Strzelające biodra to potoczne określenie zjawiska, w którym podczas poruszania kończyną dolną pojawia się słyszalne lub wyczuwalne kliknięcie, trzask albo przeskakiwanie w okolicy stawu biodrowego. Objawy te mogą występować bez dolegliwości bólowych. Niekiedy jednak towarzyszą im ból, dyskomfort lub ograniczenie swobody ruchu. Powtarzające się przeskakiwanie określa się jako zespół trzaskającego biodra. Diagnostyką i leczeniem zajmuje się najczęściej fizjoterapeuta, a w przypadkach wymagających pogłębionej oceny we współpracy z ortopedą.
Strzelające biodra – przyczyny
Częstość występowania strzelającego biodra ocenia się na 5-10% populacji, przy czym jest ona szczególnie wysoka wśród młodych sportowców. Tak naprawdę każda aktywność fizyczna wymagająca powtarzanych ekstremalnych ruchów w stawie biodrowym predysponuje do rozwoju zespołu trzaskającego biodra. Do innych przyczyn strzelania w biodrze należą:
- przebyte urazy;
- iniekcje domięśniowe;
- plastyka stawu kolanowego z użyciem pasma biodrowo-piszczelowego;
- plastyka stawu biodrowego.
Do rzadszych przyczyn zalicza się też dysplazję stawu biodrowego i zmniejszony kąt szyjkowo-udowy, co jest już uwarunkowaniem anatomicznym. Jednocześnie wyszczególnia się 2 podstawowe formy zespołu trzaskającego biodra:
- wewnątrzstawową – spowodowaną uszkodzeniem obrąbka stawowego lub uszkodzeniem chrząstki stawowej bądź obecnością wolnego ciała w jamie stawowej;
- zewnątrzstawową – może wynikać z nagłego ruchu ścięgna mięśnia biodrowo-lędźwiowego, które w trakcie ruchu biodra przeskakuje nad wyniosłością biodrowo-łonową (podtyp wewnętrzny), bądź z przeskakiwania pasma biodrowo-piszczelowego lub mięśnia pośladkowego wielkiego nad krętarzem większym kości udowej (podtyp zewnętrzny).
Warto zidentyfikować, z którym problemem zmaga się pacjent, aby wdrożyć jak najskuteczniejsze leczenie przyczynowe.
Strzelające biodra – objawy
Obraz kliniczny (w zależności od przyczyny problemu) może być różnorodny. Kluczowym objawem zespołu trzaskającego biodra jest słyszalne lub wyczuwalne przeskakiwanie w stawie biodrowym podczas ruchu, któremu może towarzyszyć ból, uczucie blokowania, szarpania lub kłucia. Dla przykładu pacjenci z wewnętrznym podtypem zespołu trzaskającego biodra mogą odczuwać dolegliwości bólowe podczas biegania, wstawania z pozycji siedzącej lub wysiadania z samochodu.
Problem pojawia się wówczas, gdy strzelające biodro utrudnia codzienne funkcjonowanie, np. ból w momencie przeskoku jest tak silny, że promieniuje w stronę kręgosłupa lub kończyny dolnej, a uczucie blokowania czasowo uniemożliwia poruszanie biodrem. Takie objawy wymagają możliwie szybkiej diagnostyki ortopedycznej.
Na poniższym filmie przedstawiono pacjenta, u którego podczas wykonywania ruchu widoczne jest charakterystyczne przeskakiwanie w okolicy stawu biodrowego. Materiał pokazuje jak strzelające biodro może wyglądać w praktyce.
Strzelające biodra – diagnostyka
Podstawą diagnostyki strzelającego biodra jest badanie kliniczne obejmujące badanie podmiotowe i przedmiotowe pacjenta. Zalicza się do niego wywiad, ocenę funkcjonalną oraz wykonanie testów funkcjonalnych prowokujących przeskakiwanie. Złotym standardem obrazowania zewnątrzstawowego zespołu trzaskającego biodra jest dynamiczne badanie USG, które pozwala obserwować ruch ścięgien w czasie rzeczywistym. Rezonans magnetyczny może natomiast uwidocznić tkanki miękkie, chrząstkę stawową i obrąbek stawowy oraz inne zmiany znajdujące się wewnątrz stawu. Z kolei RTG służy głównie do oceny struktur kostnych i może pomóc w wykryciu nieprawidłowości anatomicznych. Dobór badań obrazowych zależy od objawów oraz podejrzewanej przyczyny problemu.
Jeśli strzelaniu w biodrze nie towarzyszy silny ból, uczucie blokowania ani wyraźne ograniczenie ruchomości w stawie (hipomobilność), na początkowym etapie wystarczająca może być diagnostyka funkcjonalna przeprowadzona w gabinecie fizjoterapeuty. W razie stwierdzenia niepokojących objawów fizjoterapeuta skieruje pacjenta do ortopedy w celu pogłębienia diagnostyki.
Strzelające biodra – leczenie
Leczenie strzelającego biodra powinno być przyczynowe i przeważnie opiera się na fizjoterapii. Fizjoterapeuta podczas wizyty rozluźnia nadmiernie napięte mięśnie, manualnie poprawia tor ruchu w stawie oraz łagodzi dolegliwości bólowe i sztywność związane z przeciążeniem tkanek. Najważniejszą częścią usprawniania jest jednak prawidłowy, indywidualny dobór ćwiczeń do wykonywania w domu.
Jeśli przyczyną strzelającego biodra jest zapalenie kaletki maziowej, wspomagająco można rozważyć ostrzyknięcie tej okolicy kortykosteroidem lub stosowanie zimnych okładów. Z kolei w wyjątkowo opornych przypadkach lekarz może rozważyć również osocze bogatopłytkowe lub kwas hialuronowy w formie iniekcji. Do ortopedy warto udać się wówczas, gdy 3 miesiące prawidłowo prowadzonej rehabilitacji i regularnie wykonywanych ćwiczeń nie przynoszą rezultatów.
Polecane produkty:
|
Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę
Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy na stawy, skórę i oczy
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie stawów i ich płynność ruchu. Dodatkowo pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry i powierzchni oka. Wpływa także na elastyczność i właściwe uwodnienie tkanek. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Mielnik M., Hermanson J., Wawrzynek W., Konflikt udowo-panewkowy jako przyczyna dolegliwości bólowych stawu biodrowego u młodych dorosłych pacjentów. Sposoby diagnozowania i leczenia z zastosowaniem technik artroskopowych, Chirurgia Pol 2015, 17, 1–2, 69–74.
- Piechota M., Maczuch J., Skupiński J., Zespół trzaskającego biodra w dynamicznym badaniu ultrasonograficznym, Journal of Ultrasonography 2016; 16: 296–303.
