USG stawu kolanowego to jedno z najczęściej wykonywanych badań obrazowych w diagnostyce dolegliwości dotyczących kolana. Badanie jest bezpieczne, nieinwazyjne i bezbolesne, a jednocześnie pozwala bardzo dokładnie ocenić wiele struktur anatomicznych stawu, zwłaszcza tych położonych powierzchownie. Za pomocą ultrasonografii można uwidocznić m.in. ścięgna, więzadła, kaletki maziowe, mięśnie, wysięki, obrzęki oraz zmiany przeciążeniowe i stan zapalny. USG stawu kolanowego znajduje zastosowanie zarówno u osób aktywnych fizycznie i sportowców, jak i u pacjentów z bólem, obrzękiem, ograniczeniem ruchomości czy po przebytych urazach. Współczesna diagnostyka ortopedyczna coraz częściej opiera się na szybkim połączeniu badania klinicznego z obrazowaniem ultrasonograficznym. Wielu lekarzy ortopedów wykonuje USG bezpośrednio podczas wizyty. Umożliwia to natychmiastową ocenę problemu oraz szybsze wdrożenie odpowiedniego leczenia lub rehabilitacji. W niektórych przypadkach badanie stanowi również ważny etap dalszej diagnostyki i pomaga podjąć decyzję czy konieczne jest wykonanie rezonansu magnetycznego lub innych badań obrazowych.
USG stawu kolanowego – na czym polega?
USG stawu kolanowego polega na obrazowaniu struktur kolana za pomocą fal ultradźwiękowych, które odbijają się od tkanek i tworzą obraz widoczny na monitorze aparatu. Fale emitowane są przez specjalną głowicę przykładną bezpośrednio do skóry po wcześniejszym nałożeniu żelu sprzęgającego, ułatwiającego prawidłowe przewodzenie ultradźwięków. Dzięki temu możliwa jest szczegółowa ocena wielu struktur stawu kolanowego, m.in. więzadeł, ścięgien, mięśni, kaletek maziowych, wysięku oraz powierzchownie położonych fragmentów łąkotek. Badanie pozwala ocenić, czy obserwowane tkanki mają prawidłową budowę, czy też występują w nich zmiany patologiczne, takie jak stan zapalny, obrzęk, uszkodzenie lub pogrubienie.
Badanie jest całkowicie bezbolesne i bezpieczne, również dla dzieci, seniorów, kobiet w ciąży oraz osób przewlekle chorych. Nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, dlatego może być wykonywane wielokrotnie bez ryzyka działań niepożądanych. Pacjent podczas badania USG najczęściej znajduje się w pozycji leżącej lub siedzącej. Jednak ustawienie kończyny dolnej może być zmieniane w zależności od ocenianej struktury. Dla przykładu ocena zachyłka nadrzepkowego wymaga wyprostowania kończyny i napięcia mięśnia czworogłowego uda, natomiast ocenę brzegu łąkotki przyśrodkowej przeprowadza się zazwyczaj przy zgiętym kolanie, co umożliwia lepsze uwidocznienie szpary stawowej.
Rozwój technologii ultrasonograficznej sprawia, że współczesne aparaty USG pozwalają uzyskać bardzo dokładny obraz, nawet drobnych struktur anatomicznych. Dobór odpowiedniej sondy zależy od głębokości położenia badanych tkanek. Struktury powierzchowne obrazuje się najczęściej przy użyciu sond o wysokiej częstotliwości (zwykle powyżej 7 MHz), natomiast tkanki położone głębiej wymagają zastosowania sond o niższej częstotliwości (3,5–7,5 MHz).
Jak przygotować się do USG stawu kolanowego?
USG stawu kolanowego nie wymaga specjalnego przygotowania. Wystarczy zgłosić się na wizytę u ortopedy w wygodnym stroju umożliwiającym szybkie odsłonięcie całego kolana oraz okolic stawu.
Obecność obrzęku, stanu zapalnego, bólu czy szwów pooperacyjnych zazwyczaj nie stanowi przeciwwskazania do wykonania badania kolana. Co więcej, właśnie w takich sytuacjach USG stawu kolanowego często okazuje się bardzo pomocne w ocenie aktualnego stanu tkanek oraz wykrywaniu ewentualnych powikłań lub zmian pourazowych.
Warto zabrać ze sobą posiadaną dokumentację medyczną dotyczącą kolana. Dotyczy to zwłaszcza poprzednich wyników badań obrazowych, wypisów ze szpitala, opisów rezonansu magnetycznego, RTG czy wcześniejszych badań USG. Ułatwi to lekarzowi porównanie zmian i dokładniejszą ocenę postępu leczenia lub rozwoju problemu zdrowotnego.
Co pokazuje USG stawu kolanowego?
Niektórzy uważają, że badanie USG jest przydatne wyłącznie do oceny obecności płynu w stawie kolanowym. Jest to jednak duże uproszczenie. Choć USG stawu kolanowego nie pozwala zobrazować wszystkich struktur z taką dokładnością jak rezonans magnetyczny i ma ograniczone zastosowanie m.in. w diagnostyce uszkodzenia łąkotek oraz więzadeł krzyżowych to umożliwia bardzo dokładną ocenę wielu innych tkanek i struktur powierzchownych.
USG stawu kolanowego pozwala ocenić m.in.:
- więzadła poboczne kolana (MCL i LCL);
- zachyłek nadrzepkowy oraz obecność płynu w stawie;
- ścięgno mięśnia czworogłowego uda oraz więzadło rzepki;
- kaletki maziowe;
- ciało Hoffy;
- błonę maziową stawu kolanowego;
- okoliczne tkanki miękkie, w tym ewentualne naderwania, zerwania, krwiaki czy stany zapalne.
Na podstawie wyniku badania USG lekarz może podjąć decyzję o pogłębieniu diagnostyki, np. poprzez wykonanie rezonansu magnetycznego kolana. Badanie to pozwali dokładniej ocenić więzadło krzyżowe przednie i więzadło krzyżowe tylne, łąkotki oraz struktury położone głębiej wewnątrz stawu kolanowego. W wielu przypadkach prawidłowo wykonane USG umożliwia również wykluczenie części patologii i ograniczenie konieczności dalszej diagnostyki obrazowej.
Zobacz również: Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego.
USG stawu kolanowego – wskazania
Podstawowe wskazania do wykonania USG stawu kolanowego:
- ból kolana (przewlekły lub ostry);
- obrzęk stawu;
- podejrzenie wysięku (płynu w stawie);
- urazy (skręcenia stawu, przeciążenia stawu, upadki);
- podejrzenie uszkodzenia więzadeł i ścięgien;
- ograniczenie ruchomości stawu kolanowego;
- podejrzenie torbieli Bakera;
- zapalenie kaletek maziowych;
- kontrola leczenia po urazach lub zabiegach;
- podejrzenie stanów zapalnych (np. przy reumatoidalnym zapaleniu stawów).
USG stawu kolanowego – przeciwwskazania
Nie ma natomiast żadnych przeciwwskazań do tego badania. Jedynie duże, otwarte rany w planowanym miejscu przyłożenia głowicy mogą czasowo uniemożliwiać wykonanie diagnostyki.
Polecane produkty:
|
Aparat do drenażu limfatycznego
Aparat do drenażu limfatycznego przeznaczony do masażu limfatycznego zarówno w gabinecie jaki i w domu. Jest szczególnie polecany osobom prowadzącym siedzący tryb życia ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Żuber Z., Rutkowska-Sak L., Słowińska I., Lisowska B., Ćwiek R., Przydatność badania ultrasonograficznego w diagnostyce różnicowej zmian zapalnych w stawach kolanowych, Reumatologia 2007; 45, 4: 173–176.
- Grzelak P., Podgórski M., Stefańczyk L., Domżalski M., Nowy ultrasonograficzny test przedniej niestabilności stawu kolanowego – doniesienie wstępne, Journal of Ultrasonography 2014; 14: 252–257.
- Podgórski M., USG kolana, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2020.
