Bradykinezja (bradykineza) to objaw neurologiczny polegający na spowolnieniu wykonywania ruchów dowolnych. Stanowi jeden z głównych objawów choroby Parkinsona, choć może występować również w przebiegu innych schorzeń układu nerwowego. Osoby z bradykinezją mają trudności z rozpoczynaniem ruchu, wykonują go wolniej i z mniejszą płynnością. Może to znacząco utrudniać codzienne funkcjonowanie. Postępowanie obejmuje przede wszystkim leczenie choroby podstawowej oraz kompleksową rehabilitację. Odpowiednio dobrana fizjoterapia i regularnie wykonywane ćwiczenia pomagają utrzymać sprawność, poprawić jakość wykonywanych ruchów oraz zwiększyć samodzielność pacjenta.
Co to jest bradykinezja?
Bradykinezja to objaw neurologiczny, który polega na uogólnionym spowolnieniu wykonywania ruchów dowolnych. Często współwystępuje z hipokinezją, czyli zmniejszeniem zakresu ruchów w stawach oraz ubóstwem ruchowym, oznaczającym ograniczenie liczby ruchów spontanicznych. W zaawansowanych przypadkach może dochodzić do akinezji, czyli znacznego ograniczenia lub całkowitego braku możliwości wykonywania ruchów.
Bradykinezja – objawy
Bradykinezja charakteryzuje się przede wszystkim:
- opóźnieniem rozpoczęcia ruchu;
- spowolnieniem wykonywania ruchów;
- opóźnionym zatrzymaniem ruchu;
- zmniejszoną amplitudą i szybkością ruchów powtarzanych;
- trudnościami z wykonywaniem ruchów jednoczesnych, sekwencyjnych oraz wymagających precyzji.
W praktyce oznacza to, że rozpoczęcie ruchu sprawia choremu wyraźną trudność. Przez to jego reakcje ruchowe są opóźnione i łatwo zauważalne dla otoczenia. Z czasem zmniejsza się również liczba wykonywanych spontanicznie ruchów, takich jak gestykulacja podczas rozmowy czy mimika twarzy. W zaawansowanych przypadkach objawy mogą utrudniać wykonywanie codziennych czynności, ograniczać samodzielność oraz prowadzić do stopniowego wycofywania się z aktywności społecznej.
Przykłady bradykinezji
Klasyczne przykłady bradykinezji mogą być następujące:
- bardzo powolne wstawanie z krzesła;
- powolne rozpoczynanie chodzenia;
- chodzenie drobnymi krokami (zobacz: Chód parkinsonowski);
- wolne obracanie się podczas zmiany kierunku;
- trudności z zapinaniem guzików lub zamka błyskawicznego;
- powolne wiązanie sznurowadeł;
- przewracanie szklanki podczas sięgania po nią;
- dłuższy czas potrzebny na jedzenie i korzystanie ze sztućców;
- wolne mycie zębów lub czesanie włosów;
- stopniowe zmniejszanie wielkości pisma (mikrografia);
- spowolnione wpisywanie tekstu na klawiaturze lub telefonie.
Takich przykładów jest jednak znacznie więcej i są one mocno odczuwalne przez pacjenta na co dzień.
Bradykinezja – przyczyny
Bradykinezja jest charakterystycznym objawem choroby Parkinsona. Może jednak występować również w innych postaciach parkinsonizmu oraz niektórych chorobach neurologicznych. Jej bezpośrednią przyczyną są zaburzenia funkcjonowania struktur mózgu odpowiedzialnych za planowanie i kontrolę ruchów, przede wszystkim jąder podstawy. Kluczową rolę odgrywa również niedobór dopaminy. Jest to neuroprzekaźnik niezbędny do prawidłowego wykonywania ruchów.
W przypadku choroby Parkinsona dochodzi do stopniowego zaniku neuronów (komórek nerwowych) produkujących dopaminę w istocie czarnej śródmózgowia. Za rozwój choroby odpowiada prawdopodobnie współdziałanie czynników genetycznych i środowiskowych. Jednak dokładna przyczyna tego procesu nadal nie została poznana. U wielu chorych stwierdza się również obecność nieprawidłowych złogów białka α-synukleiny, tworzących tzw. ciała Lewy’ego, które są charakterystyczną cechą tej choroby.
Zobacz również: Drżenie spoczynkowe.
Bradykinezja – leczenie
Leczenie bradykinezji polega przede wszystkim na terapii choroby podstawowej oraz kompleksowej rehabilitacji. W zależności od przyczyny i nasilenia objawów stosuje się:
- farmakoterapię – najczęściej wykorzystuje się leki zwiększające stężenie lub działanie dopaminy w mózgu, m.in. lewodopa, agoniści receptorów dopaminowych czy inhibitory MAO-B;
- fizjoterapię – obejmuje ćwiczenia poprawiające szybkość i płynność ruchów, równowagę, koordynację oraz sprawność motoryki małej i motoryki dużej;
- terapię zajęciową – pomaga utrzymać samodzielność podczas wykonywania codziennych czynności takich jak ubieranie się, spożywanie posiłków, higiena osobista czy pisanie. Zajęcia grupowe dodatkowo sprzyjają aktywności społecznej i mogą pozytywnie wpływać na samopoczucie pacjenta;
- terapię logopedyczną – zalecana się ją u osób, u których bradykinezji towarzyszą zaburzenia mowy lub zaburzenia połykania (dysfagia).
Plan leczenia powinien być zawsze dostosowany do przyczyny bradykinezji, stopnia nasilenia objawów oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. Najlepsze efekty przynosi połączenie odpowiednio dobranej farmakoterapii z regularnie prowadzoną fizjoterapią i pozostałymi elementami kompleksowej rehabilitacji.
Polecane produkty:
|
Koenzym Q10 kapsułki
Koenzym Q10 to jeden z najważniejszych antyoksydantów. Nie tylko tylko chroni organizm przed wolnymi rodnikami. Bierze on również udział w każdej, podstawowej funkcji komórki ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Rudzińska M., Szczudlik A., Atlas zaburzeń i chorób ruchu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012.
- Sławek J., Choroba Parkinsona – słowa „klucze” do rozpoznania i efektywnego leczenia, Pol Przegl Neurol 2022;18(3):137-150.
