Hydrokortyzon

Spis treści

Hydrokortyzon to organiczny związek chemiczny będący naturalnym hormonem steroidowym i jednocześnie głównym przedstawicielem grupy glikokortykosteroidów. Syntezowany jest przez korę nadnerczy. Znajduje szerokie zastosowanie w medycynie.

 

Charakterystyka glikokortykosteroidów

Glikokortykosteroidy należą do najczęściej stosowanych leków. Naturalnym glikokortykosteroidem jest kortyzol, zwany także hydrokortyzonem.

Wyróżnia się 2 mechanizmy działania tego typu leków:

  • klasyczny, czyli genomowy;
  • szybki, czyli niegenomowy.

Mechanizm klasyczny podobny jest do obserwowanego w przypadku wszystkich hormonów steroidowych i polega na wnikaniu przez błonę komórkową, połączeniu ze swoistym receptorem w cytoplazmie, a następnie wspólnym przemieszczeniu się do jądra komórkowego, gdzie taki kompleks działa jak czynnik transkrypcyjny. W przypadku hydrokortyzonu następuje regulacja ekspresji nawet około 10% genów.

Działanie hydrokortyzonu

Lek ten wykazuje przede wszystkim działanie przeciwzapalne i przeciwuczuleniowe. W sporych dawkach zauważa się także działanie immunosupresyjne. Hydrokortyzon może zmniejszać obrzęki, ponieważ uszczelnia naczynia krwionośne. Dodatkowo działa antagonistycznie w stosunku do witaminy D, przez co powoduje wzrost wydalania wapnia z organizmu. Do pozostałych właściwości tego leku można zaliczyć również:

  • wzmaganie glukoneogenezy i glikogenogenezy w wątrobie, a także zmniejszanie glikolizy (działanie diabetogenne);
  • nasilanie lipolizy wywołanej aminami katecholowymi;
  • działanie antyproliferacyjne;
  • zwiększanie reaktywności naczyń i oskrzeli na aminy katecholowe;
  • powodowanie przejściowej leukocytozy z następczą leukopenią;
  • zmniejszanie funkcji endokrynnej gonad;
  • działanie euforyzujące i propsychotyczne.

Wskazania

Wśród wskazań do przyjmowania tego leku zalicza się między innymi:

Hydrokortyzon stosuje się również u pacjentów po przeszczepach, celem zapobiegania odrzuceniu przeszczepu przez organizm.

Przeciwwskazania

Istnieje wiele przeciwwskazań do stosowania leku. Właśnie dlatego lekarz przed przepisaniem go powinien szczegółowo zbadać pacjenta i wykluczyć ewentualne przeciwwskazania, którymi są:

Sklep Spirulina
Sklep Spirulina

Nie ma żadnych przeciwwskazań do leczenia substytucyjnego hydrokortyzonem niedoczynności nadnerczy oraz do stosowania glikokortykosteroidów ze wskazań pilnych. Należy również wiedzieć, że hydrokortyzon może powodować wiele skutków ubocznych.

Hydrokortyzon – działania niepożądane

Długotrwałe stosowanie hydrokortyzonu na skórę może prowadzić do jej ścieńczenia i tworzenia się rozstępów. Z tego względu nie zaleca się stosowania maści z tą substancją na twarz. Do innych działań niepożądanych zalicza się zakrzepicę, jaskrę, zaćmę, obrzęki, upośledzenie gojenia ran, hipokaliemię, osteoporozę, nadciśnienie śródczaszkowe czy atrofię mięśni.

Dodatkowo w razie nagłego odstawienia może pojawić się niewydolność kory nadnerczy. Z tego względu glikokortyksteroidy optymalnie podaje się co drugi dzień w jednorazowej dawce rano. Także rezygnacja z terapii glikokortykosteroidami nie może być gwałtowna – musi mieć stopniowy przebieg obejmujący powolne zmniejszanie dawek.

W związku z występowaniem objawów niepożądanych u pacjentów długotrwale leczonych obowiązuje stosowanie diety bogatobiałkowej i uzupełnianie niedoborów potasu i wapnia.

Zobacz również: W czym jest potas – naturalne źródła.

Konieczne są także rutynowe badania kontrolne obejmujące:

  • ważenie chorego;
  • pomiar ciśnienia tętniczego krwi;
  • morfologię krwi;
  • oznaczanie stężeń elektrolitów i glukozy we krwi i w moczu;
  • badanie kału na krew utajoną;
  • gastrofiberoskopię;
  • densytometrię;
  • badanie okulistyczne.

Leczenie hydrokortyzonem można rozpocząć po przeanalizowaniu wszystkich „za i przeciw”.

Bibliografia

  1. Rajtar-Cynke G., Farmakologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015.
  2. Olszanecki R., Wołkow P., Jawień J., Korbut R., Farmakologia. Repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015.


Polecane produkty:

Zapisz się do newslettera!

Kategorie wpisów
Centrum Fizjoterapeuty
Sklep Fizjoterapeuty
Bezpłatne konsultacje
Kubek dla Fizjoterapeuty
Oferty pracy

Najpopularniejsze w zdrowie

Zostań z nami

Polecane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *