Więzadło skokowo-strzałkowe tylne (łac. ligamentum talofibulare posterius, PTFL) jest jednym z trzech więzadeł tworzących kompleks więzadeł bocznych stawu skokowego. Łączy tylną część kostki bocznej kości strzałkowej z kością skokową. Odgrywa istotną rolę w stabilizacji stawu skokowego, szczególnie podczas ruchów wykonywanych pod obciążeniem. Ze względu na swoją dużą wytrzymałość znacznie rzadziej uszkodzeniu ulega niż pozostałe więzadła boczne stawu skokowego. Jednak w przypadku podejrzenia urazu konieczna jest odpowiednia diagnostyka, która obejmuje badanie kliniczne oraz badania obrazowe.
Główne więzadła stawu skokowego
Struktury więzadłowe stawu skokowego zapewniają stabilność stopy w trakcie chodzenia, biegania, skakania i wykonywania dowolnych aktywności fizycznych wymagających aktywacji kończyn dolnych. Kluczowe znaczenie mają zwłaszcza więzadła boczne stawu skokowego górnego, które pełnią funkcję ograniczników sił szpotawiących / odwracających. Wśród nich wyróżnia się:
- więzadło skokowo-strzałkowe przednie (ATFL) – jego przyczep początkowy znajduje się na przednio-dolnej części kostki bocznej (1 cm w kierunku proksymalnym od jej wierzchołka) i sięga do strony bocznej szyjki kości skokowej;
- więzadło piętowo-strzałkowe (CFL) – sięga od wierzchołka kostki bocznej do bocznej płaszczyzny kości piętowej;
- więzadło skokowo-strzałkowe tylne (PTFL) – sięga od tylnego brzegu kostki bocznej do guzka bocznego wyrostka tylnego kości skokowej.
ATFL jest więzadłem najsłabszym, a PTFL najsilniejszym. W stabilizacji stopy wyróżnia się także więzadło przyśrodkowe (trójgraniaste) i jest to główna struktura stabilizująca staw skokowy górny w fazie podparcia.
Więzadło skokowo-strzałkowe tylne – przebieg
Więzadło skokowo-strzałkowe tylne ma swój początek na charakterystycznym zagłębieniu zlokalizowanym na przyśrodkowej i tylnej powierzchni kostki bocznej, która jest z kolei fragmentem kości strzałkowej. Przyczep końcowy znajduje się na guzku bocznym wyrostka tylnego kości skokowej, niedaleko od bruzdy dla ścięgna mięśnia zginacza długiego palucha. Omawiane więzadło znajduje się głęboko pod ścięgnami mięśni strzałkowych i przylega do torebki stawowej.
Zobacz również: Mięsień strzałkowy krótki i Mięsień strzałkowy długi.
Więzadło skokowo-strzałkowe tylne – funkcje
Więzadło skokowo-strzałkowe tylne jest najsilniejszym elementem bocznego kompleksu więzadłowego stawu skokowego. Ogranicza przesuwanie się kości skokowej ku tyłowi względem kostki bocznej, odpowiada więc głównie za stabilność tylną tego stawu. Kontroluje również rotacje, ponieważ stabilizuje stopę przy silnych zgięciach grzbietowych.
PTFL jest uszkadzane rzadko, zwykle tylko w ciężkich skręceniach stawu lub zwichnięciach stawu, co podkreśla jego dużą wytrzymałość. Izolowane zerwania PTFL praktycznie nie występują. Zazwyczaj są to izolowane naderwania i zerwania ATFL, jednego z najczęściej uszkadzanych więzadeł w całym ciele człowieka.
Więzadło skokowo-strzałkowe tylne – uszkodzenia
Jak wspomniano wcześniej, więzadło to uszkadza się dość rzadko, a jeśli już do tego dojdzie to towarzyszy temu utrata ciągłości również innych struktur stabilizujących tą okolicę ciała. Dlatego zawsze przy podejrzeniu uszkodzenia PTFL należy wykonać USG oraz RTG stawu skokowego. Pozwoli to uwidocznić ewentualne złamania awulsyjne, ale i uszkodzenia ATFL, CFL czy innych więzadeł. Rzadziej pacjentowi zleca się MRI (rezonans magnetyczny).
Mechanizmem uszkodzenia jest ciężkie skręcenie inwersyjne, zwichnięcie stawu skokowego (stan, w którym obie powierzchnie stawowe tracą ze sobą styczność i albo jednocześnie rozrywają otaczającą je torebkę stawową, albo pozostają w jej wnętrzu).
Typowe objawy uszkodzenia PTFL to:
- ból w tylno-bocznej okolicy stawu skokowego, nasilający się zwłaszcza przy zgięciach grzbietowych;
- krwiak i obrzęk w okolicy stawu skokowego;
- uczucie niestabilności stopy;
- ograniczenie ruchomości stawu skokowego, najczęściej dotyczące zgięcia grzbietowego i ruchów rotacyjnych.
Najczęściej prowadzi się leczenie zachowawcze. Polega ono początkowo na unieruchomieniu kończyny, a następnie na stopniowym jej mobilizowaniu i wzmacnianiu poprzez odpowiednio dobrane ćwiczenia.
Polecane produkty:
|
Plastry kinesiotaping
Taśmy Kinesio Tex Classic to oryginalne, japońskie plastry znane i cenione od lat przez fizjoterapeutów na całym świecie. Stworzone zostały i do tej pory nadzorowane są przez doktora Kenzo Kase. Taśmy te zapewniają skuteczną i bezinwazyjną metodę w walce Zobacz więcej... |
|
Plastry do kinesiotapingu
Zapewniają skuteczną i bezinwazyjną metodę w walce z bólem układu mięśniowo-nerwowego. Dodatkowo korzystnie wpływają na poprawę krążenia krwi oraz limfy, zapewniając przy tym wygodę podczas noszenia. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Sokołowska-Pituchowa J., Anatomia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
- Miller M., Ortopedia, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2020.
