Medfile

Dopamina jest neurotransmiterem wytwarzanym przez neurony istoty czarnej (ośrodkowego układu nerwowego). W zależności od miejsca działania odgrywa różną rolę.

Dopamina

Dopamina – charakterystyka

Dopamina będąca aminą katecholową jest jednym z głównych neuroprzekaźników występujących w organizmie. Pełna nazwa substancji brzmi: 3,4-dihydroksyfenyloetyloamina.

Jako związek hydrofilowy nie przechodzi przez barierę krew-mózg, natomiast jako neuroprzekaźnik ma ograniczony czas działania. Co się z tym wiąże – również ograniczony czas półtrwania. Obie te cechy stwarzają spory problem w prowadzeniu badań naukowych dotyczących dopaminy, jak również ograniczają możliwość terapeutycznego zastosowania tego związku chemicznego w chorobach neurodegeneracyjnych.

Zaburzenia funkcjonowania układu dopaminergicznego w mózgu prowadzą do schorzeń ośrodkowego układu nerwowego, takich jak choroba Parkinsona, schizofrenia czy różnego rodzaju uzależnienia psychiczne.

Synteza

Substancja jest syntezowana na drodze przekształcenia L-tyrozyny za pomocą hydroksylazy tyrozyny w L-DOPA. Ta jest następnie dekarboksylowana za pośrednictwem aromatycznych L-aminokwasów do dopaminy.

Metabolizm dopaminy w organizmie zachodzi dwiema ścieżkami, które prowadzą do tego samego produktu końcowego.

Sklep Spirulina

Substancja syntezowana jest głównie w neuronach i komórkach rdzenia nadnerczy. Warto wspomnieć, że dopamina jest prekursorem w syntezie adrenaliny oraz noradrenaliny.

Funkcje

Dopamina pełni w organizmie człowieka wiele funkcji. Podobnie jak inne neuroprzekaźniki realizuje swoje liczne funkcje poprzez aktywację specyficznych receptorów umiejscowionych na komórkach docelowych. Receptory dopaminowe występują głównie w mózgu, a zwłaszcza w istocie czarnej, prążkowiu oraz polu brzusznym nakrywki. Dodatkowo receptory wiążące ten hormon występują między innymi w nerkach, trzustce, pęcherzykach płucnych i naczyniach krwionośnych płuc, nerek czy serca. W związku z tym, dopamina w:

  1. układzie pozapiramidowym odpowiada za napięcie mięśni, koordynację oraz napęd ruchowy
  2. układzie limbicznym odpowiada za emocje.
  3. podwzgórzu reguluje wydzielanie hormonów.

Jedną z ważniejszych funkcji dopaminy jest regulacja motoryki, ponieważ brak stymulacji dopaminowej w przypadku ssaków oznacza akinezję, czyli unieruchomienie. Drastyczne, bo aż o 80%, obniżenie poziomu dopaminy w jądrach podstawy mózgu w wyniku postępującej degeneracji neuronów dopaminergicznych występuje w chorobie Parkinsona.

Dopamina odgrywa istotną rolę w  fizjologii szeregów układów obwodowych, modulując pracę nerek i układu krążenia, sekrecję amin katecholowych z rdzenia oraz aldosteronu z kory nadnerczy. Przykładowo, w nerkach dopamina reguluje wchłanianie zwrotne jonów sodu w kanalikach proksymalnych. Zaburzenia funkcjonowania nerkowego układu dopaminergicznego mogą być jednym z głównych powodów nadciśnienia tętniczego u ludzi.

Jest jednym z ważniejszych neuroprzekaźników zaangażowanych w chemiczną regulację oddychania. Działa przy tym dwojako: ośrodkowo pobudzając i obwodowo – hamując odpowiedź oddechową. W ośrodkowym układzie nerwowym dopamina występuje w strukturach pnia mózgu wrażliwych na zmianę ciśnienia parcjalnego dwutlenku węgla oraz na pH.

Znaczna ilość dopaminy krąży we krwi, jednak jej funkcje nie zostały do końca poznane. Małe ilości wolnej dopaminy we krwi mogą być wytwarzane przez układ nerwowy współczulny, trawienny, a także możliwie inne narządy wewnętrzne.

Bibliografia:

  1. Pokorski M., Wpływ lipidowych pochodnych dopaminy na chemiczną regulację oddychania u czuwających szczurów, Warszawa 2014.
  2. Drożak J., Bryła J., Dopamina – nie tylko neuroprzekaźnik, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, 59/2005.
  3. Suchanecka A., Rola dopaminy w procesach motywacyjnych i powstawaniu uzależnień, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie, 2011-2013.
  4. Kostowski W., Dopamina a mechanizmy nagrody i rozwój uzależnień: fakty i hipotezy, 2/2000.

Aktualizacja:

Rehabilitacja Wrocław