Więzadło piętowo-strzałkowe (łac. ligamentum calcaneofibulare, skrót: CFL) jest jednym z trzech więzadeł tworzących kompleks więzadeł bocznych stawu skokowego. Odpowiada za stabilizację bocznej części stawu, zwłaszcza podczas ruchów mogących prowadzić do jego nadmiernego odwrócenia. Najczęściej ulega uszkodzeniu w następstwie skręcenia stawu skokowego z mechanizmem inwersyjnym, zwykle wraz z innymi strukturami kompleksu bocznego. Choć naderwanie lub zerwanie więzadła piętowo-strzałkowego występuje rzadziej niż uszkodzenie więzadła skokowo-strzałkowego przedniego (ATFL), jego prawidłowa funkcja ma istotne znaczenie dla zachowania stabilności stawu skokowego oraz sprawnego powrotu do aktywności po urazie.
Więzadło piętowo-strzałkowe – anatomia
Więzadło piętowo-strzałkowe rozpoczyna się na przedniej części wierzchołka kostki bocznej kości strzałkowej. Następnie biegnie skośnie ku dołowi i ku tyłowi, kończąc się na bocznej powierzchni kości piętowej. Należy do bocznego kompleksu więzadłowego stawu skokowego, który obejmuje również więzadło skokowo-strzałkowe przednie (ATFL) oraz więzadło skokowo-strzałkowe tylne (PTFL).
Więzadło piętowo-strzałkowe przebiega głęboko względem ścięgien mięśnia strzałkowego długiego i mięśnia strzałkowego krótkiego. Jest zaopatrywane przez gałęzie tętnicy strzałkowej oraz tętnic piszczelowych: przedniej i tylnej. Unerwienie zapewniają gałęzie nerwu strzałkowego powierzchownego oraz nerwu piszczelowego, które odpowiadają za przewodzenie bodźców czuciowych z tej okolicy.
Zobacz również: Uszkodzenie nerwu strzałkowego.
Więzadło piętowo-strzałkowe – funkcje
Główną i najważniejszą funkcją więzadła piętowo-strzałkowego jest stabilizacja bocznej części stawu skokowego. Ogranicza ono nadmierną inwersję stopy oraz przeciwdziała patologicznym przemieszczeniom kości skokowej względem kości strzałkowej i kości piętowej. Szczególnie istotną rolę odgrywa podczas zgięcia grzbietowego stopy, kiedy jest najbardziej napięte i skutecznie zabezpiecza staw przed nadmiernym odwróceniem.
Więzadło piętowo-strzałkowe współdziała również z mechanizmami stabilizacji dynamicznej stawu skokowego. Wraz z mięśniami strzałkowymi, zwłaszcza mięśniem strzałkowym długim i mięśniem strzałkowym krótkim, pomaga chronić staw przed skręceniem podczas chodu, biegu czy skoków. Ponadto zawiera mechanoreceptory uczestniczące w propriocepcji, czyli czuciu głębokim. Dzięki temu wspiera kontrolę położenia stawu oraz utrzymanie równowagi podczas wykonywania różnych aktywności fizycznych.
Więzadło piętowo-strzałkowe – uszkodzenia
Izolowane uszkodzenia więzadła piętowo-strzałkowego należą do rzadkości. Znacznie częściej dochodzi do jednoczesnego uszkodzenia więzadła skokowo-strzałkowego przedniego (ATFL), które zwykle jako pierwsze ulega naderwaniu lub zerwaniu podczas skręcenia stawu skokowego z mechanizmem inwersyjnym. W diagnostyce dużą wartość ma badanie USG, które pozwala ocenić ciągłość więzadeł oraz stopień ich uszkodzenia.
Zobacz również: Stopnie uszkodzenia więzadeł.
Rezonans magnetyczny (MRI) wykonuje się przede wszystkim w przypadku rozległych urazów, niejednoznacznego obrazu klinicznego lub podejrzenia współistniejących uszkodzeń innych struktur stawu. Jeżeli na podstawie badania klinicznego istnieje podejrzenie złamania kości, wykonuje się również badanie RTG w celu jego wykluczenia.
Uszkodzenia więzadła piętowo-strzałkowego w zdecydowanej większości przypadków leczy się zachowawczo, nawet jeśli doszło do jego całkowitego zerwania. Podstawę postępowania stanowi odpowiednio prowadzona rehabilitacja. Jej celem jest zmniejszenie bólu i obrzęku, przywrócenie pełnego zakresu ruchomości stawu, odbudowa siły mięśniowej oraz poprawa stabilizacji i propriocepcji stawu skokowego. Kluczowe znaczenie mają indywidualnie dobrane ćwiczenia wykonywane systematycznie w domu. Z kolei wizyty u fizjoterapeuty służą monitorowaniu postępów leczenia, wykonywaniu niezbędnych testów funkcjonalnych oraz stopniowemu modyfikowaniu programu rehabilitacji.
Przy odpowiednim leczeniu i systematycznej rehabilitacji rokowanie jest na ogół bardzo dobre. U większości pacjentów możliwy jest pełny powrót do sprawności oraz aktywności fizycznej. Zaniedbanie urazu zwiększa natomiast ryzyko rozwoju przewlekłej niestabilności stawu skokowego oraz nawracających skręceń stawu. Dodatkowo może prowadzić do pojawiania się wtórnych uszkodzeń chrząstki stawowej, co z czasem sprzyja rozwojowi zmian zwyrodnieniowych.
Polecane produkty:
|
Plastry do kinesiotapingu
Zapewniają skuteczną i bezinwazyjną metodę w walce z bólem układu mięśniowo-nerwowego. Dodatkowo korzystnie wpływają na poprawę krążenia krwi oraz limfy, zapewniając przy tym wygodę podczas noszenia. Zobacz więcej... |
|
Plastry kinesiotaping
Taśmy Kinesio Tex Classic to oryginalne, japońskie plastry znane i cenione od lat przez fizjoterapeutów na całym świecie. Stworzone zostały i do tej pory nadzorowane są przez doktora Kenzo Kase. Taśmy te zapewniają skuteczną i bezinwazyjną metodę w walce Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Sokołowska-Pituchowa J., Anatomia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom I, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
- Seligson D., McKean J., Anatomia i dostępy chirurgiczne, Paszport do Ortopedii, 2016.
