Fizjoexpert Futuro

Nerki są parzystym narządem należącym do układu moczowo-płciowego i jednocześnie największymi organami przestrzeni zewnątrzotrzewnowej. Wraz z nadnerczami położone są na tylnej ścianie brzucha, po obu stronach kręgosłupa na poziomie Th10-L3. Pełnią w organizmie człowieka niezwykle ważne funkcje.

 

Anatomia

Nerka posiada charakterystyczny kształt przypominający fasolę. Odróżniamy na niej dwie powierzchnie:

  • przednią
  • tylną

a także brzeg boczny (regularny) i brzeg przyśrodkowy (przerwany wnęką nerkową).

Do wnęki wchodzi tętnica nerkowa oraz nerwy, zaś wychodzą z niej żyła nerkowa i moczowód oraz naczynia limfatyczne. Wymienione twory tworzą korzeń nerki. Następnie opisana wnęka przedłuża się w głęboką zatokę nerkową wypełnioną tkanką tłuszczową.

Pojedyncza nerka mierzy zwykle 10-12 cm w wymiarze podłużnym oraz 5-6 cm w poprzecznym, przy czym jej grubość dochodzi do 3-4 cm. Masa jest różnorodna, waha się od 120 do 200 gram. Lewa nerka jest nieco dłuższa, grubsza i cięższa.

Największy rozwój nerka osiąga w wielu 25-30 lat, natomiast w wieku starszym ulega pewnemu zanikowi i równocześnie silnie się zaokrągla.

Ciekawostką jest, że nerka lewa rośnie odrobinę silniej od prawej. W efekcie sięga wyżej od niej, a tym samym prawa nerka umiejscowiona jest niżej.

Czynność nerek

Jednostką funkcjonalną nerki jest nefron składający się z ciałka nerkowego i kanalików nerkowych. W ciałku nerkowym zachodzi filtracja kłębuszkowa, czyli przenikanie części osocza przepływającego przez kłębuszek naczyniowy ciałka nerkowego do światła torebki kłębuszka.

Mocz tworzący się w nefronie odpływa przez kanalik nerkowy zbiorczy i przewód brodawkowy do miedniczki nerkowej. W każdej nerce ludzkiej znajduje się około miliona nefronów. Prawidłowa czynność wydalnicza nerek jest zachowana wówczas, gdy nie mniej niż 600 tysięcy nefronów jest w pełni sprawnych.

Sklep Spirulina

Podsumowując, czynność nerek wiąże się z:

  • tworzeniem moczu, z którym usuwane są z organizmu metabolity i nadmiar płynów oraz elektrolitów – jest to czynność zewnątrzwydzielnicza;
  • wydzielaniem do krwi związków biologicznie czynnych – jest to czynność wewnątrzwydzielnicza.

Tworzenie się i wydalanie moczu

Związane jest ściśle z trzema procesami:

  • filtracją kłębuszkową;
  • resorpcją kłębuszkową;
  • sekrecją kanalikową.

Część osocza krwi przepływającej przez naczynia włosowate kłębuszków nerkowych ulega przefiltrowaniu do światła torebki kłębuszka. Jest to pierwszy wymieniony proces.

Następnie zachodzi resorpcja i sekrecja kanalikowa. Związki chemiczne krążące we krwi i przefiltrowane w kłębuszkach nerkowych przepływają następnie przez kanaliki, gdzie:

  • nie są wchłaniane w kanalikach, ani wydzielane przez nabłonek, np. inulina;
  • zostają całkowicie lub częściowo wchłonięte, np. glukoza;
  • zostają dodatkowo wydzielone przez nabłonek kanalików;
  • są jednocześnie wchłaniane oraz wydzielane, np. jony potasu.

Resorpcja kanalikowa może być zarówno bierna jak i czynna.

Mocz wydostający się z kanalików nerkowych zbiorczych gromadzi się w miedniczce nerkowej. W efekcie ruchów perystaltycznych moczowodu porcje moczu są przemieszczane dalej, do pęcherza moczowego.

Wypełnianie się pęcherza powoduje rozciąganie jego ścian i podrażnienie receptorów. Następnie, na drodze odruchowej, poprzez ośrodek oddawania moczu w części krzyżowej rdzenia kręgowego, występuje jednoczesny skurcz mięśnia gładkiego w ścianie pęcherza, rozkurcz mięśnia gładkiego zwieracza wewnętrznego cewki moczowej i rozkurcz mięśnia poprzecznie prążkowanego stanowiącego zwieracz zewnętrzny cewki moczowej.

Czynność zewnątrzwydzielnicza

Obniżenie się ciśnienia tętniczego krwi lub osłabienie prężności tlenu w nerkach powoduje wydzielanie przez nią odpowiednich związków. Są to:

  • renina – wydzielana w czasie niedokrwienia nerek, obniżenia się ciśnienia w zbiorniku tętniczym dużym, zmniejszenia się stężenia NaCl w moczu pierwotnym;
  • erytropoetyna – wydzielana w korze nerek. Pobudza erytropoezę w szpiku kostnym, jest również jednym z czynników wzrostowych.

Zobacz również: Nietrzymanie moczu – leczenie.

Bibliografia

  1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, tom 2, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
  2. Traczyk W., Fizjologia człowieka w zarysie, Wydawnoctwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław