Wypuklina krążka międzykręgowego (potocznie zwanego dyskiem) to uwypuklenie jego zewnętrznej części poza prawidłowy obrys przestrzeni między sąsiednimi kręgami. Stanowi częstą zmianę widoczną w badaniach obrazowych kręgosłupa, zwłaszcza u osób dorosłych. Nie zawsze powoduje ona odczuwane dolegliwości, a samo jej rozpoznanie nie oznacza również konieczności leczenia operacyjnego. Znaczenie kliniczne wypukliny krążka międzykręgowego zależy przede wszystkim od jej położenia, rozległości oraz ewentualnego ucisku na struktury nerwowe. Z tego względy wynik badania obrazowego należy zawsze oceniać w odniesieniu do występujących objawów. Odpowiednio dobrana fizjoterapia, regularna aktywność fizyczna i ograniczenie czynników przeciążających kręgosłup mogą wspomagać leczenie zachowawcze oraz zmniejszać ryzyko nawrotu dolegliwości.
Co to jest wypuklina krążka międzykręgowego?
Wypuklina to zmiana, w której krążek międzykręgowy uwypukla się na większym obszarze poza swój prawidłowy obrys, ale jego zewnętrzne warstwy pozostają zasadniczo zachowane. Odróżnia to ją od przepukliny kręgosłupa, w której dochodzi do bardziej miejscowego przemieszczenia materiału krążka międzykręgowego.
Powstawanie wypukliny krążka międzykręgowego
W klasycznym opisie patologicznych zmian zachodzących w obrębie krążków międzykręgowych wymienia się następujące etapy:
- I etap – zwyrodnienie jądra miażdżystego, którego podstawą jest jego stopniowe rozmiękanie i fragmentacja. Zmiany obejmują również tylną część pierścienia włóknistego, który traci swoją prawidłową wytrzymałość i może ulegać miejscowym uszkodzeniom;
- II etap – przemieszczanie się materiału jądra miażdżystego w obrębie osłabionego pierścienia włóknistego. Najczęściej odbywa się ono w kierunku tylno-bocznym, ponieważ centralna część krążka jest wzmacniana przez najbardziej wytrzymałą część więzadła podłużnego tylnego;
- III etap – włóknienie krążka międzykręgowego. Ostatni okres zmian w obrębie jądra miażdżystego stanowi etap procesów naprawczych, jednak jednocześnie może nadal postępować zwyrodnienie całego krążka międzykręgowego.
Zobacz również: Wypadnięcie jądra miażdżystego.
Opisane etapy przedstawiają jeden z możliwych modeli przebiegu zmian degeneracyjnych i nie muszą występować kolejno u każdego pacjenta. Wypuklina może pojawić się na wczesnym etapie tego procesu, gdy osłabiony krążek międzykręgowy zaczyna uwypuklać się poza swój prawidłowy obrys. Często nie uciska struktur nerwowych i przebiega bezobjawowo. W zależności od swojego położenia i rozległości może jednak zwężać kanał kręgowy lub otwory międzykręgowe, a także drażnić bądź uciskać struktury nerwowe, które znajdują się w pobliżu.
Do powstawania wypuklin mogą predysponować zwłaszcza:
- długotrwałe siedzenie;
- brak regularnej aktywności fizycznej;
- nadwaga i otyłość;
- palenie tytoniu;
- częste lub długotrwałe przeciążanie kręgosłupa;
- ciężka praca fizyczna i nieprawidłowe podnoszenie znacznych ciężarów;
- urazy kręgosłupa, w tym związane z wypadkami komunikacyjnymi lub upadkami z wysokości;
- niektóre choroby przewlekłe i predyspozycje genetyczne.
Na część tych czynników mamy realny wpływ swoim postępowaniem. Dlatego już od wczesnych lat życia warto zadbać o regularną aktywność fizyczną, prawidłową masę ciała oraz właściwe wykonywanie codziennych czynności. Może to wspierać zdrowie kręgosłupa i ograniczać ryzyko wystąpienia dolegliwości, które są z nim związane.
Diagnostyka wypukliny krążka międzykręgowego
Podstawowym badaniem obrazowym w diagnostyce chorób krążków międzykręgowych jest rezonans magnetyczny (MRI). Z dużą dokładnością uwidacznia on krążki międzykręgowe, stopień ich odwodnienia i przemieszczenia, a także ewentualny ucisk na rdzeń kręgowy lub korzenie nerwowe. Dodatkowo widoczne są zmiany w okolicznych tkankach miękkich. Badanie RTG nie pozwala bezpośrednio zobrazować krążków międzykręgowych. Może jednak służyć do oceny ustawienia kręgów, wysokości przestrzeni międzykręgowych i współistniejących zmian zwyrodnieniowych. Wyniki badań obrazowych należy zawsze interpretować łącznie z występującymi objawami i badaniem klinicznym pacjenta.
Zobacz również: Ból korzeniowy.
Wypuklina krążka międzykręgowego – leczenie
Wypukliny krążków międzykręgowych często przebiegają bezobjawowo lub powodują jedynie niewielkie dolegliwości. Jeśli nie wywołują objawów, zazwyczaj nie wymagają ukierunkowanego leczenia. W przypadkach objawowych podstawę stanowi najczęściej postępowanie zachowawcze. Z kolei leczenie neurochirurgiczne lub ostrzykiwanie kręgosłupa lekami rozważa się jedynie przy określonych wskazaniach.
Istotne znaczenie mają przede wszystkim:
- redukcja masy ciała w przypadku nadwagi lub otyłości;
- wprowadzenie regularnej, odpowiednio dobranej aktywności fizycznej, która obejmuje ćwiczenia wzmacniające i poprawia mobilność;
- unikanie długotrwałego siedzenia oraz wykonywanie systematycznych przerw w pracy siedzącej na ćwiczenia i rozruszanie ciała;
- dbanie o właściwe nawodnienie organizmu;
- stosowanie zdrowej i zbilansowanej diety dostarczającej białko, zdrowe tłuszcze, witaminy i minerały;
- suplementacja kolagenu i chondroityny oraz uzupełnianie stwierdzonych niedoborów pokarmowych, w tym witaminy D;
- stabilizacja i kontrolowanie chorób przewlekłych.
Zobacz również: Ćwiczenia na odcinek lędźwiowy kręgosłupa.
W przypadku wystąpienia dolegliwości warto skonsultować się z fizjoterapeutą. Specjalista przeprowadzi badanie podmiotowe i przedmiotowe, w tym odpowiednio dobrane testy funkcjonalne. Oceni w ten sposób sprawność i funkcjonowanie narządu ruchu, co pozwoli dobrać odpowiednią terapię oraz indywidualne ćwiczenia. Pomoże to bezpiecznie powrócić do codziennej aktywności. Jeżeli pojawią się objawy neurologiczne, takie jak np. narastające osłabienie mięśni, zaburzenia czucia lub problemy z kontrolowaniem oddawania moczu i stolca, należy pilnie zgłosić się na konsultację lekarską.
Polecane produkty:
|
Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę
Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy na stawy, skórę i oczy
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie stawów i ich płynność ruchu. Dodatkowo pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry i powierzchni oka. Wpływa także na elastyczność i właściwe uwodnienie tkanek. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Czartoryska K., Kułak P., Kalinowska A., Gościk E., Zmiany kompresyjne krążków międzykręgowych odcinka lędźwiowego w badaniach metodą MRI u dzieci i młodzieży z bólami kręgosłupa, Neurologia Dziecięca, 26/2017.
- Michalak M., Jakość życia pacjentów operowanych z powodu choroby dyskowej odcinka lędźwiowego kręgosłupa, 2017.
- Kraemer J., Choroby krążka międzykręgowego, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2023.
