Ćwiczenia koordynacyjne to forma aktywności ruchowej ukierunkowana na rozwijanie koordynacji ruchowej, czyli zdolności organizmu do precyzyjnego, płynnego i efektywnego wykonywania ruchów. Ich celem jest usprawnienie współpracy pomiędzy układem nerwowym a mięśniami. Przekłada się to na lepszą kontrolę ciała podczas codziennych czynności, aktywności sportowej oraz rehabilitacji. Koordynacja ruchowa jest ściśle związana z utrzymaniem równowagi, orientacją przestrzenną oraz zdolnością do szybkiego reagowania na zmieniające się warunki otoczenia. Dzięki regularnemu wykonywaniu ćwiczeń koordynacyjnych jesteśmy w stanie wykonywać nawet złożone ruchy automatycznie, płynnie i dokładnie.
Co to jest koordynacja?
Koordynacja wzrokowo-ruchowa to zdolność do łączenia informacji odbieranych za pomocą wzroku z wykonywanymi ruchami ciała (zwłaszcza rąk i nóg). Umiejętność ta odgrywa kluczową rolę podczas nauki pisania, rysowania, wycinania, malowania, lepienia czy wykonywania ćwiczeń ruchowych. Stanowi ważny element rozwoju zarówno motoryki małej, jak i dużej, a jej znaczenie towarzyszy człowiekowi przez całe życie.
Koordynację ruchową można również zdefiniować jako zdolność do wykonywania precyzyjnych ruchów oraz całych sekwencji ruchowych we właściwym czasie i przestrzeni. Dzięki niej jesteśmy w stanie skutecznie reagować na zmieniające się warunki otoczenia oraz radzić sobie z nowymi sytuacjami ruchowymi. Za prawidłową koordynację odpowiada współpraca wielu struktur organizmu. Są to głównie układ nerwowy, narząd wzroku, układ przedsionkowy znajdujący się w uchu wewnętrznym oraz receptory czucia głębokiego (proprioreceptory). Odbierają one informacje z otoczenia i własnego ciała, które następnie są analizowane przez mózg. Na tej podstawie układ ruchu może wykonywać odpowiednie, precyzyjnie kontrolowane ruchy.
Ćwiczenia koordynacyjne – na czym polegają?
Ćwiczenia koordynacyjne polegają na uczeniu organizmu współpracy między mózgiem, układem nerwowym i mięśniami, tak aby ruchy były dokładne, płynne i wykonywane we właściwym czasie. Dąży się również do tego, aby wykonanie danego ruchu (nawet złożonego) nie było poprzedzone świadomym analizowaniem każdego jego elementu. Docelowo powinien być on wykonywany automatycznie i odruchowo. W praktyce ćwiczenia koordynacyjne polegają przede wszystkim na:
- wykonywaniu ruchów wymagających jednoczesnej pracy różnych części ciała;
- utrzymywaniu równowagi podczas ruchu lub stania;
- szybkiej reakcji na bodźce (np. sygnał dźwiękowy lub wzrokowy);
- zmianie kierunku, tempa lub sposobu poruszania się;
- precyzyjnym manipulowaniu przedmiotami (np. piłką).
Ćwiczenia koordynacyjne warto regularnie wykonywać niezależnie od wieku. W ich wykonywanie angażuje się cały organizm, w tym układ nerwowy odpowiadający za kontrolę ruchu. Dlatego uwzględnianie elementów koordynacyjnych podczas codziennej aktywności fizycznej lub treningów sportowych stanowi ważny element rozwoju sprawności ruchowej, poprawy innych zdolności motorycznych oraz zmniejszania ryzyka urazów i kontuzji.
Zobacz również: Sprawność motoryczna.
Ćwiczenia koordynacyjne – przykłady
Konkretne przykłady ćwiczeń koordynacyjnych to m.in.:
- rysowanie linii na kartce papieru łączących zaznaczone punkty;
- rzucanie i łapanie piłki lub kilku piłeczek do tenisa stołowego;
- rzucanie do celu;
- wykonywanie prostych czynności w całkowitej ciemności;
- kolorowanie rysunków o różnym stopniu trudności bez wychodzenia poza zaznaczone linie;
- dopasowywanie elementów o tym samym kształcie;
- ćwiczenia na równoważni, niestabilnym podłożu lub poduszkach sensomotorycznych;
- lepienie z plasteliny, masy solnej lub ciastoliny;
- nawlekanie koralików oraz tworzenie kompozycji przestrzennych z różnych materiałów;
- odtwarzanie wzorów z pamięci.
Zobacz również: Równowaga statyczna i dynamiczna.
Możliwości wykorzystania ćwiczeń koordynacyjnych są bardzo szerokie. Powinny być one zawsze dostosowane do wieku, poziomu sprawności, stanu zdrowia oraz indywidualnych potrzeb osoby ćwiczącej. Przykładowo u sportowców często wykorzystuje się ćwiczenia równoważne, reakcję na bodźce oraz zadania wykonywane na niestabilnym podłożu. Z kolei u dzieci i seniorów częściej stosuje się ćwiczenia rozwijające precyzję ruchów, orientację przestrzenną oraz koordynację wzrokowo-ruchową. Dzięki temu trening jest nie tylko skuteczny, ale również bezpieczny i dostosowany do możliwości danej osoby.
Polecane produkty:
|
Poduszka sensomotoryczna
Poduszka sensomotoryczna przeznaczona została do rehabilitacji zarówno profesjonalnej, jak i domowej. Wykorzystuję się ją w treningu koordynacji ruchowej, ćwiczeniach stabilizacji i równowagi oraz wzmacniania mięśni. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- https://pppp.bialystok.pl/wp-content/uploads/2020/04/Terapia-r%C4%99ki-%C4%87wiczenia-ruchowe-A.-Szwarc.pdf.
- Milanowska K., Kinezyterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003.
- Kostiukow A., Kaluga E., Samborski W., Rostkowska E., Rozwój badań nad koordynacją ruchową człowieka, 16/2014.
