Sprawdzony Fizjoterapeuta

Jonoforeza nerwu kulszowego jest częstym zabiegiem uzupełniającym leczenie rwy kulszowej, ponieważ wykazuje silne działanie przeciwbólowe. Efekt leczniczy składa się z korzystnego wpływu prądy stałego na tkanki oraz z działania wprowadzanego leku.

Rwa kulszowa

Rwa kulszowa to dolegliwość spowodowana uciskiem na korzenie nerwów rdzeniowych, co powoduje ich podrażnienie. Nerw kulszowy wychodzi z kanału kręgosłupa na poziomie L4, L5 i S1, przechodzi przez kończynę dolną i w okolicy stawu kolanowego rozdziela się na kilka gałęzi.

Do najczęstszych objawów rwy kulszowej zalicza się:

  • ból kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego promieniujący aż do kończyn dolnych
  • drętwienie nóg
  • niedowład mięśni – stopa może “uciekać” podczas chodzenia
  • ból nasilający się przy kaszlu, śmiechu lub kichaniu
  • przeczulica

Jonoforeza nerwu kulszowego

Jonoforeza to zabieg z zakresu elektrolecznictwa polegający na wprowadzeniu w głąb tkanek za pomocą prądu stałego jonów działających leczniczo. Zgodnie z metodyką zabiegu, aniony należy wprowadzać spod bieguna ujemnego, natomiast kationy – dodatniego.

Leki

W przypadku nerwu kulszowego najczęściej stosuje się jonoforezę prokainy, lidokainy, nowokainy, indometacyny lub wapniową.

Wszystkie wymienione roztwory leków wprowadza się spod bieguna dodatniego (anody) z wyjątkiem indometacyny, którą należy wprowadzić spod bieguna ujemnego (katody).

  • indometacyna – jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym. Stosuje się go przy nerwobólach, zespołach korzeniowych, przeciążeniowych i zapalnych stanach tkanek okołostawowych i innych tkanek miękkich oraz przy spondyloartropatiach. Wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe
  • prokaina – rozszerza naczynia włosowate, zmniejsza napięcie ścian naczyń tętniczych, działa przeciwbólowo. Stosowana w nerwobólach, zapaleniach korzonków oraz splotów nerwowych, a także przy porażeniu nerwu twarzowego
  • lidokaina – jest jednym z najbardziej znanych i popularnych leków stosowanych do jonoforezy nerwu kulszowego, ponieważ wykazuje działanie znieczulające
  • nowokaina – hamuje unerwienie sympatyczne, wywołuje silny efekt przeciwbólowy i poprawia przepływ tętniczy. Stosowana przy zapaleniach nerwów obwodowych oraz w zespołach krążkowo-korzeniowych
  • jonoforeza wapnia – przyspiesza regenerację tkanki nerwowej, korzystnie wpływa na nerwobóle, nerwice naczyniowe czy odmrożenia

Metodyka

W pierwszej kolejności należy przygotować pacjenta do zabiegu. Musi zdjąć wszelkie metalowe przedmioty i ozdoby, które mogłyby skupiać prąd powodując oparzenia oraz zdjąć ubrania z okolicy objętej zabiegiem odsłaniając skórę. Fizjoterapeuta oczyszcza dokładnie ciało pacjenta, a następnie je osusza.

Do wykonania jonoforezy stosuje się elektrody o takich samych wymiarach. Kolejność nakładanych elementów prezentuje się następująco:

Medfile
  • podkład lekowy (nasączony roztworem lekowym)
  • gaza o grubości 1,5-2 cm dobrze zwilżona ciepłą wodą
  • elektroda czynna
  • folia
  • materiał zabezpieczający przesuwanie się elektrody

Elektrody mogą być umieszczane w różny sposób, ponieważ wszystko zależy od obszaru bólowego. Zaleca się przyłożenie elektrody czynnej (spod której wprowadza się lek) jak najbliżej okolicy bólowej. W związku elektroda czynna często przykładana jest na tylnej powierzchni uda, między fałdem pośladkowym, a dołem podkolanowym. Można ją umiejscowić również na plecach przykręgosłupowo w okolicy L4-S1, jak również na dolnej części uda. Elektroda bierna zamykająca obwód może znajdować się na przedniej powierzchni uda. Innym ułożeniem jest umocowanie elektrody czynnej przykręgosłupowo, natomiast biernej – na dolnej części tylnej powierzchni uda (wzdłuż przebiegu nerwu).

Natężenie prądu należy dobrać zgodnie z wszelkimi zasadami stosowania jonoforezy.

  • 0,01-0,1 mA/cm2 – dawka słaba (najczęściej stosuje się 0,1 mA/cm2, ponieważ ta dawka wystarczy, aby jony zostały wprowadzone w tkanki)
  • 0,1-0,3 mA/cm2 – dawka średnia
  • 0,3-0,5 mA/cm2 – dawka mocna

Czas trwania zabiegu wynosi 20 minut.

 

 

Bibliografia:

Mika T. – “Fizykoterapia” Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1996.

Aktualizacja:

Strefa Fizjoterapii