Fizjoexpert Futuro

Serce uznaje się za najważniejszy narząd w ciele człowieka. Jest on mięśniem należącym do układu naczyniowego. Mięsień sercowy można podzielić na dwie połowy – w prawej krąży krew żylna, natomiast w lewej krew tętnicza. Serce zawiązuje się w życiu płodowym na początku czwartego tygodnia. Powstaje z mezodermy. Znajduje się w środkowej części jamy klatki piersiowej i objęte jest workiem surowiczym zwanym osierdziem.

Serce - budowa, funkcje

Budowa serca

Narząd zbudowany jest z tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej serca.

Serce składa się z czterech jam – dwóch przedsionków i dwóch komór. Przedsionki oddzielone są od siebie przegrodą międzyprzedsionkową, natomiast komory oddziela przegroda międzykomorowa. Zewnętrzną granicę między przedsionkami a komorami tworzy bruzda wieńcowa, w której biegną naczynia krwionośne.

W budowie anatomicznej narządu wyróżnia się podstawę, wierzchołek (zwany również koniuszkiem) oraz 3 powierzchnie:

  • mostkowo-żebrową;
  • tylno-dolną;
  • płucną.

Na przekroju natomiast można wydzielić trzy warstwy:

  • wsierdzie;
  • śródsierdzie;
  • nasierdzie.

Niezwykle ważne są ujścia serca, co wiąże się bezpośrednio z funkcją narządu. Do prawego przedsionka spływa odtlenowana krew żylna z całego organizmu dwiema dużymi żyłami głównymi (górną i dolną). Spływa do niego również krew żylna pochodząca z krążenia wieńcowego. Do przedsionka lewego spływa utlenowana krew tętnicza z płuc przez cztery żyły płucne (dwie prawe i dwie lewe). Komora lewa pompuje krew do aorty, natomiast komora prawa do pnia płucnego.

W sercu bardzo ważną rolę pełnią również zastawki. Zapobiegają one cofaniu się krwi. Między komorą prawą a prawym przedsionkiem znajduje się zastawka trójdzielna, między komorą lewą a lewym przedsionkiem zastawka dwudzielna. Zastawki znajdują się również przy ujściu aorty i pnia płucnego.

Sklep Spirulina

Układ przewodzący serca

W sercu znajdują się także komórki układu przewodzącego. Są bogate w glikogen i zawierają więcej sarkoplazmy. Leżą bezpośrednio pod wsierdziem i tworzą skupienia:

  • węzeł zatokowo-przedsionkowy;
  • węzeł przedsionkowo-komorowy;
  • pęczek przedsionkowo-komorowy.

Komórki układu przewodzącego pobudzają się rytmicznie i samoistnie, tworząc tym samym naturalny rozrusznik dla całego mięśnia sercowego.

Unaczynienie serca

Unaczynienie tętnicze serca pochodzi od tętnic wieńcowych. Ciekawostką jest, iż serce nie korzysta z krwi przepływającej przez niego.

Unerwienie serca

Unerwienie można podzielić na współczulne i przywspółczulne. Współczulne przyspiesza akcję serca, z kolei przywspółczulne zwalnia ją. Serce posiada swój własny układ nerwowy, który zawiera włókna bezrdzenne, a także liczne komórki zwojowe położone głównie w ścianie serca.

Serce – funkcje

Praca wykonywana przez mięsień sercowy jest bardzo duża. Szczególną uwagę należy zwrócić na lewą komorę, która wtłacza krew do krążenia wielkiego, zaopatrującego w tlen każdą komórkę organizmu.

U dorosłego człowieka serce bije przeciętnie 72 razy na minutę. W cyklu serca można rozróżnić 3 fazy:

  • krótki i szybki skurcz obu przedsionków;
  • nieco dłuższy skurcz obu komór;
  • okres spoczynku.

Serce nazywane jest również pompą ssąco-tłoczącą. Wyróżnić można dwa krwioobiegi – mały i duży.

  • Krwioobieg mały – krew bogata w dwutlenek węgla z całego ciała przepływa przez komorę prawą i kieruje się w stronę płuc. Tam przepływa naczynia włosowate pęcherzyków płucnych, oddaje dwutlenek węgla i zabiera tlen, po czym powraca do lewego przedsionka.
  • Krwioobieg duży – z lewej komory krew bogata w tlen dociera dzięki naczyniom włosowatym do wszystkich komórek ciała. Dostarczając im tlen zabiera jednocześnie dwutlenek węgla i inne produkty przemiany materii. Krew wraca do prawego przedsionka.

Bibliografia

  1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia Człowieka. Tom III, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
  2. Traczyk W., Fizjologia Człowieka w Zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław