Trudności w połykaniu (inaczej: dysfagia) to zaburzenie polegające na utrudnionym lub nieprawidłowym przemieszczaniu pokarmu i płynów z jamy ustnej do żołądka. Objaw ten najczęściej występuje w przebiegu chorób neurologicznych. Może jednak towarzyszyć też schorzeniom mięśniowym, stanom po urazach i zabiegach chirurgicznych. Trudności w połykaniu stanowią istotny problem kliniczny, ponieważ zwiększają ryzyko zachłystowego zapalenia płuc, zakrztuszenia się, niedożywienia i odwodnienia. Utrzymujące się lub nasilone objawy wymagają diagnostyki oraz odpowiedniego postępowania leczniczego, ukierunkowanego na poprawę bezpieczeństwa i efektywności połykania.
Trudności w połykaniu – przyczyny
Trudności w połykaniu mogą mieć różnorodne przyczyny. Jednak zdecydowanie najczęściej są nimi:
- choroby przełyku – między innymi zwężenia przełyku, uchyłki przełyku, nowotwór przełyku, patologiczne skurcze przełyku;
- zaburzenia neurologiczne – w tym choroba Parkinsona, udar mózgu, choroby nerwów czaszkowych, stwardnienie rozsiane, choroby neurodegeneracyjne;
- choroby mięśni i zaburzenia funkcji gardła – w tym dystrofia mięśniowa, miastenia, zapalenie mięśni, osłabienie mięśni gardła (częste u osób starszych);
- stany zapalne i infekcje gardła, ropnie okołogardłowe;
- czynniki psychologiczne – w tym zaburzenia lekowe, choroby i zaburzenia psychiczne;
- urazy przełyku i gardła;
- obecność ciał obcych w gardle lub przełyku.
Trudności w połykaniu mają wiele możliwych przyczyn, od łagodnych stanów zapalnych po poważne choroby neurologiczne i nowotworowe. Każdy przypadek wymaga więc szczegółowej diagnostyki, zwłaszcza jeśli trudności w połykaniu pojawiają się nagle, nasilają się lub towarzyszy im ból, utrata masy ciała czy krztuszenie. Lekarzem pierwszego wyboru jest najczęściej lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (lekarz rodzinny) lub lekarz neurolog.
Trudności w połykaniu – objawy
Trudności w połykaniu najczęściej objawiają się jako:
- niemożność płynnego, komfortowego przełknięcia kęsów pokarmowych lub śliny;
- uczucie zalegania pokarmów w dalszych odcinkach jamy ustnej i gardła, a niekiedy nawet przełyku;
- częsty kaszel i odkrztuszanie, w tym zwłaszcza krztuszenie się podczas spożywania posiłków;
- dolegliwości bólowe podczas połykania kęsów pokarmowych;
- utrata masy ciała i odwodnienie – jako objawy towarzyszące, będące konsekwencją zaburzeń połykania;
- częste infekcje dróg oddechowych – również jako konsekwencja omawianego problemu, wynikająca z przedostawania się pokarmu lub płynów do płuc.
Innymi objawami towarzyszącymi trudnościom w połykaniu są: ślinotok, chrypka, zmiana zabarwienia głosu, wydłużony czas spożywania posiłków. Trudności w połykaniu są istotnym czynnikiem ryzyka niedożywienia, w szczególności u osób starszych, ponieważ utrudniają przyjmowanie pokarmów i płynów. Dodatkowo dysfagia może uniemożliwiać przyjmowanie leków doustnych, co podkreśla się jako istotny problem kliniczny.
Trudności w połykaniu – leczenie
Najważniejsze jest leczenie przyczynowe trudności w połykaniu, jeśli tylko jest to możliwe. Dlatego gdy problem wynika ze zwężeń przełyku, rozważa się zabieg jego rozszerzenia w przebiegu gastroskopii. Natomiast jeśli przyczyną jest infekcja bakteryjna, pacjent powinien otrzymać antybiotyki. Często nie ma możliwości usunięcia przyczyny trudności połykania, zwłaszcza przy chorobach neurologicznych. Dlatego wówczas dąży się do ustabilizowania tych chorób i uzyskania jak najdłuższego okresu remisji, najczęściej za pomocą farmakoterapii i rehabilitacji.
Uzupełnieniem postępowania jest terapia logopedyczna i celowana fizjoterapia. Zastosowanie znajdują ćwiczenia wzmacniające mięśnie języka, gardła i krtani, techniki poprawiające koordynację połykania, nauka bezpiecznych sposobów jedzenia i picia, techniki kompensacyjne (np. odpowiednie ustawienie głowy podczas jedzenia).
Polecane produkty:
|
Olej z czarnuszki siewnej w płynie
Naturalny, nierafinowany, tłoczony na zimno olej otrzymywany z nasion czarnuszki siewnej pochodzących z ekologicznych upraw. Wykorzystuje się go przy różnego rodzaju problemach skórnych, alergiach, ... Zobacz więcej... |
|
Czarnuszka (Nigella Sativa) w kapsułkach
Czarnuszka siewna to roślina, z której pozyskuje się olej o właściwościach potwierdzonych badaniami. W składzie zawiera m.in. niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), czyli takie, których organizm nie jest w stanie sam wytwarzać i musimy dostarczać Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Szczeklik A., Choroby wewnętrzne: stan wiedzy na rok 2010, Medycyna Praktyczna, 2010.
- Litwin M., Zaburzenia połykania, Centrum Kompleksowej Rehabilitacji, Konstancin, 4/2020.
- Stępniak A., Zaburzenia żucia i połykania u osób dorosłych – doniesienia z badań własnych, Logopaedica, 1/2017.
- https://ahop.pl/wp-content/uploads/10.-Dysfagia-1.pdf.
