Mikrografia to pojęcie, które może być rozumiane na dwa sposoby. W znaczeniu ogólnym odnosi się do metod pozwalających na obrazowanie i analizę bardzo małych struktur (niewidocznych gołym okiem), wykorzystywanych głównie w badaniach naukowych. Jednak znacznie częściej termin ten pojawia się w kontekście klinicznym, gdzie mikrografia oznacza objaw neurologiczny, obserwowany m.in. u osób z chorobą Parkinsona oraz innymi schorzeniami ośrodkowego układu nerwowego.
W ujęciu klinicznym mikrografia polega na stopniowym zmniejszaniu się wielkości pisanych liter, które często postępuje w trakcie samego pisania. Pismo staje się drobne, zagęszczone i coraz mniej czytelne, co może istotnie utrudniać codzienne funkcjonowanie pacjenta oraz stanowić ważny sygnał diagnostyczny. Objaw ten wiąże się z zaburzeniami:
- kontroli ruchów precyzyjnych;
- napięcia mięśniowego;
- planowania motorycznego.
Z perspektywy fizjoterapii mikrografia nie jest jedynie problemem estetycznym pisma, lecz przejawem głębszych zaburzeń neurologicznych, które mogą podlegać terapii. Odpowiednio dobrane postępowanie usprawniające, trening motoryki małej oraz praca nad koordynacją i kontrolą ruchu odgrywają istotną rolę we wspomaganiu pacjentów z tym objawem.
Co to jest mikrografia?
Mikrografia w znaczeniu ogólnym odnosi się do dziedziny nauki i techniki zajmującej się tworzeniem oraz analizą obrazów uzyskiwanych w bardzo dużym powiększeniu. Umożliwia to obserwację struktur niewidocznych gołym okiem, takich jak komórki, tkanki, mikroelementy materiałów czy nanostruktury. W tym celu wykorzystuje się różne techniki obrazowania, m.in. mikroskopię optyczną, elektronową oraz skaningową. Mikrografia znajduje zastosowanie w wielu obszarach, w tym w medycynie, biologii, materiałoznawstwie oraz inżynierii.
Mikrografia – objaw neurologiczny
Znacznie częściej jednak mikrografia opisywana jest jako objaw neurologiczny. Polega ona na stopniowym zmniejszaniu się wielkości pisanych liter, które nasila się w trakcie pisania wyrazów i zdań. W efekcie pismo staje się drobne, zagęszczone i coraz mniej czytelne, co utrudnia jego odczytanie.
Poza samym zmniejszeniem liter obserwuje się również trudności w ich wyraźnym oddzieleniu, przez co poszczególne znaki i słowa mogą się ze sobą zlewać. Zaburzenia te mogą dotyczyć nie tylko pisma odręcznego, ale także zapisu cyfr oraz innych znaków graficznych. Mikrografia jest istotnym objawem klinicznym, często towarzyszącym chorobom neurologicznym. Dotyczy zwłaszcza tych przebiegających z zaburzeniami kontroli ruchów precyzyjnych.
Przyczyny mikrografii
Mikrografia rozwija się w wyniku zaburzeń funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego. To właśnie mózgowie wraz z rdzeniem kręgowym odpowiadają za kontrolę ruchów precyzyjnych oraz zdolności motoryczne, w tym czynności takie jak pisanie. Zaburzenie tych struktur może prowadzić do trudności w planowaniu, inicjowaniu i kontroli ruchów ręki, czego klinicznym objawem jest właśnie mikrografia.
Zdecydowanie najczęściej mikrografia występuje w przebiegu choroby Parkinsona. Jest ona związana z postępującą utratą komórek nerwowych (neuronów) w strukturze mózgu zwanej istotą czarną, odpowiedzialnej m.in. za regulację napięcia mięśniowego i płynność ruchów. Dokładne mechanizmy prowadzące do degeneracji tych neuronów nie zostały jeszcze w pełni poznane. Dostępne metody leczenia niestety nie pozwalają na całkowite zahamowanie postępu choroby.
Inne możliwe przyczyny mikrografii to:
- zaawansowane i nieleczone choroby autoimmunologiczne, takie jak np. reumatoidalne zapalenie stawów, choć występowanie mikrografii w tym przypadku jest znacznie rzadsze;
- nowotwory ośrodkowego układu nerwowego;
- zaawansowane, niewyrównane choroby metaboliczne, np. cukrzyca, prowadzące do przewlekłych zmian w tkankach nerwowych, m.in. poprzez proces glikacji białek;
- stwardnienie rozsiane;
- guzy mózgu;
- przebyty udar mózgu.
Mikrografia – diagnostyka
Przy występowaniu mikrografii w pierwszej kolejności ocenia się kondycję ośrodkowego układu nerwowego, najczęściej na podstawie badań obrazowych (rezonans magnetyczny głowy, tomografia komputerowa głowy i inne). Uzupełnieniem diagnostyki są badania krwi, a pozostałe testy dobiera się indywidualnie, w zależności od podejrzeń lekarza. Diagnostyką i leczeniem mikrografii i innych problemów układu nerwowego zajmuje się lekarz neurolog.
Mikrografia – leczenie
Leczenie mikrografii powinno być przyczynowe, jeśli tylko istnieje taka możliwość. Wdraża się więc farmakoterapię infekcji i stabilizację chorób podstawowych, aby uzyskać jak najdłuższy okres ich remisji. Niestety w chorobie Parkinsona i wielu innych schorzeniach przewlekłych ośrodkowego układu nerwowego brak jest możliwości całkowitego wyleczenia. Dlatego leczenie mikrografii jest raczej objawowe. Polega na jak najdłuższym podtrzymaniu zdolności wyraźnego i właściwego pisania oraz na ćwiczeniu zdolności manualnych ręki. Kluczowa jest tutaj fizjoterapia.
Mikrografia – fizjoterapia
Fizjoterapia odgrywa istotną rolę w postępowaniu u pacjentów z mikrografią, zwłaszcza gdy objaw ten towarzyszy chorobom neurologicznym. Jej celem nie jest wyłącznie poprawa czytelności pisma. To przede wszystkim usprawnienie kontroli ruchów precyzyjnych, koordynacji oraz regulacji napięcia mięśniowego kończyny górnej. Postępowanie fizjoterapeutyczne koncentruje się na pracy nad motoryką małą, stabilizacją obręczy barkowej, funkcją ręki i palców, a także nad planowaniem i płynnością ruchu. Stosuje się m.in.:
- ćwiczenia grafomotoryczne;
- trening ruchów precyzyjnych;
- zadania poprawiające koordynację wzrokowo-ruchową;
- techniki ułatwiające inicjację ruchu i jego kontrolę.
Uzupełnieniem fizjoterapii mogą być elementy reedukacji czucia głębokiego oraz ćwiczenia funkcjonalne dostosowane do codziennych aktywności pacjenta. Może to być pisanie, rysowanie czy ruchy manipulacyjne z drobnymi przedmiotami. Regularna i indywidualnie dobrana fizjoterapia może przyczynić się do spowolnienia narastania objawu, poprawy jakości pisma oraz zwiększenia samodzielności i komfortu życia pacjenta. Rehabilitacją pacjentów z tego rodzaju zaburzeniami zajmuje się najczęściej fizjoterapia neurologiczna.
Mikrografia – suplementacja
Suplementacja w przypadku mikrografii może pełnić rolę wspomagającą i nigdy nie powinna być traktowana jako samodzielna metoda leczenia. Jej znaczenie polega głównie na wspieraniu funkcjonowania układu nerwowego oraz ogólnej kondycji organizmu. Dotyczy to, szczególnie pacjentów z chorobami przewlekłymi. W praktyce klinicznej zaleca się suplementację składników istotnych dla pracy układu nerwowego, takich jak:
- witaminy z grupy B;
- magnez;
- kwasy tłuszczowe Omega 3;
- antyoksydanty.
Polecane produkty:
|
Omega 3
Olej Omega 3 to czysty, 100% naturalny produkt pozyskiwany z rośliny o nazwie Pachnotka zwyczajna (Perilla frutescens). Tłoczony jest na zimno co sprawia, że zachowuje wszystkie, cenne składniki. Stanowi m.in. wsparcie dla mózgu ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Domitrz I., Cegielska J., Stolarski J., Neurologia. Podręcznik dla studentów fizjoterapii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2023.
- Kozubski W., Liberski P., Neurologia. Podręcznik Dla Studentów Medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2020.
