Śródmózgowie (łac. mesencephalon) to krótki i wąski odcinek pnia mózgu. Stanowi istotne centrum przekaźnikowe dla dróg ruchowych i czuciowych, odpowiadając za koordynację ruchów, napięcie mięśniowe oraz odruchy wzrokowe i słuchowe. Dzięki swojej złożonej budowie i licznym połączeniom z innymi strukturami mózgu, śródmózgowie odgrywa ważną rolę w utrzymaniu sprawności motorycznej oraz reakcji organizmu na bodźce zewnętrzne. To czyni je niezbędnym elementem w ocenie i terapii zaburzeń neurologicznych.
Śródmózgowie – anatomia
Śródmózgowie znajduje się we wcięciu namiotu, a jest przykryte półkulami mózgu oraz móżdżkiem. W jego skład wchodzą następujące elementy anatomiczne: konary mózgu, pokrywa śródmózgowia. Dodatkowo w śródmózgowiu, podobnie jak ma to miejsce w moście czy rdzeniu przedłużonym, wyróżnia się 2 powierzchnie: brzuszną oraz grzbietową. Powierzchnię brzuszną, utworzoną przez konary mózgu, uwypuklają parzyste i grube pasma istoty białej, zwane odnogami mózgu. Między nimi znajduje się natomiast tzw. dół międzykonarowy.
Bardzo ważnym pod względem neurologii elementem śródmózgowia jest nakrywka, czyli jego część środkowa. Zawiera liczne, ważne jądra i drogi nerwowe, m.in.: istotę czarną (kluczową dla kontroli ruchów, to właśnie ona zostaje zaburzona w chorobie Parkinsona), jądro czerwienne (bierze udział w koordynacji ruchów), jądra nerwów czaszkowych III i IV (nerwu okoruchowego i nerwu bloczkowego), a także wstęgi czuciowe (przyśrodkowa i boczna).
Zobacz również: Zaburzenia koordynacji ruchowej.
Wspomniana na samym początku pokrywa śródmózgowia to jego część grzbietowa, którą anatomicznie tworzą wzgórki czworacze: wzgórki górne (odruchy wzrokowe), wzgórki dolne (odruchy słuchowe). Przez sam środek śródmózgowia przebiega wodociąg mózgu, czyli wąski kanał łączący komorę III i IV mózgu.
Funkcje śródmózgowia
Śródmózgowie pełni niezmiernie ważną rolę w życiu człowieka. Jest strukturą anatomiczną wręcz niezbędną do zachowania sprawności i samodzielności w czynnościach codziennych. Funkcje śródmózgowia można skrótowo przedstawić w następujący sposób:
- kontrola ruchów – dla przykładu istota czarna jest kluczowa dla inicjowania ruchu, natomiast jądro czerwienne bierze udział w koordynacji ruchów kończyn;
- warunkowanie prawidłowego widzenia – mowa zwłaszcza o automatyzmach wzrokowych takich jak odwracanie głowy i oczu w kierunku bodźca, śledzenie poruszających się obiektów, koordynacja ruchów gałek ocznych;
- warunkowanie prawidłowego słyszenia – między innymi umiejętność lokalizacji źródła dźwięku czy szybka reakcja na nagły hałas;
- przewodzenie informacji – drogi ruchowe z kory mózgowej do rdzenia, jak również drogi czuciowe z rdzenia do wyższych pięter mózgu nadzorują czynność całego organizmu, zwłaszcza w kontekście motoryki dużej i motoryki małej.
Należy też podkreślić, że to właśnie śródmózgowie w dużej mierze odpowiada za regulowanie stanów przytomności i czuwania, snu oraz poziomu świadomości człowieka. Jako że w śródmózgowiu lokalizują się jądra nerwów czaszkowych III i IV, śródmózgowie odpowiada też za ich prawidłową czynność. Jest to m.in. ruch gałek ocznych, reakcja źrenic oraz ruch mięśnia skośnego oka.
Uszkodzenia śródmózgowia
Obraz kliniczny uszkodzenia śródmózgowia może być bardzo różnorodny, jako że struktura ta składa się z wielu elementów pełniących odmienną rolę. Przykładowe dolegliwości z tym związane mogą być następujące:
- podwójne widzenie, opadanie powieki, brak prawidłowej reakcji oka na światło;
- osłabienie mięśni lub porażenie mięśni kończyn, co utrudnia lub uniemożliwia czynności motoryczne i poruszanie się;
- objawy parkinsonowskie, czyli między innymi drżenie spoczynkowe;
- sztywność mięśni;
- różnego rodzaju zaburzenia odruchów wzrokowych i słuchowych;
- senność patologiczna, zaburzenia koncentracji;
- osłabienie czucia po jednej stronie ciała, a także zaburzenie czucia głębokiego (propriocepcja).
Zobacz również: Nieprawidłowe odruchy neurologiczne.
Diagnostyką i leczeniem chorób i urazów śródmózgowia zajmuje się lekarz neurolog. Przykładowe choroby i zespoły przebiegające z naruszeniem śródmózgowia to: choroba Parkinsona, zespół Webera, zespół Benedikta, zespół Parinauda. Przy podejrzeniu uszkodzenia śródmózgowia niezbędne są szczegółowe badania neurologiczne, w tym badania obrazowe całego mózgowia, EMG czy ENG, zlecane przez lekarza neurologa.
Polecane produkty:
|
Wałek igłowy – aplikator wieloigłowy
Wałek igłowy to aplikator przeznaczony do wykonywania masażu na różne części ciała. Wysoka efektywność znalazła zastosowanie w kompleksowej terapii różnych schorzeń, a także profilaktyce ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom IV, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
- Sokołowska-Pituchowa J., Anatomia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.
- Domitrz I., Cegielska J., Stolarski J., Neurologia. Podręcznik dla studentów fizjoterapii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2023.
