Hiperfosfatemia to patologiczny stan, w którym poziom fosforanów we krwi jest zbyt wysoki. Fosfor jest wprawdzie istotnym minerałem w organizmie człowieka, jednak jego nadmiar może zaburzać równowagę gospodarki wapniowo-fosforanowej i wpływać na kości, naczynia krwionośne oraz nerki.
Hiperfosfatemia – przyczyny
Fosfor w organizmie człowieka stanowi blisko 1% całkowitej masy ciała i odgrywa tym samym niezmiernie ważną rolę w wielu procesach fizjologicznych. Około 80% fosforu jest zdeponowane w kościach i zębach. Fosfor stanowi ponadto niezbędny element składowy kwasów nukleinowych, fosfolipidów błon komórkowych, związków wysokoenergetycznych oraz odgrywa rolę w przekazywaniu sygnałów. Niestety w przebiegu różnych sytuacji i problemów zdrowotnych obserwuje się jego zbyt wysoki poziom, co fachowo medycznie określa się mianem hiperfostatemii.
Możliwe przyczyny hiperfosfatemii to:
- niewydolność nerek;
- nadmierne usuwanie przez organizm fosforu z komórek, np. wskutek rabdomiolizy (rozpad mięśni), zespołu rozpadu guza, hemolizy, ciężkich oparzeń ciała;
- nadmierna podaż fosforu, np. w przebiegu spożywania sporej ilości fosforanów (ich źródłem jest choćby żywność wysokoprzetworzona);
- zaburzenia hormonalne takie jak niedoczynność przytarczyc, niedobór witaminy D;
- kwasica metaboliczna;
- niewydolność wątroby;
- przyjmowanie niektórych leków, np. takich jak fosforany stosowane jako środki przeczyszczające oraz niektóre leki przeciwnowotworowe.
Zdecydowanie najczęstszą przyczyną (zwłaszcza u pacjentów dorosłych) hiperfosfatemii wciąż jest jednak przewlekła choroba nerek. Nerki nie są w stanie usuwać fosforu, więc gromadzi się on we krwi.
Hiperfosfatemia – objawy
Sama hiperfosfatemia nie daje silnych dolegliwości, jednak jej konsekwencje mogą być już odczuwalne przez pacjenta. Wysoki poziom fosforu wiąże bowiem wapń w tkankach, przez co spada jego poziom m.in. w kościach, mięśniach i zębach, gdzie fizjologicznie kumuluje się go najwięcej. Efektem jest osłabienie tych tkanek, ale również wystąpienie bolesnych skurczów mięśniowych, mrowienia i drętwienia kończyn, tężyczki bądź uczucia nieprzyjemnego prądu w mięśniach.
Zobacz również: Spięte mięśnie.
Mogą również wystąpić objawy skórne takie jak nadmierna, patologiczna suchość skóry czy świąd skóry. U niektórych pacjentów z czasem rozwijają się objawy ogólnoustrojowe takie jak osłabienie organizmu, dreszcze, gorączka czy przewlekłe zmęczenie, nie są one jednak rutyną. Jeśli hiperfosfatemia jest ignorowana i nie zostanie wdrożone leczenie, konsekwencjami długoterminowymi są zwapnienia w naczyniach krwionośnych, ból stawów, jak również zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
Diagnostyka hiperfosfatemii
Przy podejrzeniu hiperfosfatemii rutyną są badania krwi ukierunkowane na ten problem zdrowotny. Sprawdza się więc między innymi: ogólną morfologię, poziom wapnia, poziom fosforanów w surowicy krwi, parathormon, hormony tarczycy, kreatyninę i eGFR oraz witaminę D. Dopiero jeśli lekarz podejrzewa konkretną przyczyną hiperfosfatemii, rozszerza diagnostykę o badania uzupełniające, np. bilirubinę, ALT i AST przy podejrzeniu chorób wątroby. Diagnostyka obrazowa typu USG nerek może być efektywnym dopełnieniem diagnostyki i jest coraz chętniej praktykowana przez lekarzy.
Hiperfosfatemia – leczenie
Hiperfosfatemia powinna być leczona przyczynowo, jeśli tylko jest to możliwe. Leczenie przyczynowe najczęściej dotyczy więc farmakoterapii przewlekłej choroby nerek, zaburzeń hormonalnych (np. niedoczynności przytarczyc), stanów związanych z rozpadem tkanek. Jednocześnie ważna jest modyfikacja diety, czyli przede wszystkim ograniczenie w diecie fosforu, którego źródłami są żywność wysokoprzetworzona (zawiera fosforany jako dodatki), napoje typu cola, sery topione, wędliny, fast-foody, duże ilości orzechów, pestek, nasion.
Jeśli jest to konieczne, lekarz może zalecić przyjmowanie leków wiążących fosfor. Stosowane są one jednak wyłącznie z zalecenia lekarza. Ich zadaniem jest wiązać fosfor w przewodzie pokarmowym, aby nie wchłaniał się do krwi. Ostatecznością postępowania medycznego staje się dializa, która znajduje zastosowanie przy ciężkiej lub przewlekłej niewydolności nerek.
Polecane produkty:
|
Spirulina + Chlorella – naturalne oczyszczanie organizmu
Spirulina i Chlorella to naturalny produkt, który dostarcza witaminy, minerały, a także inne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania składniki odżywcze. Dodatkowo skutecznie wspomaga oczyszczanie organizmu, regulację metabolizmu i wzmacnianie układu … Zobacz więcej... |
|
Chlorella z rozerwaną ścianą komórkową
Chlorella to alga słodkowodna, która wspomaga naturalne procesy organizmu w oczyszczaniu z toksyn. Oprócz witamin i minerałów, zawiera m.in. CGF (czynnik wzrostu Chlorelli), który przyspiesza regenerację tkanek, podział i wzrost komórek. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Stróżecki P., Manitius J., Hiperfosfatemia u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, Forum Nefrologiczne 2018, tom 11, nr 1, 1–8.
- Wanic-Kossowska M., Hiperphosphatemia – still therapeutic problem, Przew Lek 2009; 5: 55-59.
