RSQ Technologies

Hipokaliemia to zmniejszenie stężenia potasu w surowicy poniżej 3,8 mmol/l. Stan ten może wystąpić w przebiegu wielu chorób, jednak zawsze wymaga natychmiastowej interwencji. Może bowiem zagrażać życiu pacjenta.

 

Przyczyny

Wśród przyczyn hipokaliemii wyróżnia się:

  • niedostateczną podaż potasu w diecie – np. przy jadłowstręcie psychicznym, niedożywieniu białkowo-energetycznym czy spożywaniu substancji wymiatających potas z organizmu;
  • zwiększony napływ potasu do komórek – np. przy zasadowicy, zatruciu barem, ostrej białaczce itd.;
  • nadmierną utratę potasu przez nerki, czyli wydalanie wraz z moczem więcej niż 20 mmol/d tego pierwiastka – może to nastąpić w przebiegu zespołu Cushinga, hipomagnezemii, wrodzonego przerostu nadnerczy, a także przy stosowaniu leków takich jak na przykład diuramid, glikokortykosteroidy i mineralokortykosteroidy czy żywice wiążące potas;
  • nadmierną utratę potasu przez przewód pokarmowy – przy stosowaniu leków przeczyszczających, podczas biegunki i wymiotów oraz w przypadku występowania przetok;
  • utratę potasu przez skórę – przy nadmiernych potach lub w wyniku oparzeń.

Należy wspomnieć również o hipokaliemii rzekomej. Zbyt niskie stężenie potasu we krwi może pojawić się, jeśli krew do badania została pobrana 20-30 minut po podaniu insuliny lub jeśli doszło do dłuższego przechowywania krwi nieodwirowanej z prawidłową liczbą leukocytów w temperaturze 25-28 stopni Celsjusza.

Objawy

Obraz kliniczny zależy od nasilenia hipokaliemii i szybkości jej rozwoju. Szybko rozwijająca się dolegliwość, nawet umiarkowanego stopnia, może mieć dramatyczny przebieg kliniczny i manifestować się:

  • groźnymi zaburzeniami rytmu, np. częstoskurczem komorowym;
  • osłabieniem siły mięśni szkieletowych – wskutek rabdomiolizy;
  • zaparciami w wyniku niedrożności porażennej jelit;
  • zatrzymaniem moczu;
  • zaburzeniami neurologicznymi – parestezje, nadpobudliwość nerwowa i apatia.

Hipokaliemia przebiega najczęściej z zasadowicą nieoddechową. Tylko u chorych z hipokaliemicznymi postaciami kwasic cewkowych oraz u chorych z rabdomiolizą mogą występować objawy kwasicy nieoddechowej. Ponadto u chorych z rabdomiolizą stwierdza się zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej i aminotransferazy asparaginianowej oraz stężenia mioglobiny w surowicy. Zmiany elektrokardiograficzne w hipokaliemii nie stanowią niezawodnych predyktorów wystąpienia zaburzeń rytmu serca.

Sklep Spirulina

Każda hipokaliemia jest niebezpieczna dla życia, chociaż może przebiegać przez długi czas bezobjawowo, po czym ujawnić się nagle migotaniem przedsionków.

Diagnostyka hipokaliemii

Rozpoznanie ustala się na podstawie oznaczenia kaliemii i wywiadów wskazujących na przyczynę (np. utrata potasu przez przewód pokarmowy lub nerki). Identyfikacja poszczególnych postaci etiologicznych hipokaliemii wymaga oznaczania nie tylko stężenia K+ i pozostałych jonów w osoczu oraz oceny stanu równowagi kwasowo-zasadowej, ale również oznaczenia aktywności reninowej osocza, stężeń aldosteronu, kortyzolu, leków potasopędnych (np. furosemidu) oraz wydalania potasu z moczem.

Hipokaliemia – leczenie

Leczenie polega na podawaniu chorym z:

  • zasadowicą (w zasadzie wszystkim) – chlorku potasu;
  • zasadowicą nieoddechową (spowodowaną wymiotami) – 0,9% roztworu NaCl;
  • kwasicą nieoddechową – węglanu lub cytrynianu potasu;
  • leków blokujących wydalanie potasu przez nerki.

Do obliczonego niedoboru należy dodać bieżące straty potasu oraz korygować współwystępujące zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej.

Podawanie potasu w stężeniu większym niż 40 mmol/l do małego naczynia jest bardzo bolesne i szybko kończy się utratą dostępu naczyniowego ze względu na podrażnienie ścian naczyń żylnych. Podawanie jonów potasu w roztworze o stężeniu mniejszym niż 20 mmol/l sporządzonym z użyciem 5% roztworu glukozy z dodatkiem insuliny może wywołać hipoglikemię (glukoza z insuliną nasilają dokomórkowy transport potasu).

Przy dobrej tolerancji leków doustnych wskazane jest równoczesne podawanie blokerów receptora aldosteronowego (spironolakton, eplerenon) lub diuretyków oszczędzających potas (triamteren, amiloryd).

Bibliografia

  1. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Tom II, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2006.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław