Niedobór witaminy D

Kwas hialuronowy

Witamina D

jest bardzo ważna dla naszego zdrowia, wzrostu oraz mocnych kości. Niestety jej brak jest bardzo powszechny. Witamina ta jest w większości wytwarzana w skórze, w momencie ekspozycji na promienie słoneczne. Większość żywności zawiera bardzo mało tej witaminy, choć zdarza się, że niekiedy pożywienie jest wzbogacone w witaminę D.

Niedobór witaminy D

Łagodny niedobór witaminy D może powodować objawy takie jak zmęczenie czy ogólne osłabienie czy ból. Bardziej dotkliwy brak może powodować poważne problemy takie jak:
– krzywica u dzieci;
– osteomalacja.

Osteo na kości

Leczenie niedoborów witaminy D może odbywać się za pomocą suplementacji. Niektóre osoby są bardziej narażone na ryzyko niedoboru, a więc zaleca się im stosowanie suplementów diety bogatych w tę witaminę. Dotyczy to głównie:
– kobiet w ciąży;
– kobiet karmiących;
– niemowlęta/dzieci (od 6 miesiąca życia do 5 lat);
– osoby w wieku 65 lat;
– osoby unikające promieni słonecznych.

Lekarz może także zalecić przyjmowanie suplementów z witaminą D osobom:
– z ciemną skórą, karnacją;
– z chorobami jelit, nerek, wątroby.

Co to jest witamina D

Witamina D to witamina, która jest potrzebna dla zachowania zdrowia. W przeciwieństwie do innych witamin nie musimy dostarczać do organizmu jej z żywnością. Głównym źródłem witaminy D jest nasza skóra, w której pod wpływem promieni słonecznych jest ona wytwarzana. To bardzo korzystne rozwiązanie, gdyż żywność nie jest bogata w tę witaminę, wręcz przeciwnie zawiera jej naturalnie bardzo mało.

Witamina D

Co zawiera witaminę D

Żywność, która zawiera dużo witaminy D to:
– tłuste ryby (np. sardynki, sardele, śledzie, pstrąg, tuńczyk, łosoś, makrela);
– żywność wzbogacona „sztucznie” o tę witaminę (np. margaryna, niektóre zboża, mleko dla niemowląt).

Najlepszym źródłem witaminy D w diecie są tłuste ryby oraz olej z wątroby dorsza. Bardzo mało tej witaminy znajdziemy w mleku, produktach mlecznych (oczywiście za wyjątkiem tych, które są specjalnie wzbogacane). Nie ma co również szukać dużych ilości tej witaminy w żółtkach jaj, wątróbce czy w grzybach.

Witamina D i słońce

Promienie ultrafioletowe UVB, na które jesteśmy narażeni wystawiając nasze ciało na ekspozycję słoneczną, powodują wytwarzanie w skórze witaminy D.
Dla osoby o jasnej karnacji około 20-30minut 2-3 razy w tygodniu w środku dnia wystarcza, aby zaspokoić jej zapotrzebowanie na witaminę D.
Osoby z ciemniejszą karnacją i osoby starsze, aby zaspokoić zapotrzebowanie na witaminę D muszą spędzić dużo więcej czasu na słońcu niż te o jasnej karnacji.

UWAGA! Ekspozycja ciała na promienie słoneczne nie równa się opalaniu. Ciało musi być odsłonięte, gdyż np. szyba nie przepuszcza w pełni promieni słonecznych.

Są okresy w ciągu roku, gdy dostarczamy zbyt mało witaminy D do organizmu (jeśli chodzi o wytwarzanie witaminy z pomocą promieni słonecznych). Są to miesiące z przełomu października – kwietnia. Wszystko przez to, że pogoda często w tych miesiącach bywa szara, ponura, bez promieni. Ponadto jest zimno, co nie sprzyja „odkrywania ciała” i wystawiania go w kierunku promieni słonecznych.

Należy również znać umiar w ekspozycji ciała na słońcu. Zbyt długie przebywanie w pełnym słońcu może okazać się szkodliwe oraz może przyspieszyć procesy starzenia się skóry. Ponadto należy wystrzegać się oparzeń słonecznych, gdyż mogą zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia raka skóry.

Sun Active na opalanie

 

Dlaczego potrzebujemy witaminy D

Główne działanie witaminy D polega na pomocy podczas wchłaniania z jelit wapnia i fosforu. Wapń i fosfor są natomiast potrzebne, aby utrzymać zdrowe i silne kości. Witamina D jest bardzo ważna więc dla mocnych kości!
Ponadto witamina D odgrywa ważną rolę w tkance mięśniowej oraz w ogólnym zachowaniu zdrowia. Istnieją również dowody, że witamina D może pomóc zapobiegać takim chorobom jak:
– cukrzyca;
– rak;
– choroby serca.

Niedobór witaminy D oznacza, że w zbyt małej ilości dostarczyliśmy ją do organizmu. Ogólnie rzecz biorąc niedobór może wystąpić w trzech przypadkach:
1. Ciało ma zwiększone zapotrzebowanie na witaminę D.
2. Ciało nie jest w stanie wytworzyć tyle witaminy D ile potrzebuje.
3. Witamina D dostarczana z pożywieniem jest niewystarczająca.

1. Zwiększone zapotrzebowanie na witaminę D

Dorastające dzieci, kobiety w ciąży oraz kobiety karmiące potrzebują dodatkowego „zastrzyku” witaminy D, ponieważ jest to niezbędne dla zachowania równowagi w gospodarce organizmu.
Tak więc niedobór witaminy D jest bardziej prawdopodobny w grupach osób takich jak:
– kobiety w ciąży, karmiące piersią.
Na niedobór witaminy D są bardziej narażone kobiety, które mają wiele dzieci w podobnym wieku (częste ciąże, krótka przerwa). To dlatego, że w organizmie zapasy witaminy D nie mogą zostać odbudowane pomiędzy ciążami.
– dzieci karmionych piersią, których matkom brakuje witaminy D lub długotrwałego karmienia piersią, ponieważ w mleku kobiecym jest mało witaminy D.
UWAGA! Istnieją znaczne korzyści z karmienia piersią. Nie należy zaprzestawać karmienia ze względu na obawy o niski poziom witaminy D. Dziecko powinno po prostu być poddane suplementacji witaminą D np. poprzez krople doustne.

2. Kiedy nie jesteśmy w stanie wytworzyć wystarczająco dużo witaminy, by zaspokoić zapotrzebowanie organizmu

Może to wystąpić z różnych powodów:
– ludzie, którzy bardzo mało przebywają na słońcu są narażeni na niedobór witaminy D lub gdy żyją w krajach, w których częściej pada niż świeci słońce. Są to m.in. kraje w północnych częściach świata m.in. w Wielkiej Brytanii;
– ludzie, którzy przebywają długo np. w szpitalu nie wychodząc na zewnątrz;
– ludzie, których religia nakazuje zakrywanie większości partii ciała;
– ciągłe stosowanie ochrony przeciwsłonecznej (kremy z filtrem) może potencjalnie prowadzić do niedoboru witaminy D, szczególnie jeśli mają wysoki współczynnik ochrony przed słońcem (SPF), czynnik 15 i wyżej. Niemniej jednak zwłaszcza dzieci powinny być zawsze chronione przez szkodliwym działaniem promieni słonecznych i nie powinny być narażone na słońce zwłaszcza w południe, ponieważ wtedy właśnie jest ono najsilniejsze i może powodować oparzenia skóry;
– starsi ludzie mają cieńszą skórę niż osoby młode, a więc nie są w stanie produkować tak dużo witaminy D. Stąd są bardziej narażeni na niedobory;
– ludzie, którzy mają ciemniejszą skórę np. mieszkańcy Afryki, pochodzenia afrykańskiego, z Karaibów i Azji Południowej, gdyż ich ciała nie są w stanie produkować dużej ilości witaminy D, bynajmniej wolniej to ma miejsce niż u osób z jasną karnacją;
– niektóre schorzenia mogą wpływać na sposób tworzenia przez organizm witaminy D. Osoby z chorobą Leśniowskiego-Crohna, choroby trzewnej i niektórych rodzajów chorób wątroby czy nerek są częściej narażone na niedobory;
– rzadko zdarza się, że u ludzi, u których nie ma czynników ryzyka obarczeni są niedoborem witaminy D. Nie jest do końca jasne, skąd to się bierze. Może to być spowodowane problemem metabolicznym w momencie tworzenia lub wchłaniania witaminy D. W tym przypadku nawet osoby o jasnej karnacji, które przebywają na słońcu mogą mieć niedobory witaminy D;
– niedobór witaminy D może również wystąpić u osób przyjmujących niektóre leki.

3. Niedobory witaminy u osób na diecie

Niedobór witaminy D jest bardziej prawdopodobny u ludzi, którzy odżywiają się według ściśle określonej diety jak np. wegetarianie, lub u osób, które nie jadają ryb.

Jak często występuje niedobór witaminy D

Jest to bardzo częste zjawisko. W zimie i na wiosnę około 1 na 6 osób ma poważne problemy niedoboru. Nawet osoby z dużym niedoborem mogą nie odczuwać żadnych objawów lub mogą czuć zmęczenie, znużenie lub bóle niejasnego pochodzenia. Często nie mają świadomości, że taki problem wystąpił właśnie u nich.

Jakie są objawy niedoboru witaminy D

Wiele osób nie ma objawów lub tylko takie, które zdarzają się czasami u każdego człowieka. Są to:
– zmęczenie;
– bóle niejasnego pochodzenia.

Ponieważ objawy niedoboru witaminy D są bardzo niespecyficzne i często niejasne, problem często jest bagatelizowany. Diagnoza jest łatwiejsza do postawienia w momencie wystąpienia już większych problemów np. deformacji kości.

Objawy niedoboru witaminy D u dzieci i niemowląt:

1. Dzieci z ciężkim niedoborem witaminy D mogą miewać skurcze mięśni, drgawki i problemy z oddychaniem. Problemy te są związane w konsekwencji z niską zawartością wapnia.
2. Dzieci z ciężkim niedoborem witaminy D mogą mieć miękką czaszkę oraz kości kończyn. Ich nogi mogą być w ustawieniu szpotawym (beczkowate). Mogą również skarżyć się na bóle kości często pojawiające się właśnie w nogach lub bóle mięśni. Ten stan jest znany jako krzywica.
3. Niewielki wzrost. Wysokość ciała jest częściej objawem niż masa ciała. Chore dzieci mogą niechętnie rozpoczynać naukę chodzenia.
4. Opóźnienie wzrostu zębów. Dzieci z niedoborem witaminy D mogą późno ząbkować jeżeli prawidłowy rozwój zębów mlecznych został naruszony.
5. Drażliwość u dzieci może być spowodowane niedoborem witaminy D.
6. Dzieci z niedoborem witaminy D są bardziej podatne na infekcje. Infekcje związane z drogami oddechowymi mogą spowodować w ciężkich przypadkach problemy z oddychaniem. Oddychanie może być utrudnione z powodu słabych mięśni klatki piersiowej oraz miękkiej klatki piersiowej.
7. Krzywica w konsekwencji może doprowadzić do obniżenia stężenia wapnia we krwi. To z kolei może prowadzić do skurczów mięśni, drgawek czy trudności z oddychaniem. Te objawy wymagają pilnego leczenia szpitalnego.
8. Rzadko bardzo niski poziom witaminy D może spowodować osłabienie mięśnia sercowego (kardiomiopatia).

Objawy niedoboru witaminy D u dorosłych:

1. Ogólne zmęczenie, znużenie, niejasne bóle oraz ogólne złe samopoczucie. Łatwo zbagatelizować te objawy.
2. W cięższych przypadkach niedoboru, przy osteomalacji może pojawić się ostry ból, a także słabość. Osłabienie mięśni może powodować trudności we wchodzeniu po schodach czy wstawaniu z podłogi lub z niskiego fotela. Niekiedy może doprowadzić też do chodu kaczkowatego.
3. Bóle kości, tkliwość – często występują w dolnej części pleców, bioder, miednicy, ud i stóp.

Jak zdiagnozować niedobór witaminy D

Można przypuszczać po niespecyficznych objawach w historii choroby czy stylu życia. Proste badanie krwi na poziom witaminy D może dokonać diagnozy. Wyniki badań krwi na poziom wapnia, fosforanów czy funkcje wątroby mogą wskazywać na zmiany związane z niskim poziomem witaminy D. Czasami zdjęcie rentgenowskie jest pomocne, zwłaszcza u dzieci. Obrazuje jak poważny jest problem patrząc na zmiany w kościach m.in. nadgarstka.

Jak leczyć niedobór witaminy D

Leczenie niedoboru witaminy D polega na podjęciu suplementacji. Jest to forma witaminy D zwana ergokalcyferol lub kalcyferol. Witamina D może być podawana w postaci zastrzyku, jako lek płynny lub tabletka. Lekarz zaleca dzienną dawkę spożycia oraz formę leczenia w zależności od sytuacji, wieku, stopnia niedoboru itp.

1. Zastrzyk
– jeden mały zastrzyk witaminy D, który powtarza się przez okres 6 miesięcy. Jest to bardzo skuteczna i wygodna metoda leczenia. To najlepsza forma leczenia dla osób, które nie lubią przyjmowania leków doustnie lub mogą zapominać o przyjmowaniu kolejnych dawek leku.

2. Wysokie dawki tabletek lub cieczy – są dostępne różne, mocne dawki w zależności od tego jak mają być przyjmowane: codziennie, co tydzień, co miesiąc. To zależy od sytuacji oraz od lekarza prowadzącego. Zawsze należy skontaktować się z lekarzem, aby dowiedzieć się jak silne dawki i w jaki sposób je przyjmować. Istotne jest, aby przyjmować lek prawidłowo. Zaletą leczenia wyższych dawek jest fakt, że niedobór zwiększany jest szybko co ma duże znaczenie dla rosnących/dorastających dzieci.

3. Standardowe dawki tabletek, proszków, płynów – są one przyjmowane codziennie przez okres około 12 miesięcy (rok). Tak, aby organizm miał czas uzupełnienia niedoborów. Jest to powolny sposób uzupełniania witaminy D jednak bardzo skuteczny przy łagodnych niedoborach lub w przypadku zapobiegania niedoborom.

4. Leczenie przeciwdziałające niedoborowi w przyszłości – po uzupełnieniu witaminy D wdrażamy leczenie, które ma na celu przeciwdziałanie powstawania niedoborów w przyszłości. Wszystko dlatego, że żaden z czynników ryzyka nie może być całkowicie rozwiązany. Dawka potrzebna do utrzymania poziomu witaminy na pożądanym poziomie może być mniejsza niż do leczenia niedoboru.

Zapobieganie niedoborom witaminy D

Różne grupy osób (wymienione w artykule) są podatne na niedobór witaminy D. W związku z tym, niektórzy ludzie powinni przyjmować suplementy z witaminą D regularnie. W niektórych krajach stosuje się zalecenia:
– wszystkie kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny brać codziennie suplement zawierający 10 mg witaminy D;
– wszystkie niemowlęta i dzieci od 6 miesięcy do 5 lat powinny brać codziennie suplement zawierający witaminę D. Z tym, że niemowlęta karmione mlekiem modyfikowanym mają tę witaminę dostarczaną z mlekiem. U niemowląt karmionych piersią może okazać konieczne otrzymywanie kropelek zawierających witaminę D (przez miesiąc ich życia) jeśli ich matka nie podjęła suplementacji w trakcie ciąży;
– osoby w wieku 65 lat i więcej oraz osoby, które nie leżą chore w domu, w łóżku i nie są w stanie wyjść na dwór (a tym samym nie są poddawane promieniom słonecznym), powinny brać codziennie suplement zawierający 10 mg witaminy D.

Ponadto lekarz może zlecić rutynowe spożywanie witaminy D osobom, z niektórymi chorobami jelit, nerek czy wątroby, osobom o ciemniejszej karnacji oraz przyjmującym niektóre leki.
Suplementy z witaminy D można kupić w aptece bez recepty lub sklepach z suplementami diety. Są one również dostępne na receptę, przystosowane dla pewnych grup ludzi (wg wskazań lekarza). Jeśli nie jesteś pewien, czy powinieneś brać regularnie suplementy z witaminą D lub jaka dawka będzie odpowiednia dla Ciebie, zasięgnij pomocy lekarza.

Ostrzeżenia w czasie przyjmowania witaminy D

W pewnych sytuacjach suplementacja powinna być pod nadzorem lekarza. Należą do nich:
– gdy przyjmujemy leki takie jak np. na migotanie przedsionków, mające uregulować pracę serca lub leki stosowane przy wysokim nadciśnieniu krwi, wówczas należy unikać dużych dawek witaminy D;
– jeśli masz inne choroby takie jak: kamienie nerkowe, niektóre rodzaje choroby nerek, choroby wątroby lub choroby związane z hormonami. Musisz zasięgnąć porady lekarza w sprawie przyjmowania suplementacji witaminą D;
– witamina D nie powinna być przyjmowana przez ludzi, którzy mają wysoki poziom wapnia oraz niektóre rodzaje raka;
– przyjmując niektóre leki (zaburzające poziom występowania witaminy D) trzeba zwiększyć dawkę jej przyjmowania.

Witaminy w dużej dawce nie należy przyjmować przez długi czas, gdyż może wywrzeć niekorzystny wpływ na organizm.

Skutki uboczne wynikające z suplementacji witaminą D

Przyjmowanie witaminy we wskazanej przez lekarza dawce nie powoduje efektów ubocznych. Jednak bardzo wysokie dawki mogą podnieść poziom wapnia we krwi. Spowoduje to, że mogą pojawić się objawy takie jak: wzmożone pragnienie, nudności, wymioty, częste oddawanie moczu, zawroty i bóle głowy. Jeśli masz takie objawy należy skontaktować się z lekarzem w trybie pilnym, aby poziom wapnia mógł zostać wykryty podczas badania krwi.
Niektóre wytyczne doradzają, że ludzie przyjmujący wysokie dawki witaminy D powinni sprawdzić swój poziom wapnia w ciągu pierwszych tygodni suplementacji. W praktyce jednak nie jest to zwykle wykonywane, chyba, że pojawią się objawy na to wskazujące.

Jakie jest rokowanie

Prognozy są zwykle bardzo dobre. Poziom witaminy poprawia się po wprowadzeniu leczenia. Jednakże na cofnięcie się objawów takich jak na przykład bóle kości potrzeba czasu.
Komplikacje związane z ciężkim niedoborem witaminy D:
– krzywica u dzieci;
– demineralizacja kości u dorosłych.
Choroby te wpływają na wytrzymałość i kondycję kości oraz mogą prowadzić do trwałych deformacji kości kiedy nie są leczone lub jeśli leczenie jest opóźnione (zbyt późna diagnoza).

Witamina D związana jest z innymi chorobami. W ostatnich latach pojawiły się głosy, że z chorobami serca, występowaniem raka, chorobami zakaźnymi, autoimmunologicznymi oraz z cukrzycą. To nie znaczy, że wszystkie osoby z niedoborem witaminy D będą zapadały na te choroby. Nie oznacza to, że jeśli masz jedną z tych chorób to niedobór witaminy D jest przyczyną. W takich przypadkach witaminę D uważa się za jeden z czynników.

U większości ludzi, którzy są leczeni na niedobór witaminy D, trzeba będzie dokonać badań kontrolnych po kilku tygodniach, miesiącach leczenia – w zależności od występujących objawów. Kolejne badania powinny być powtórzone po roku.

Polecane produkty:

  Rehabilitacja kadry olimpijskiej

2 komentarze

  1. Adam Hoc. 20 lutego 2017 w 12:10- Odpowiedz

    czytałem że utrzymanie poziomu właściwego poziomu witaminy w organizmie jest bardzo ważne, czytałem też że dobrym rozwiązaniem są suplementy

  2. Bunia 27 stycznia 2015 w 15:37- Odpowiedz

    Poziom Witaminy D badamy z krwi na zlecenie lekarza rodzinnego lub ginekologa lub na nasz koszt. Powinien wynosić metabolit 25(OH) od 50 do 70 ng/ml, max 100ng/ml. Przy suplementacji wit D koniecznie Wit K2-MK7 (“Ukryte terapie” Jerzy Zięba). Polecam książkę. Jestem nią zachwycona, jak każda osoba, której o niej powiedziałam – skuteczna i praktyczna!

Zostaw komentarz