Tkanka nerwowa (łac. textus nervosus) jest jedną z podstawowych tkanek budujących organizm człowieka. Jej główną funkcją jest odbieranie, przetwarzanie oraz przekazywanie informacji w postaci impulsów nerwowych pomiędzy różnymi strukturami ciała. Dzięki temu możliwe jest prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, kontrola ruchów, odbieranie bodźców ze środowiska zewnętrznego, a także regulacja pracy narządów wewnętrznych. Tkanka nerwowa tworzy struktury ośrodkowego układu nerwowego i obwodowego układu nerwowego, w tym mózg, rdzeń kręgowy oraz liczne nerwy przebiegające w całym organizmie. Odpowiada ona nie tylko za koordynację ruchów i napięcie mięśniowe, ale również za procesy poznawcze, emocje, odczuwanie bólu czy reakcje na bodźce zmysłowe. Ze względu na swoją złożoną budowę i kluczową rolę w funkcjonowaniu organizmu, wszelkie uszkodzenia tkanki nerwowej mogą prowadzić do zaburzeń czucia, problemów z poruszaniem się, a także do szeregu objawów neurologicznych. Diagnostyką oraz leczeniem schorzeń związanych z układem nerwowym zajmuje się lekarz neurolog. W procesie leczenia istotną rolę odgrywa również odpowiednio dobrana fizjoterapia.
Tkanka nerwowa – anatomia
Anatomicznie tkanka nerwowa tworzy dwa główne elementy układu nerwowego: ośrodkowy układ nerwowy (obejmujący mózgowie i rdzeń kręgowy) oraz obwodowy układ nerwowy (który tworzą nerwy czaszkowe, nerwy rdzeniowe oraz zwoje nerwowe). Struktury te współpracują ze sobą, umożliwiając odbieranie bodźców ze środowiska, ich analizę oraz generowanie odpowiedniej reakcji organizmu.
Podstawowymi elementami budującymi tkankę nerwową są komórki nerwowe (neurony) oraz komórki glejowe. Oba typy komórek pełnią odmienne, lecz wzajemnie uzupełniające się funkcje. Dzięki temu możliwe jest prawidłowe działanie układu nerwowego.
- Neurony to wyspecjalizowane komórki odpowiedzialne za odbieranie, przetwarzanie oraz przekazywanie impulsów nerwowych. Stanowią podstawową jednostkę strukturalną i czynnościową tkanki nerwowej. Charakterystyczną cechą neuronów jest obecność wypustek komórkowych, które umożliwiają komunikację z innymi komórkami. Każdy neuron składa się z ciała komórki (perykarionu), licznych dendrytów oraz pojedynczego aksonu. Dendryty odbierają impulsy nerwowe i przekazują je do ciała komórki, natomiast akson przewodzi impuls dalej do kolejnych neuronów, komórek mięśniowych lub gruczołów. W zależności od pełnionej funkcji wyróżnia się neurony czuciowe, neurony ruchowe (zobacz: Motoneuron) oraz neurony pośredniczące (interneurony).
- Komórki glejowe (inaczej: neuroglej) pełnią funkcje pomocnicze wobec neuronów. Są zazwyczaj mniejsze od komórek nerwowych i (w przeciwieństwie do nich) zachowują zdolność do podziałów. Do ich głównych zadań należy ochrona neuronów, udział w ich odżywianiu, utrzymanie odpowiedniego środowiska dla przewodzenia impulsów nerwowych oraz udział w reakcjach obronnych organizmu. Wyróżnia się dwa podstawowe typy komórek glejowych: makroglej (obejmujący między innymi astrocyty i oligodendrocyty) oraz mikroglej (uczestniczy w procesach odpornościowych w obrębie układu nerwowego).
Połączenia między poszczególnymi komórkami nerwowymi nazywamy synapsami. Przeważnie synapsy tworzą się pomiędzy aksonami i dendrytami (aksono-dendry tyczne) oraz pomiędzy aksonami i ciałem komórki (aksono-somatyczne). Bywają jednak synapsy pomiędzy dendrytami (dendryto-dendrytyczne) i pomiędzy aksonami (aksono-aksonalne). Przekazywanie impulsów nerwowych poprzez synapsę odbywać się może za pomocą substancji chemicznych zwanych neuroprzekaźnikami (neurotransmiterami) i jest to najczęstszy rodzaj synaps. Popularnymi neuroprzekaźnikami w organizmie człowieka są między innymi:
- noradrenalina;
- kwas gamma-aminomasłowy (GABA);
- kwas glutaminowy;
- dopamina;
- serotonina;
- glicyna.
Tkanka nerwowa – funkcje
Tkanka nerwowa pełni w organizmie człowieka wiele istotnych funkcji. Umożliwiają one prawidłowe działanie całego układu nerwowego oraz sprawną komunikację pomiędzy poszczególnymi narządami i układami ciała. Do najważniejszych z nich należą:
- odbieranie bodźców ze środowiska zewnętrznego i wewnętrznego – wyspecjalizowane receptory nerwowe reagują na różnego rodzaju bodźce, takie jak światło, dźwięk, dotyk, temperatura czy ból. Dzięki temu człowiek może odbierać informacje z otoczenia, orientować się w przestrzeni oraz reagować na zmiany zachodzące zarówno w środowisku zewnętrznym, jak i wewnątrz organizmu;
- przewodzenie impulsów nerwowych – neurony umożliwiają szybkie przekazywanie informacji w postaci impulsów nerwowych pomiędzy różnymi częściami organizmu. Informacje z receptorów trafiają do ośrodkowego układu nerwowego. Tam są analizowane, a następnie przekazywane do narządów wykonawczych, takich jak mięśnie czy gruczoły. Dzięki temu organizm może w sposób skoordynowany reagować na bodźce;
- przetwarzanie i integracja informacji – w strukturach ośrodkowego układu nerwowego (przede wszystkim w mózgowiu i rdzeniu kręgowym) dochodzi do analizy oraz interpretacji docierających impulsów nerwowych. Na tej podstawie organizm podejmuje odpowiednie reakcje, dostosowane do aktualnej sytuacji i potrzeb. Część tych reakcji zachodzi automatycznie i niezależnie od woli człowieka (np. regulacja pracy serca, oddychanie czy procesy trawienne). Inne natomiast są świadomie kontrolowane, jak ruchy dowolne;
- koordynacja pracy narządów i układów organizmu – układ nerwowy odpowiada za kontrolę napięcia mięśniowego, koordynację ruchów oraz regulację czynności narządów wewnętrznych. Dzięki temu możliwe jest utrzymanie równowagi organizmu oraz sprawne wykonywanie codziennych czynności ruchowych;
- umożliwianie wyższych czynności psychicznych – tkanka nerwowa bierze udział w procesach poznawczych, takich jak myślenie, zapamiętywanie, uczenie się czy koncentracja. Odpowiada także za powstawanie emocji, regulację nastroju oraz zdolność do reagowania na różne sytuacje życiowe.
Ze względu na kluczową rolę układu nerwowego w funkcjonowaniu organizmu, jego zaburzenia mogą prowadzić do licznych chorób i dysfunkcji. Do najczęściej występujących schorzeń układu nerwowego należą m.in. choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, stwardnienie rozsiane, padaczka, migrena czy udar mózgu.
W praktyce klinicznej często spotyka się również dolegliwości na pograniczu neurologii i ortopedii, takie jak choroba krążków międzykręgowych (dyskopatia), która może prowadzić do ucisku struktur nerwowych i objawów takich jak rwa kulszowa.
Polecane produkty:
|
Wałek igłowy – aplikator wieloigłowy
Wałek igłowy to aplikator przeznaczony do wykonywania masażu na różne części ciała. Wysoka efektywność znalazła zastosowanie w kompleksowej terapii różnych schorzeń, a także profilaktyce ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Dżygóra W., Podstawy histologii, Jelenia Góra 2015.
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
