Lewodopa (L-DOPA) jest podstawowym i najlepiej poznanym lekiem stosowanym w leczeniu choroby Parkinsona, czyli przewlekłej, postępującej choroby neurodegeneracyjnej wynikającej z niedoboru dopaminy w ośrodkowym układzie nerwowym. Jej niedobór prowadzi do typowych objawów takich jak spowolnienie ruchowe, sztywność mięśni, zaburzenia równowagi oraz drżenie spoczynkowe. Jako prekursor dopaminy, lewodopa skutecznie łagodzi objawy choroby i od dekad pozostaje złotym standardem farmakoterapii. Istotnie poprawia funkcjonowanie i jakość życia pacjentów, zwłaszcza we wczesnych i średnich stadiach.
Lewodopa – charakterystyka
Lewodopa to naturalny związek chemiczny, który organizm może przekształcić w dopaminę – neuroprzekaźnik odpowiedzialny za kontrolę ruchów. Szacuje się, że od blisko 40 lat ma uznane miejsce w leczeniu choroby Parkinsona. Jest to ciągle tzw. złoty standard w terapii tego schorzenia. Leczenie lewodopą jest bowiem stosunkowo łatwe w okresie wstępnym choroby, ale badania ostatnich lat wskazują, że moment jego rozpoczęcia i wybór sposobu leczenia decydują o przebiegu choroby w kolejnych latach.
Lewodopa to skrót od nazwy chemicznej L-3,4-dihydroksyfenyloalaniny. Jest nie tylko pośrednim ogniwem szlaku metabolicznego syntezy dopaminy z L-tyrozyny, lecz również prekursorem dopaminy w zakończeniach presynaptycznych. Jest to kluczowe dla zrozumienia mechanizmów powstawania fluktuacji i dyskinez – charakterystycznych cech obrazu klinicznego w późnym okresie choroby Parkinsona.
Od strony chemicznej lewodopa ma wzór sumaryczny C9H11NO4 oraz masę molową 197,19 g/mol. Po wyizolowaniu przyjmuje postać białego lub niemal białego proszku o krystalicznej konsystencji. Tworzy się w organizmie każdego człowieka wskutek hydroksylacji L-tyrozyny, podczas reakcji katalizowanej przez hydroksylazę tyrozynową. Będąc prekursorem dopaminy, jest metabolitem pośrednim w szlaku syntezy adrenaliny.
Lewodopa w Polsce
W Polsce do terapii choroby Parkinsona przeznacza się preparaty lewodopy z benserazydem: Madopar, preparat standardowy 62,5 mg w kapsułkach, 125 mg w kapsułkach, 250 mg w kapsułkach i tabletkach, postać dyspersyjna (62,5 mg oraz 125 mg) i postać o przedłużonym uwalnianiu. Dawki dobierane są głównie do fazy choroby. W aptekach zakupić można również lewodopę z karbidopą: Nakom 125 mg w tabletkach podzielnych, 250 mg w tabletkach podzielnych oraz postać tabletkową.
Lewodopa – działanie
Lewodopa działa poprzez zwiększenie stężenia dopaminy w mózgu, czyli kluczowego neuroprzekaźnika dla prawidłowej kontroli ruchów. W chorobie Parkinsona dochodzi do stopniowego obumierania neuronów dopaminergicznych, co prowadzi do typowych objawów ruchowych, takich jak drżenie spoczynkowe, sztywność mięśni oraz spowolnienie ruchowe. Uzupełnienie niedoboru dopaminy za pomocą lewodopy pozwala na skuteczniejsze kontrolowanie objawów choroby i poprawę samodzielności pacjentów w codziennym funkcjonowaniu.
Po podaniu doustnym lewodopa przechodzi do światła jelit, gdzie ulega wchłonięciu do krwiobiegu. Wraz z krwią przedostaje się do bariery krew-mózg, przenika przez nią i trafia w docelowe miejsca mózgowia. W mózgu enzymy przekształcają lewodopę w dopaminę. To właśnie ta dopamina poprawia płynność ruchów, zmniejsza drżenie, redukuje sztywność mięśni, jak również poprawia koordynację ruchową.
Warto podkreślić, że lewodopa rzadko podawana jest jako lek izolowany. Najczęściej łączy się ją z innymi substancjami w jednej tabletce. Niemal zawsze łączona z karbidopą lub benserazydem, ponieważ substancje te zapobiegają jej przedwczesnemu rozkładowi poza mózgiem, zwiększają ilość leku, która dociera do mózgu, jak również zmniejszają ryzyko działań niepożądanych.
Lewodopa – przeciwwskazania
Choć lewodopa jest standardem medycznym przy chorobie Parkinsona, nie zawsze może być stosowana. Podstawowe przeciwwskazania to:
- alergia na substancję czynną tego leku;
- jednoczesne leczenie nieselektywnymi inhibitorami monoaminooksydazy (MAO), z powodu ryzyka przełomu nadciśnieniowego;
- niewyrównane zaburzenia endokrynologiczne, nerek, wątroby lub serca;
- wiek poniżej 25 lat, ponieważ wiek kostny musi już być osiągnięty;
- ciąża lub wiek rozrodczy u kobiet (jeśli planują zajście w ciążę).
Dodatkowo leku nie powinno się stosować przy stwierdzonej nadwrażliwości na orzeszki ziemne lub soję. W takich przypadkach najlepiej skonsultować się z lekarzem. Diagnostyką i leczeniem choroby Parkinsona zajmuje się lekarz neurolog.
Polecane produkty:
|
Omega 3
Olej Omega 3 to czysty, 100% naturalny produkt pozyskiwany z rośliny o nazwie Pachnotka zwyczajna (Perilla frutescens). Tłoczony jest na zimno co sprawia, że zachowuje wszystkie, cenne składniki. Stanowi m.in. wsparcie dla mózgu ... Zobacz więcej... |
|
Czarnuszka (Nigella Sativa) w kapsułkach
Czarnuszka siewna to roślina, z której pozyskuje się olej o właściwościach potwierdzonych badaniami. W składzie zawiera m.in. niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), czyli takie, których organizm nie jest w stanie sam wytwarzać i musimy dostarczać Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Sławek J., Lewodopa w leczeniu choroby Parkinsona – wczoraj i dziś, Neurologia i Neurochirurgia Polska 2012; 46, 1: 63-75.
- Bogucki A., Budrewicz S., Gajos A., Koziorowski D., Rudzińska-Bar M., Sławek J., Leczenie zaawansowanej choroby Parkinsona – rekomendacje Polskiego Towarzystwa Choroby Parkinsona i Innych Zaburzeń Ruchowych, Polski Przegląd Neurologiczny 2022; 18 (2), 61–84.
