Motoryka duża to zdolność organizmu do wykonywania dużych, skoordynowanych ruchów angażujących całe ciało lub jego większe partie. Dotyczy przede wszystkim mięśni kończyn górnych, mięśni kończyn dolnych oraz tułowia. Obejmuje takie czynności jak chodzenie, bieganie, skakanie, wspinanie się, utrzymywanie równowagi czy zmiana pozycji ciała. Rozwój motoryki dużej rozpoczyna się już we wczesnym dzieciństwie i stanowi jeden z najważniejszych elementów prawidłowego rozwoju psychoruchowego. To właśnie na jej bazie kształtują się bardziej złożone umiejętności ruchowe, w tym motoryka mała odpowiedzialna za wykonywanie precyzyjnych czynności rękami. Prawidłowo rozwinięta motoryka duża ma istotne znaczenie dla samodzielności, sprawności fizycznej oraz codziennego funkcjonowania zarówno dzieci, jak i osób dorosłych.
Motoryka duża
Motoryka duża to zdolność wykonywania dużych, złożonych ruchów całego ciała oraz podstawowych wzorców ruchowych niezbędnych do codziennego funkcjonowania. Odgrywa istotną rolę zarówno podczas wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jak i aktywności sportowej. Jej rozwój rozpoczyna się już od urodzenia i trwa przez całe dzieciństwo oraz okres dojrzewania. Sprawność w zakresie motoryki dużej można jednak rozwijać i doskonalić przez całe życie.
Zobacz również: Rozwój ruchowy niemowlęcia – kamienie milowe.
Już od narodzin do około 1. roku życia dziecko uczy się podnosić główkę, obracać się, siadać, czworakować, raczkować oraz stawiać pierwsze kroki. W wieku 1-3 lat zaczyna pewniej chodzić, biegać, wspinać się i kucać. Między 3. a 6. rokiem życia intensywnie doskonali umiejętności biegania, skakania, rzucania oraz łapania, a jego ruchy stają się coraz bardziej płynne, pewne i skoordynowane. W wieku szkolnym (około 6-12 lat) następuje dalszy rozwój koordynacji ruchowej, szybkości, zwinności oraz siły. W okresie dojrzewania ruchy stają się jeszcze bardziej precyzyjne i efektywne, a ogólna sprawność fizyczna ulega znacznemu zwiększeniu.
Zobacz również: Zdolności koordynacyjne.
Na rozwój motoryki dużej wpływają m.in.:
- codzienna aktywność fizyczna oraz uczestnictwo w grach, zabawach i zajęciach sportowych;
- dojrzewanie układu nerwowego i układu mięśniowego, które częściowo zależy od indywidualnych predyspozycji organizmu;
- prawidłowy rozwój układu kostno-stawowego oraz brak zaburzeń mogących ograniczać swobodę ruchu;
- środowisko, w którym dziecko się rozwija, w tym dostęp do placów zabaw, zajęć sportowych i różnych form aktywności ruchowej;
- ogólny stan zdrowia oraz odpowiednio zbilansowana dieta dostarczająca składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.
Można więc przyjąć, że im więcej dziecko ma okazji do aktywnego ruchu i różnorodnych form zabawy, tym lepiej rozwija się jego motoryka duża. Dzięki temu łatwiej nabywa kolejne umiejętności ruchowe i osiąga wyższy poziom sprawności fizycznej.
Motoryka duża – ćwiczenia (przykłady)
Ćwiczenia rozwijające motorykę dużą można podzielić na kilka podstawowych grup:
- ćwiczenia wzmacniające – ukierunkowane przede wszystkim na wzmacnianie mięśni tułowia (mięsnie CORE), takie jak deska (plank), podpory, ćwiczenie dead bug oraz inne aktywności wymagające utrzymania stabilnej pozycji ciała;
- ćwiczenia równoważne i ćwiczenia koordynacyjne – jest to m.in. chodzenie z wysokim unoszeniem kolan, chodzenie po wyznaczonej linii na podłodze lub po niestabilnym podłożu, pokonywanie torów przeszkód, a także rzucanie i łapanie piłki;
- ćwiczenia rozwijające orientację własnego ciała w przestrzeni – zabawy muzyczno-ruchowe z określaniem kierunków, ćwiczenia przed lustrem oraz aktywności wykorzystujące pojęcia takie jak „na”, „pod”, „za” czy „obok”.
W dużym uproszczeniu do aktywności rozwijających motorykę dużą można zaliczyć głównie chodzenie, bieganie, skakanie, wspinanie się, rzucanie i łapanie piłki, kopanie piłki, jazdę na rowerze oraz utrzymywanie równowagi.
Polecane produkty:
|
Poduszka sensomotoryczna
Poduszka sensomotoryczna przeznaczona została do rehabilitacji zarówno profesjonalnej, jak i domowej. Wykorzystuję się ją w treningu koordynacji ruchowej, ćwiczeniach stabilizacji i równowagi oraz wzmacniania mięśni. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- https://pm1.ostroleka.edu.pl/wp-content/uploads/2023/11/Motoryka-mala-i-duza.pdf.
- Matyasik K., Motoryka duża i mała, Wychowanie w Przedszkolu, 5/2024.
