Hipomimia to zmniejszenie ekspresji mimicznej twarzy wynikające z ograniczenia spontanicznych i dowolnych ruchów mięśni mimicznych. Twarz osoby z hipomimią może sprawiać wrażenie mało wyrazistej lub maskowatej, mimo że odczuwane emocje pozostają prawidłowe. Objaw ten jest charakterystyczny dla choroby Parkinsona. Może jednak występować również w przebiegu innych schorzeń neurologicznych oraz zaburzeń wpływających na funkcjonowanie układu nerwowego. Rozpoznanie przyczyny hipomimii ma istotne znaczenie dla wdrożenia odpowiedniej diagnostyki i leczenia. Pojawienie się tego objawu wymaga oceny przez lekarza.
Co to jest hipomimia?
Każdy człowiek ma w swoim ciele liczne mięśnie odpowiadające za mimikę twarzy i wyrażanie emocji. Dzięki ich aktywności potrafimy rozpoznać, czy druga osoba jest smutna, radosna, zła czy zmęczona. Możemy również zauważyć, kiedy zastanawia się nad czymś intensywnie, chce coś powiedzieć lub próbuje ukryć swoje emocje. Mimika twarzy stanowi ważny element komunikacji niewerbalnej i pozwala przekazywać informacje bez użycia słów.
W hipomimii czynność mięśni mimicznych ulega znacznemu ograniczeniu, przez co twarz staje się mniej ekspresyjna. Osoba dotknięta tym objawem może prawidłowo odczuwać emocje, jednak ich wyrażanie za pomocą mimiki jest wyraźnie osłabione.
Hipomimia – objawy
Do najczęstszych objawów hipomimii należą:
- twarz o wyglądzie maskowatym;
- uboga mimika podczas rozmowy;
- rzadsze mruganie;
- słabsze okazywanie emocji mimiką (np. uśmiechu lub zdziwienia);
- wrażenie smutku lub obojętności, mimo że pacjent może odczuwać emocje w prawidłowy sposób.
Hipomimia może istotnie wpływać na codzienne funkcjonowanie. Ma to miejsce szczególnie podczas kontaktów z osobami, które nie znają przyczyny ograniczonej mimiki. W efekcie chory jest błędnie postrzegany jako osoba niezainteresowana rozmową, obojętna emocjonalnie lub zachowująca się nieadekwatnie do sytuacji.
Hipomimia – przyczyny
Hipomimia powstaje wskutek zaburzeń kontroli ruchów mięśni mimicznych twarzy, co może mieć kilka przyczyn. Przeważnie jest manifestacją chorób neurologicznych, zwłaszcza tych przebiegających z parkinsonizmem. Najczęstszą przyczyną hipomimii jest choroba Parkinsona, w przebiegu której dochodzi do obumierania neuronów dopaminergicznych w istocie czarnej. Niedobór dopaminy powoduje bradykinezję (spowolnienie ruchów) i sztywność mięśni, obejmujące również mięśnie twarzy.
Do pozostałych przyczyn hipomimii zalicza się:
- zespoły parkinsonowskie (parkinsonizm atypowy), np. postępujące porażenie nadjądrowe, zanik wieloukładowy oraz zwyrodnienie korowo-podstawne;
- polekowy parkinsonizm, czyli zaburzenie wywołane przyjmowaniem leków blokujących receptory dopaminowe, np. niektórych leków przeciwpsychotycznych i leków przeciwwymiotnych;
- inne choroby neurologiczne;
- rzadziej schorzenia uszkadzające ośrodkowy układ nerwowy.
Diagnostyka hipomimii
Diagnostyką i leczeniem hipomimii przeważnie zajmuje się lekarz neurolog, nierzadko we współpracy z fizjoterapeutą i logopedą. Podstawą rozpoznania jest szczegółowy wywiad medyczny oraz badanie neurologiczne. W jego trakcie lekarz ocenia m.in. mimikę twarzy, spontaniczność ruchów, napięcie mięśniowe oraz obecność innych objawów mogących wskazywać na chorobę Parkinsona lub inne schorzenie neurologiczne.
Zobacz również: Testy neurologiczne w badaniu przedmiotowym.
W zależności od podejrzewanej przyczyny mogą zostać zlecone dodatkowe badania. Jest to przede wszystkim rezonans magnetyczny mózgu, a w wybranych przypadkach również inne badania obrazowe lub laboratoryjne. Celem diagnostyki jest ustalenie przyczyny hipomimii i wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Hipomimia – leczenie
Leczenie hipomimii polega przede wszystkim na terapii choroby podstawowej, która doprowadziła do jej wystąpienia. W wielu przypadkach całkowite ustąpienie objawu nie jest możliwe. Jednak odpowiednio dobrane leczenie może zmniejszyć jego nasilenie i poprawić jakość życia pacjenta. W przypadku choroby Parkinsona stosuje się leki poprawiające przekaźnictwo dopaminergiczne (lewodopa), które u części chorych zmniejszają nasilenie hipomimii i innych objawów ruchowych.
Bardzo ważnym elementem leczenia jest rehabilitacja, która obejmuje regularne ćwiczenia mimicznych mięśni twarzy. Mogą one polegać na świadomym wykonywaniu różnych min (np. uśmiechu, marszczenia czoła czy unoszenia brwi), a także ćwiczeniach mięśni policzków, warg i języka oraz ćwiczeniach oddechowych. Najlepsze efekty przynosi ich systematyczne, codzienne wykonywanie.
Terapia logopedyczna jest szczególnie pomocna u osób, u których przy hipomimii towarzyszy cichy głos (hipofonia), niewyraźna mowa lub trudności w połykaniu (dysfagia). W wybranych przypadkach leczenie może wymagać współpracy neurologa, fizjoterapeuty, logopedy oraz innych specjalistów.
Polecane produkty:
|
Wałek igłowy – aplikator wieloigłowy
Wałek igłowy to aplikator przeznaczony do wykonywania masażu na różne części ciała. Wysoka efektywność znalazła zastosowanie w kompleksowej terapii różnych schorzeń, a także profilaktyce ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Maycas-Cepeda T., López-Ruiz P., Feliz-Feliz C., Gómez-Vicente L., García-Cobos R., Arroyo R., García-Ruiz P., Hypomimia in Parkinson’s Disease: What Is It Telling Us?, 2021.
- Sławek J., Jasińska-Myga B., Wieczorek D., Zaburzenia poznawcze w chorobie Parkinsona, Polski Przegląd Neurologiczny, 2006, tom 2, nr 4.
- Chmiela T., Zespół hipertoniczno-hipokinetyczny część II – inne parkinsonizmy.
