Zapalenie gęsiej stopki

Zapalenie gęsiej stopki to stan zapalny ścięgien tworzących gęsią stopkę lub znajdującej się w tej okolicy kaletki maziowej. Struktury te zlokalizowane są po wewnętrznej stronie kolana, tuż poniżej stawu kolanowego. Dolegliwość najczęściej wiąże się z powtarzającymi się przeciążeniami i mikrourazami, które powodują miejscowy ból oraz tkliwość. Leczenie ma zazwyczaj charakter zachowawczy i skupia się przede wszystkim na odpowiednio dobranej fizjoterapii, obejmującej terapię manualną oraz ćwiczenia dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta. Rokowania są na ogół dobre, zwłaszcza gdy pacjent stosuje się do zaleceń fizjoterapeuty i stopniowo powraca do pełnej aktywności.

Co to jest gęsia stopka?

Gęsia stopka to określenie anatomiczne odnoszące się do wspólnego przyczepu końcowego ścięgien 3 mięśni po wewnętrznej stronie kolana: mięśnia krawieckiego, mięśnia smukłego oraz mięśnia półścięgnistego. Ścięgna te przyczepiają się do przyśrodkowej powierzchni kości piszczelowej, kilka centymetrów poniżej stawu kolanowego. Nazwa pochodzi od ich charakterystycznego, wachlarzowatego ułożenia, które przypomina gęsią stopę.

Zapalenie gęsiej stopki – przyczyny

Do zapalenia gęsiej stopki najczęściej dochodzi wskutek przeciążenia tworzących ją ścięgien lub okolicy stawu kolanowego. Może być ono konsekwencją wielokrotnego powtarzania ruchów zgięcia i wyprostu kolana. Problem ten często występuje m.in. u biegaczy i kolarzy. Może jednak rozwinąć się również u osób nietrenujących zawodowo, które nagle zwiększyły poziom aktywności fizycznej lub rozpoczęły ćwiczenia bez odpowiedniego przygotowania motorycznego.

Czynniki ryzyka zapalenia gęsiej stopki to:

• nadmierne napięcie mięśni tylnej części uda oraz osłabienie mięśni stabilizujących kończynę dolną, co może zmieniać sposób obciążania kolana;
• nieprawidłowa biomechanika stopy i kończyny dolnej, np. nadmierna pronacja stopy lub koślawość kolan;
• nadwaga i otyłość, ponieważ zwiększają obciążenie stawu kolanowego;
• choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego, która może sprzyjać przeciążeniu okolicy gęsiej stopki;
• uraz lub bezpośrednie uderzenie w wewnętrzną stronę kolana;
• nieprawidłowa technika wykonywania ćwiczeń, zbyt gwałtowne zwiększanie obciążeń treningowych lub niewystarczająca regeneracja.

Zobacz również: Regeneracja organizmu po wysiłku fizycznym.

W przebiegu zapalenia gęsiej stopki dolegliwości mogą obejmować zarówno przyczepy ścięgien mięśnia krawieckiego, mięśnia smukłego i mięśnia półścięgnistego, jak i położoną pod nimi kaletkę maziową. Ze względu na bliskie sąsiedztwo tych struktur dokładne określenie źródła bólu wyłącznie na podstawie objawów i badania klinicznego może być trudne.

Zapalenie gęsiej stopki – objawy

Charakterystyczne objawy zapalenia gęsiej stopki to przede wszystkim:

• ból o charakterze piekącym lub tępym, zlokalizowany po przyśrodkowej stronie kolana, najczęściej około 5-7 cm poniżej szpary stawu kolanowego;
• miejscowa tkliwość nasilająca się podczas ucisku okolicy przyczepu ścięgien;
• stopniowy początek dolegliwości – ból zwykle rozwija się przez kilka dni lub tygodni, choć po urazie może pojawić się nagle;
• nasilenie bólu podczas aktywności fizycznej, szczególnie przy wchodzeniu i schodzeniu po schodach, bieganiu oraz wstawaniu z pozycji siedzącej;
• wyraźne zmniejszenie dolegliwości bólowych w spoczynku;
• możliwy niewielki obrzęk w okolicy przyczepu ścięgien, czyli w miejscu największej bolesności.

Dolegliwości te należy różnicować przede wszystkim z uszkodzeniem łąkotki przyśrodkowej, urazem więzadła pobocznego piszczelowego, chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego oraz złamaniem zmęczeniowe nasady bliższej kości piszczelowej.

Zapalenie gęsiej stopki – diagnostyka

Podstawą diagnostyki zapalenia gęsiej stopki jest wywiad oraz badanie kliniczne. Ocenia się przede wszystkim lokalizację bólu i tkliwość podczas ucisku po przyśrodkowej stronie kolana, kilka centymetrów poniżej szpary stawowej. W przypadkach niejednoznacznych pomocniczo wykonuje się USG. Badanie może uwidocznić pogrubienie i obniżoną echogeniczność ścięgien, a w przypadku zapalenia kaletki maziowej także jej poszerzenie oraz nagromadzenie płynu.

Uzupełniająco można wykonać RTG, głównie w celu wykluczenia choroby zwyrodnieniowej, złamania zmęczeniowego oraz innych nieprawidłowości struktur kostnych. W diagnostycznie trudnych przypadków lekarz może zlecić rezonans magnetyczny, zwłaszcza jeśli podejrzewa inną przyczynę bólu kolana.

Zapalenie gęsiej stopki – leczenie

Rehabilitacja obejmuje przede wszystkim terapię manualną, której celem jest zmniejszenie nadmiernego napięcia mięśni tworzących gęsią stopkę oraz poprawa ruchomości tkanek tej okolicy. Uzupełniająco fizjoterapeuta może zastosować wybrane zabiegi fizykalne wspomagające łagodzenie bólu i stanu zapalnego. Kolejnym ważnym elementem postępowania są ćwiczenia rozciągające i ćwiczenia wzmacniające mięśnie kończyny dolnej, poprawiające jej stabilizację oraz biomechanikę. Ćwiczenia dobiera się indywidualnie i zaleca do regularnego wykonywania w domu. Po ćwiczeniach (zwłaszcza w okresie nasilenia bólu) pomocne może być przykładanie zimnego okładu przez około 10-15 minut w okolicę gęsiej stopki.

Częstotliwość wizyt u fizjoterapeuty oraz tempo powrotu do pełnej aktywności ustala się indywidualnie, zależnie od nasilenia objawów i postępów terapii. Początkowo wizyty mogą odbywać się na przykład raz w tygodniu, natomiast pomiędzy nimi pacjent regularnie ćwiczy w domu.

	Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej...
	Kwas hialuronowy na stawy, skórę i oczy Wspiera prawidłowe funkcjonowanie stawów i ich płynność ruchu. Dodatkowo pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry i powierzchni oka. Wpływa także na elastyczność i właściwe uwodnienie tkanek. Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Jeka S., Reumatyzm tkanek miękkich, Reumatologia 2012; 50, 2: 166–176.
2. Sieroń A., Śliwiński Z., Wielka fizjoterapia, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2023.