych, co może prowadzić do postępującej duszności.

Kiedy udać się do lekarza?

Do lekarza zgłoś się jeśli masz uporczywy dyskomfort ze strony stawów oraz widoczny obrzęk, szczególnie w małych stawach np. rąk.

Przygotowanie do wizyty u lekarza

Początkowo swoje objawy możesz omówić ze swoim lekarzem rodzinnym. Może on skierować Cię do reumatologia – lekarza, który specjalizuje się w leczeniu stanów zapalnych i innych chorób zapalnych, by ten postawić pełną diagnozę.

RZS – co robić?

Wypisz na kartce:
– szczegółowy opis występujących objawów;
– informacje na temat problemów zdrowotnych, jakie miałeś w przeszłości;
– informacje na temat problemów zdrowotnych występujących w rodzinie (rodzice, rodzeństwo);
– wszystkie leki oraz suplementy diety, które przyjmujesz;
– pytania, które sam chcesz zadać lekarzowi.

O co lekarz może zapytać

1. Kiedy zaczęły się objawy?
2. Czy objawy zmieniają się, jeśli tak to w jakich momentach?
3. Które stawy są dotknięte chorobą?
4. Czy każda działalność, praca itd sprawia, że objawy są większe lub mniejsze?
5. Czy objawy przeszkadzają Ci w wykonywaniu codziennych czynności?

RZS – diagnostyka i testy

Reumatoidalne zapalenie stawów może być trudne do wykrycia we wczesnym stadium choroby, ponieważ wczesne oznaki i objawy mogą być mylone z innymi chorobami. Nie ma jednego badania krwi czy badań fizykalnych, które na tym etapie dadzą pewną diagnozę.

Podczas badania fizykalnego lekarz będzie sprawdzał stawy, czy jest w nich obrzęk, czy są zaczerwienione i ciepłe (może to świadczyć o obecnym stanie zapalnym). Sprawdzona zostanie również siła oraz refleks.

Badanie krwi

Osoby z RZS zwykle mają podwyższoną szybkość sedymentacji erytrocytów, która wskazuje na obecność procesów zapalnych w organizmie. Inne typowe testy krwi są wykonywane w celu poszukiwania czynnika reumatoidalnego i przeciwciał anty-cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi (anty-CCP).

Badanie rentgenowskie

Lekarz może zalecić badanie rentgenowskie, aby śledzić postęp RZS w stawach wraz z upływającym czasem.

Zabiegi i leki

Nie ma lekarstwa na RZS. Leki mogą zmniejszyć stan zapalny stawów w celu złagodzenia i zapobiegania bólu czy spowolnić uszkodzenia stawów. Można nauczyć pacjenta jak powinien dbać o stawy (w pracy oraz poprzez fizykoterapie). Niekiedy jednak są koniecznie operacje.

Leki – wiele lekarstw stosowanych w leczeniu RZS posiada jakieś skutki uboczne. Lekarze zazwyczaj przepisują leki z najmniejszą ilością skutków ubocznych. W miarę postępu choroby możesz potrzebować silnych leków czy też kombinacji leków.

NLPZ – niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą zmniejszyć ból i złagodzić zapalenie. Leki należące do grypy NLPZ dostępne bez recepty to np. ibuprofen. Silniejsze leki dostępne są tylko i wyłącznie na receptę. Działania niepożądane mogą obejmować dzwonienie w uszach, podrażnienie żołądka, problemy z sercem czy wątrobą oraz uszkodzenie nerek.

Steroidy – zmniejszają ból oraz stan zapalny, a także spowalniają uszkodzenia stawów. Działania niepożądane obejmują rozrzedzenie kości, zaćmę, przyrost masy ciała czy cukrzycę. Lekarze często przepisują kortykosteroid w celu złagodzenia ostrych objawów.

Leki modyfikujące przebieg choroby (DMARD) – leki te mogą spowolnić rozwój RZS i zapobiec trwałym uszkodzeniom stawów i innych tkanek. Efekty uboczne są różne, ale można wyszczególnić uszkodzenia wątroby, zahamowanie czynności szpiku kostnego oraz ciężkie zakażenie płuc.

Leki immunosupresyjne – leki te działają na zasadzie “oswojenia” układu odpornościowego, który jest poza kontrolą podczas RZS. Takie leki mogą zwiększyć podatność na zakażenia.

Inhibitory TFN-alfa – mogą pomóc zmniejszyć ból, sztywność poranną i obrzęk. Potencjalne działania niepożądane to: nudności, biegunka, wypadanie włosów i zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń.

Inne leki – mogą wpływać na poszczególne procesy związane ze stanem zapalnym w organizmie. Efekty uboczne są różne. Mogą obejmować: świąd, ból brzucha i głowy, katar lub ból gardła.

Śmiało można przyjmować witaminę C, E, PP (B3) oraz cynk. Chronią one komórki stawów przed uszkodzeniem. Dodatkowo kwas hialuronowy hamuje proces zwyrodnieniowy w stawach, zmniejszając ich degeneracje. Glukozamina zwalcza ból, wspomaga odbudowę chrząstki. Żywica z drzewa Boswellia ma działanie przeciwzapalne, pomaga w odbudowaniu chrząstki. Zewnętrznie można stosować maść chili – uśmierzy ból.

 

Kwas hialuronowy

 

RZS – terapia

Lekarz może skierować Cię do fizjoterapeuty, który nauczy Cię ćwiczeń, które pomogą utrzymać ruchomość stawów. Terapeuta może również zaproponować nowe sposoby wykonywania codziennych zadań, które będą mniej obciążały stawy. Np. jeśli Twoje palce są obolałe, możesz przenosić przedmioty „pod pachą”. W sklepach medycznych można również szukać pomocy do ułatwienia sobie codziennie wykonywanych czynności.

RZS – operacja (chirurgia)

Jeśli leki nie zapobiegają lub nie spowalniają uszkodzeń stawów, wraz z lekarzem powinieneś rozważyć operację naprawy uszkodzonych stawów. Operacja może przywrócić możliwość korzystania z przedmiotów codziennej obsługi. Przywrócić większą samodzielność. Może również zmniejszyć ból i deformację.

RZS można operować w następujący sposób

– całkowita wymiana stawu – podczas tej operacji chirurg usuwa uszkodzone części stawu i wstawia w jego miejsce protezę wykonaną z metalu, stali chirurgicznej czy z innego tworzywa sztucznego;
– naprawa ścięgna – stan zapalny i uszkodzenie stawów może powodować zmianę położenia ścięgna (co prowadzi do jego uszkodzenia);
– fuzja stawu może być zalecana w celu stabilizacji i zmniejszenia bólu, wówczas gdy wymiana stawu nie jest konieczna.

Operacja niesie ze sobą ryzyko krwawienia, infekcji czy bólu. Omów korzyści oraz ryzyko ze swoim lekarzem.

RZS – zapobieganie

Styl życia oraz domowe środki zapobiegawcze

Samodzielnie możesz zadbać o swoje ciało nawet jeśli chorujesz na RZS. Stosując wymienione poniżej środki samo-pielęgnacji oraz leki możesz zarządzać w pewnym stopniu objawami podmiotowymi i przedmiotowymi.

1. Ćwicz regularnie – delikatne ćwiczenia mogą pomóc wzmocnić mięśnie wokół stawów, a to pomoże w walce ze zmęczeniem jakie odczuwasz. Przed rozpoczęciem ćwiczeń skontaktuj się z lekarzem. Jeżeli dopiero zaczynasz warto rozpocząć od spacerów. Spróbuj pływać czy wykonywać łagodny aerobik w wodzie. Unikaj wykonywania zbyt intensywnych ćwiczeń, gdyż mogą doprowadzić do uszkodzenia lub stanów zapalnych w stawach.

2. Zastosuj ciepło lub zimno. Ciepło może pomóc złagodzić ból i zrelaksować napięte, bolesne mięśnie. Zimno złagodzi stan zapalny.

3. Relaks. Znajdź sposoby radzenia sobie z bólem poprzez zmniejszenie stresu. Techniki takie jak hipnoza, głębokie oddychanie, terapia zajęciowa, rozluźnienie mięśni mogą być używane do kontrolowania bólu.

RZS – medycyna alternatywna

Niektóre wspólne komplementarne i alternatywne metody leczenia są obiecujące przy RZS. Są to:

1. Oleje roślinne. Olej z nasion wiesiołka, ogórecznika, czarnego kminku i z czarnej porzeczki zwierają kwasy tłuszczowe, które mogą pomóc w chorobie RZS oraz przy porannej sztywności.

2. Olej z ryb jak np. omega 3. Mogą spowolnić rozwój RZS oraz wpłynąć pozytywnie na zmniejszenie sztywności. Oleje zmniejszają też stan zapalny.

3. Tai Chi. Terapia obejmuje delikatne ćwiczenia, ruch w połączeniu z głębokim oddychaniem. Pomaga uporać się ze stresem. Niektórzy uważają, że zmniejsza ból w przebiegu RZS. Tai Chi powinno być prowadzone przez doświadczonego instruktora. Nie wykonuj ruchów, które powodują ból.

Polecane produkty:

Zostaw komentarz