Sebum (inaczej: łój skórny) jest naturalną wydzieliną produkowaną przez gruczoły łojowe znajdujące się w skórze człowieka. Jego ilość zależy od wielu czynników, m.in. wieku, gospodarki hormonalnej, predyspozycji genetycznych oraz stanu zdrowia. Sebum odgrywa istotną rolę w utrzymaniu prawidłowych funkcji skóry, ponieważ współtworzy jej płaszcz hydrolipidowy, ogranicza utratę wody oraz stanowi naturalną ochronę przed czynnikami zewnętrznymi. Nadmierne wydzielanie sebum sprzyja jednak powstawaniu zaskórników, trądziku i innych problemów dermatologicznych. Z tego względu zachowanie równowagi w jego produkcji ma duże znaczenie dla zdrowia skóry.
Co to jest sebum?
Sebum jest mieszaniną lipidów (tłuszczów) produkowanych głównie przez gruczoły łojowe. Jego skład nie jest stały i może zmieniać się w zależności od wieku, gospodarki hormonalnej, diety, stosowanej pielęgnacji oraz stanu skóry. Do głównych składników sebum należą trójglicerydy, wolne kwasy tłuszczowe, estry woskowe, skwalen, cholesterol oraz jego estry.
Sebum ma postać tłustej, oleistej wydzieliny pokrywającej powierzchnię skóry. Jego nadmiar może powodować charakterystyczne świecenie się skóry, szczególnie w okolicy czoła, nosa i brody.
Produkcja sebum
Na produkcję sebum wpływa wiele czynników. Do najważniejszych zalicza się:
- hormony – jest to najważniejszy czynnik. Szczególną rolę odgrywają tu androgeny (np. testosteron i jego aktywna pochodna DHT), ponieważ pobudzają gruczoły łojowe do większej produkcji sebum. Dlatego łojotok często nasila się w okresie dojrzewania;
- genetyka – wielkość gruczołów łojowych i ich aktywność są częściowo dziedziczne. Niektóre osoby naturalnie produkują więcej sebum i mają bardziej tłustą skórę;
- silny lub przewlekły stres – może zwiększać aktywność osi stresu (m.in. kortyzolu) i u części osób nasilać przetłuszczanie skóry oraz problemy trądzikowe;
- dieta i sposób codziennego żywienia – w przypadku części osób znaczenie mogą mieć: dieta o wysokim indeksie glikemicznym (dużo cukrów prostych), duże ilości żywności wysokoprzetworzonej, produkty mleczne;
- temperatura i środowisko – wyższe temperatury powietrza mogą naturalnie zwiększać odczuwalne przetłuszczanie skóry, zaś wilgotne środowisko może zmieniać sposób rozprowadzania sebum;
- nieodpowiednia pielęgnacja skóry – zwłaszcza zbyt agresywne mycie i odtłuszczanie może uszkadzać barierę hydrolipidową skóry i powodować uczucie przetłuszczenia jako reakcję obronną. Odpowiednie i systematyczne nawilżanie pomaga utrzymać równowagę bariery skórnej.
Zwykle ilość produkowanego sebum jest wynikiem współdziałania wielu różnych czynników. Fizjologiczne wydzielanie sebum nie jest zaburzeniem i odgrywa ważną rolę w utrzymaniu prawidłowej funkcji ochronnej skóry. Problem pojawia się dopiero w przypadku jego nadmiernej lub zbyt małej produkcji.
Nadmierna produkcja sebum – objawy i konsekwencje
Pierwszym zauważalnym objawem nadmiernej produkcji sebum jest błyszczenie się skóry oraz gromadzenie na jej powierzchni cienkiej warstwy tłustej wydzieliny. Skóra może stać się grubsza w dotyku, a pory ulegają rozszerzeniu. Sprzyja to powstawaniu zaskórników otwartych i zaskórników zamkniętych (zależne jest to od tego, czy zalegające w ujściach gruczołów łojowych sebum ma kontakt z powietrzem). Nadmierna produkcja sebum zwiększa również ryzyko rozwoju zmian trądzikowych, grudek, krost oraz może sprzyjać zapaleniu mieszków włosowych. U osób stosujących kosmetyki kolorowe może także skracać trwałość makijażu.
Nadmierne wydzielanie sebum obejmuje również skórę głowy, prowadząc do szybkiego przetłuszczania się włosów. Włosy stają się ciężkie, tracą objętość, a u części osób może pojawić się łupież tłusty, świąd lub podrażnienie skóry głowy.
Zobacz również: Atopowe zapalenie skóry (AZS).
Nadmierna produkcja sebum – sposoby zapobiegania
Prawidłową pracę gruczołów łojowych można wspierać poprzez:
- stosowanie zbilansowanej diety z ograniczeniem żywności wysokoprzetworzonej oraz produktów o wysokim indeksie glikemicznym, a także spożywanie odpowiedniej ilości warzyw i owoców;
- uzupełnianie stwierdzonych niedoborów składników odżywczych zgodnie z zaleceniami specjalisty;
- właściwe leczenie chorób przewlekłych, zwłaszcza zaburzeń hormonalnych;
- stosowanie kosmetyków niekomedogennych, odpowiednio dobranych do rodzaju i potrzeb skóry;
- korzystanie z zabiegów kosmetologicznych lub dermatologicznych dobranych indywidualnie do problemów skóry;
- ograniczanie przewlekłego stresu oraz stosowanie skutecznych metod radzenia sobie z nim.
Zobacz również: Metody relaksacji.
Takie postępowanie może pomóc w ograniczeniu nadmiernego wydzielania sebum oraz poprawie kondycji skóry. Jeśli mimo stosowania odpowiedniej pielęgnacji i zdrowego stylu życia problem utrzymuje się lub nasila, warto skonsultować się z dermatologiem w celu ustalenia jego przyczyny i wdrożenia odpowiedniego leczenia.
Polecane produkty:
|
Kwas hialuronowy na stawy, skórę i oczy
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie stawów i ich płynność ruchu. Dodatkowo pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry i powierzchni oka. Wpływa także na elastyczność i właściwe uwodnienie tkanek. Zobacz więcej... |
|
Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę
Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Bergler-Czop B., Przegląd współczesnych poglądów na etiopatogenezę trądziku pospolitego, Post Dermatol Alergol 2010; XXVII, 6: 467–476.
- Kołodziejczak A., Kosmetologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2019.
- Silverthorn D., Fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
