eFizjoterapia

Dializa otrzewnowa (DO) to zabieg stosowany celem oczyszczenia krwi ze szkodliwych produktów metabolizmu. Stosuje się go w przewlekłej niewydolności nerek.

 

Na czym polega dializa otrzewnowa?

Dializa otrzewnowa polega na przenikaniu drobno- i średniocząsteczkowych toksyn mocznicowych przez kilka warstw zastosowanej surowiczej błony otrzewnej. Jest ona odpowiednikiem błony dializacyjnej sztucznej nerki i oddziela środowisko bogatej sieci naczyń krwionośnych otrzewnej od roztworu elektrolitowego płynu dializacyjnego o odpowiednim ładunku osmotycznym. Płyn ten wprowadza się oraz usuwa cyklicznie z jamy otrzewnej.

Transport przezotrzewnowy substancji odbywa się głównie dzięki procesowi dyfuzji i zależy od:

  • gradiendu stężeń po obu stronach błony otrzewnej;
  • masy cząsteczkowej usuwanej substancji;
  • oporu stawianego przez naczynia otrzewnej.

Efektywność dializy koreluje dodatnio z gradientem stężeń po obu stronach otrzewnej i ujemnie z grubością błony otrzewnej oraz masą dyfundujących cząsteczek. Z kolei usuwanie wody odbywa się na zasadzie ultrafiltracji osmotycznej, wywołanej obecnością glukozy w standardowym płynie dializacyjnym lub innych czynników osmotycznych w płynach alternatywnych.

Regulacja bilansu elektrolitowego ustroju odbywa się na drodze dyfuzji głównie potasu, magnezu i wapnia, natomiast ultrafiltracja ma istotne znaczenie dla bilansu wodnego. Z kolei regulacja równowagi kwasowo-zasadowej polega na zastosowaniu mleczanów, metabolizowanych do wodorowęglanów.

Podstawowym sposobem oddziaływania na proces dializy jest właściwy dobór stężeń poszczególnych składników płynu dializacyjnego oraz modyfikacja czasu pozostawania płynu w jamie otrzewnej.

Dializa otrzewnowa – techniki

Wyróżnia się 2 techniki dializy otrzewnowej:

  • przerywaną;
  • ciągłą.

W przypadku ciągłej, łączny czas bez płynu dializacyjnego w jamie otrzewnej nie przekracza 2-4 h godzin ciągu doby. Wyróżnia się tu dodatkowo technikę ciągłą ambulatoryjną (CADO) wykonywaną bez użycia cyklera oraz ciągłą cykliczną (CCDO) wymagającą cyklera.

Sklep Spirulina

Dializy otrzewnowe są przeprowadzane w domu chorego po uprzednim opracowaniu programu leczenia, który uwzględnia m.in. skład płynu dializacyjnego, liczbę, objętość i czas trwania wymian, jak również diurezę resztkową i parametry transportu otrzewnowego. Dodatkowo chory pozostaje w stałym kontakcie z ośrodkiem nadzorującym leczenie.

Wskazania

Wśród wskazań do dializy otrzewnowej znajdują się:

  • niedostępność hemodializy;
  • niestabilność hemodynamiczna chorego z ciężką niewydolnością serca;
  • czynne krwawienie uniemożliwiające antykoagulację (skaza krwotoczna, krwawienie śródczaszkowe itd);
  • niemożność uzyskania dostępu naczyniowego.

Przewlekły program dializy otrzewnowej jest alternatywną dla przewlekłego programu hemodializy metodą leczenia nerkozastępczego nieodwracalnej niewydolności nerek, a zgodnie z koncepcją zintegrowanej opieki nefrologicznej pierwszoplanową opcją dializacyjną u chorych z zachowaną resztkową czynnością nerek, zmotywowanych do samodzielnych dializ.

Dodatkowo za przeprowadzeniem dializy otrzewnowej przemawiają następujące czynniki:

  • wiek poniżej 5 roku życia i powyżej 65 roku życia;
  • brak dostępu naczyniowego do hemodializy;
  • niestabilność hemodynamiczna podczas hemodializy;
  • względy psychospołeczne (np. obawa przed uzależnieniem od aparatu, obawa przed zakażeniem drogą krwi czy duża odległość od ośrodka hemodializy);
  • cukrzyca;
  • zachowana resztkowa czynność nerek;
  • choroba sercowo-naczyniowa wyprzedzająca konieczność leczenia nerkozastępczego.

W każdym przypadku warunkiem koniecznym jest jednak samodzielność pacjenta do przeprowadzenia dializy lub zapewniona pomoc przeszkolonej osoby w domu. Ważna jest również motywacja pacjenta.

Przeciwwskazania

Wśród przeciwwskazań do dializy otrzewnowej znajdują się:

  • okres bezpośrednio po zabiegach chirurgicznych w obrębie jamy brzusznej;
  • ciężka niewydolność oddechowa;
  • hiperkaliemia zagrażająca życiu;
  • bardzo wzmożony katabolizm;
  • ciężkie przewodnienie, gdy nie ma możliwości zastosowania wentylacji mechanicznej;
  • zmiany ropne powłok brzusznych;
  • objawowy refluks żołądkowo-przełykowy;
  • zrosty wewnątrzotrzewnowe;
  • nowotwory otrzewnej;
  • ciężkie niedokrwienie jelit;
  • rozległe zwłóknienie otrzewnej;
  • nietolerancja wymaganych objętości płynu dializacyjnego;
  • nadmierna masa ciała;
  • zapalna lub niedokrwienna choroba jelit;
  • zakażenie skóry przedniej ściany brzucha.

Każdorazowo, o możliwości rozpoczęcia dializy otrzewnowej, decyduje lekarz po szczegółowym zapoznaniu się ze stanem zdrowia pacjenta.

Zobacz również: Dializa.

Bibliografia

  1. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Tom II, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2006.
  2. Wańkowicz Z., Dializa otrzewnowa – metoda leczenia chorych w podeszłym wieku, Medycyna Wieku Podeszłego, 1/2011.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław