Splot szyjny (łac. plexus cervicalis) znajduje się w głębi szyi (stąd jego nazwa), a tworzą go gałęzie przednie czterech pierwszych nerwów szyjnych (C1-C4). Struktury nerwowe budujące ten splot są zarówno ruchowe, jak i czuciowe. Z tego względu uszkodzenie splotu szyjnego może objawiać się różnorodnymi zaburzeniami neurologicznymi, w zależności od zakresu uszkodzenia oraz zajętych gałęzi nerwowych. Diagnostyką i leczeniem uszkodzeń splotu szyjnego zajmuje się lekarz neurolog.
Splot szyjny – anatomia
Splot szyjny to struktura nerwowa utworzona przez przednie gałęzie nerwów rdzeniowych C1-C4. Anatomicznie lokalizuje się na mięśniach przedkręgowych (głównie na mięśniu długim głowy, mięśniu długim szyi i mięśniu dźwigaczu łopatki), a przykrywa go mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy. Biegnie bocznie od kręgów szyjnych. Mówiąc w skrócie, można określić, że budują go:
- gałęzie przednie C1;
- gałęzie przednie C2;
- gałęzie przednie C3;
- gałęzie przednie C4.
Gałęzie te łączą się ze sobą, tworząc pętle nerwowe (tak zwane ansae), z których odchodzą nerwy czuciowe i nerwy ruchowe.
Gałęzie nerwowe splotu szyjnego
W splocie szyjnym wyróżnić można gałęzie skórne, czyli czuciowe, a także gałęzie mięśniowe, czyli ruchowe. Do grona tych pierwszych zaliczamy:
- nerw potyliczny mniejszy (C2);
- nerw uszny wielki (C2–C3);
- nerw poprzeczny szyi (C2–C3);
- nerwy nadobojczykowe (C3–C4).
Wychodzą spod tylnego brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego (jest to tzw. punkt nerwowy szyi – punkt Erba). Z kolei gałęzie mięśniowe (ruchowe) to:
- gałęzie dochodzące do mięśni przedkręgowych;
- gałęzie dochodzące do mięśnia dźwigacza łopatki i mięśnia pochyłego środkowego;
- pętla szyjna – włókna C1-C3, która unerwia większość mięśni podgnykowych;
- nerw przeponowy (C3-C5, głównie C4) – najważniejsza gałąź splotu, ponieważ unerwia ruchowo przeponę oraz czuciowo osierdzie, opłucną śródpiersiową i przeponową oraz otrzewną przepony.
Zobacz również: Dializa otrzewnowa.
Wszystkie te struktury są niezmiernie ważne do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Podsumowując, można powiedzieć, że splot szyjny (C1–C4) odpowiada za unerwienie czuciowe skóry szyi i okolic, unerwienie ruchowe części mięśni szyi oraz pracę przepony (przez nerw przeponowy).
Uszkodzenie splotu szyjnego
Do uszkodzenia splotu szyjnego dochodzi m.in. w trakcie urazów takich jak skoki do wody na główkę, wypadki komunikacyjne (zwłaszcza wspólnie z urazem whiplash) oraz zabiegi chirurgiczne w obrębie szyi (np. stabilizacja kręgosłupa szyjnego, usuwanie tarczycy). Dość częstą przyczyną chorobową są ponadto wszelkie neuropatie tej okolicy i zaawansowana choroba dyskowa (dyskopatia). Charakterystyczne objawy uszkodzenia splotu szyjnego są następujące:
- zaburzenia czucia różnego rodzaju – głównie drętwienie lub utrata czucia skóry: bocznej części szyi, okolicy małżowiny usznej, okolicy kąta żuchwy, okolicy nadobojczykowej, górnej części barku i klatki piersiowej;
- zaburzenia ruchowe – osłabienie mięśni podgnykowych (uszkodzenie pętli szyjnej);
- trudności w połykaniu (dysfagia) i obniżaniu kości gnykowej oraz krtani po połknięciu.
Zobacz również: Zaburzenia czucia typu ośrodkowego.
Najpoważniejszą konsekwencją jest uszkodzenie nerwu przeponowego, ponieważ sytuacja ta prowadzi do porażenia jednej połowy przepony (najczęściej jednostronne). Pojawiają się dolegliwości takie jak duszność, szczególnie podczas wysiłku fizycznego lub w pozycji leżącej, paradoksalne unoszenie porażonej kopuły przepony podczas oddychania. Z kolei przy obustronnym uszkodzeniu widać ciężką niewydolność oddechową wymagającą wspomagania oddechu.
Polecane produkty:
|
Plastry kinesiotaping
Taśmy Kinesio Tex Classic to oryginalne, japońskie plastry znane i cenione od lat przez fizjoterapeutów na całym świecie. Stworzone zostały i do tej pory nadzorowane są przez doktora Kenzo Kase. Taśmy te zapewniają skuteczną i bezinwazyjną metodę w walce Zobacz więcej... |
|
Plastry do kinesiotapingu
Zapewniają skuteczną i bezinwazyjną metodę w walce z bólem układu mięśniowo-nerwowego. Dodatkowo korzystnie wpływają na poprawę krążenia krwi oraz limfy, zapewniając przy tym wygodę podczas noszenia. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
- Sokołowska-Pituchowa J., Anatomia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.
- Louis E., Mayer S., Noble J., Merritt Neurologia, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2023.
