Układ wzrokowy to jeden z najbardziej złożonych systemów zmysłowych w organizmie człowieka. Dzięki niemu możemy widzieć świat, orientować się w przestrzeni, rozpoznawać twarze, kolory, ruch i kształty, podziwiać obrazy, sztukę i przyrodę, patrzeć na bliskie osoby. To cały zespół struktur współpracujących ze sobą, aby mózg mógł stworzyć spójny obraz rzeczywistości.
Układ wzrokowy – anatomia
Na układ wzrokowy składa się wiele elementów. Jednak jednym z najistotniejszych i najbardziej charakterystycznych są gałki oczne. Oczy człowieka to parzysta struktura znajdująca się w oczodołach na twarzoczaszce. Składają się z następujących, podstawowych elementów:
- rogówka – pierwszy element załamujący światło;
- soczewka – reguluje ostrość widzenia (akomodacja);
- siatkówka – zawiera fotoreceptory (czopki i pręciki), dzięki którym odbierane są kształty i kolory;
- plamka żółta – miejsce najostrzejszego widzenia;
- nerw wzrokowy – przewodzi sygnały do mózgu, czyli do ośrodkowego układu nerwowego.
Zobacz również: Neuropatia nerwu wzrokowego.
Na szczególną uwagę zasługują czopki i pręciki. Pręciki uaktywniają się najbardziej przy ograniczonym oświetleniu, a więc nocą lub o zmierzchu. Wówczas widzenie kolorów jest mocno osłabione, jednak dzięki pręcikom możemy widzieć zarys przedmiotów, ich kształt. Dzięki temu możemy m.in. je ominąć i uniknąć przewrócenia się lub możemy sięgnąć po butelkę wody stojącą koło łóżka bez zapalania światła. Z kolei czopki uaktywniają się najlepiej w dobrym oświetleniu i odpowiadają za widzenie oraz rozróżnianie kolorów.
Kolejnym istotnym elementem układu wzrokowego są drogi wzrokowe, które zalicza się jednocześnie do struktur układu nerwowego. Obejmują przede wszystkim:
- nerw wzrokowy;
- skrzyżowanie wzrokowe;
- pasmo wzrokowe;
- ciało kolankowate boczne;
- promienistość wzrokową;
- korę wzrokową w mózgu.
To właśnie dzięki nim informacje z gałek ocznych mogą być przetwarzane i przekazywane dalej. Zwieńczeniem jest kora wzrokowa zlokalizowana w mózgu, która odpowiada głównie za rozpoznawanie kształtów, percepcję ruchu, widzenie barw, analizę głębi, kojarzenie obiektów z pamięcią. Nie bez powodu mówi się, że to mózg widzi świat, a nie oczy, choć tak naprawdę obie te struktury nie mogłyby pracować bez siebie nawzajem.
Jak działa układ wzrokowy?
Działanie układu wzrokowego na przestrzeni lat zostało bardzo dobrze poznane. Światło wpada do oka i jest ogniskowane na siatkówce, a fotoreceptory zamieniają je na impulsy elektryczne. Impulsy te biegną drogami wzrokowymi aż do mózgu, gdzie kora wzrokowa analizuje i interpretuje pozyskane w ten sposób informacje. W rezultacie powstaje świadomy obraz rzeczywistości. To bardzo szybki proces trwający ułamki sekund.
Układ wzrokowy – rola w organizmie
Wzrok jest jednym z najważniejszych narządów zmysłowych w organizmie i życiu człowieka, ponieważ dostarcza aż około 80% informacji z otoczenia. Tym samym umożliwia orientację w przestrzeni, pozwala czytać, pisać, prowadzić pojazdy, wspiera równowagę (współpracuje z układem przedsionkowym), umożliwia rozpoznawanie twarzy i emocji. Jest istotny w odbiorze świata zewnętrznego.
Zobacz również: Równowaga statyczna i dynamiczna.
Zaburzenia układu wzrokowego
Diagnostyką i leczeniem zaburzeń układu wzrokowego w pierwszej kolejności zajmuje się lekarz okulista. Jeżeli jednak podłoże problemów znajduje się w mózgu lub drogach nerwowych, konieczna może być pomoc lekarza neurologa. Do grona najczęstszych zaburzeń związanych z układem wzrokowym należą:
- wady refrakcyjne (np. krótkowzroczność, astygmatyzm);
- choroby siatkówki (np. zwyrodnienie plamki żółtej, retinopatia cukrzycowa, odwarstwienie siatkówki);
- choroby nerwu wzrokowego (np. jaskra, neuropatie);
- zaburzenia pracy gałek ocznych (np. zez, oczopląs);
- choroby soczewki (np. zaćma)
i wiele innych.
Zobacz również: Zaburzenia widzenia.
Najczęstszymi objawami skłaniającymi do pilnej wizyty u okulisty są:
- pogorszenie ostrości widzenia;
- zamglony lub zniekształcony obraz;
- częste bóle głowy;
- trudności z czytaniem;
- podwójne widzenie;
- mroczki przed oczami;
- światłowstręt;
- ubytki w polu widzenia;
- problemy z równowagą (zobacz: zaburzenia równowagi);
- uczucie suchości oczu;
- nadmierne łzawienie.
Polecane produkty:
|
Kwas hialuronowy - 100% naturalny
Kwas hialuronowy (HA) w bardzo dużej ilości skoncentrowany jest w wewnętrznej części gałki ocznej. Ciałko szkliste we wnętrzu oka składa się prawie w całości z HA i posiada strukturę lepkiego żelu. Żel ten działa jak amortyzator wstrząsów dla oka, a także Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
- Grzybowski A., Okulistyka, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2023.
