Medfile

Dyzartria wymieniana jest w piśmiennictwie medycznym jako konsekwencja uszkodzenia dróg piramidowych, pozapiramidowych, opuszki oraz móżdżku, które sterują ruchami i napięciem mięśni. Określana jest również jako zaburzenie mowy będące następstwem chorób samych mięśni w obszarze narządów mowy.

Dyzartria

Dyzartria

Podkreśla się, że rozumienie mowy jest w tym przypadku zachowane, podobnie zresztą jak prawidłowa forma gramatyczna i treść. Podobnie jak afazje, dyzartrie można analizować w powiązaniu z określonymi okolicami mózgu, których uszkodzenia wiążą się z danym typem nieprawidłowości mowy.

Zaburzenia mowy o typie dyzartrii mogą również wynikać z dysfunkcji układu oddechowego, jeżeli tylko dotyczą zdolności przepuszczania powietrza przez narząd mowy celem wydawania dźwięków mowy.

Dyzartrię zwykle rozpatruje się jako dolegliwość dodatkową, ponieważ zwykle współwystępuje z innymi jednostkami chorobowymi. Najczęściej towarzyszy chorobie Parkinsona, chorobom neurodegeneracyjnym, neuroboreliozie czy zwyrodnieniu móżdżkowo-oliwkowemu.

Rodzaje dyzartrii

Typologia dolegliwości opracowana w Klinice Mayo w USA obejmuje sześć kategorii. Wyróżnia dyzartrie:

  • wiotkie;
  • spastyczne;
  • ataktyczne;
  • hipokinetyczne;
  • hiperkinetyczne;
  • mieszane.

W literaturze polskiej spotykamy się z podobną typologią, która podaje za kryterium objawy zaburzeń dyzartrycznych obserwowanych u pacjentów. Biorąc więc pod uwagę lokalizację uszkodzenia można wymienić następujące dyzartrie:

Sklep Spirulina
  • korową – powstaje w wyniku uszkodzenia okolicy ruchowej kory mózgu z obszarem mowy. Pacjenci nie mają problemu z wypowiadaniem krótkich i prostych wyrazów, ponieważ dochodzi do zaburzenia bardziej złożonych struktur wypowiedzi;
  • opuszkową – spowodowana uszkodzeniami jąder nerwów ruchowych znajdujących się w opuszce. Towarzyszy temu zwykle trudność w żuciu pokarmu oraz jego połykaniu;
  • móżdżkową – zwaną również ataktyczną, gdyż wywołana jest uszkodzeniem móżdżku lub dróg móżdżkowych. Pacjent nie jest w stanie zwolnić przyspieszonych ruchów artykulacyjnych i nie potrafi szybko zmienić położenia języka. Podczas aktów mowy często robi pauzy, a wypowiedzi stają się skandowane;
  • rzekomoopuszkową;
  • obwodową (zwaną dawniej dysglozją);
  • podkorową.

Diagnoza logopedyczna

Jest procesem wieloetapowym. Badanie pacjenta z zaburzeniami mowy powinno przebiegać w kilku etapach, a prawidłowa diagnoza obejmuje:

  • I – rozmowę wstępną, badanie funkcji ruchowych (pozwala ustalić, w jakim stopniu uszkodzenie mózgu zaburzyło czynności ruchowe) oraz badanie zaburzeń spostrzegania wzrokowego. Dodatkowo sprawdza się zaburzenia spostrzegania za pomocą dotyku, orientację przestrzenną i mowę pacjenta;
  • II – etap drugi polega na formułowaniu przypuszczeń co do mechanizmów stwierdzonych zaburzeń, czyli nie tylko ustaleniu, że chory nie może wypowiadać słów, lecz zawiera również próbę wyjaśnienia, dlaczego ta czynność sprawia mu trudność;
  • III – obejmuje porównywanie ze sobą objawów występujących w różnych sferach zachowania się chorego. Jest to tak zwana korelacja objawów;
  • IV – ostatni, czwarty etap to różnicowanie objawów na te, które wynikają z uszkodzenia mózgu oraz te, które mają charakter wtórny.

Leczenie

W przypadku zaburzeń mowy dostosowujemy metody terapeutyczne do indywidualnych potrzeb pacjenta. Na pierwszym miejscu stawia się poprawę jakości jego życia oraz ułatwianie porozumiewania się z otoczeniem. Pomocne mogą być na przykład metody komunikacji alternatywnej uzupełniające naukę mówienia w celu poszerzenia sposobu porozumiewania się.

W przypadku dyzartrii praca z logopedą ukierunkowana jest przede wszystkim na modyfikację oddychania, fonacji (siły głosu), artykulacji, prozodii (akcentu) oraz pomoc w przywróceniu umiejętności wyraźnego mówienia.

Zobacz również: Rozluźnianie mięśni – szczęka i żuchwa.

Terapię warto rozpocząć od technik pogłębiania oddechu poprzez odpowiednio dobrane ćwiczenia. Mają one na celu:

  • korygowanie błędnych wzorców oddychania;
  • powiększanie pojemności życiowej płuc;
  • ułatwianie kontroli nad wdechem i wydechem;
  • poprawę koordynacji i napięcia mięśni oddechowych.

Zobacz również: Ćwiczenia oddechowe w rehabilitacji.

Ćwiczenia wyrazistości mowy dzielimy na kilka etapów, przechodząc na wyższe stopnie trudności po opanowaniu poprzedniego.

Bibliografia

  1. Wasilewski T., Dyzartria jako determinant zaburzeń procesu komunikowania się pacjentów w wybranych chorobach otępiennych mózgu, Medycyna Rodzinna, 20/2017.
  2. Kucińska P., Wybrane przyczyny dyzartrii związane z lokalizacją uszkodzenia w obrębie układu nerwowego, Otorynolaryngologia, 15/2016.
  3. Lewicka T., Stompel D., Zaburzenia językowe w chorobach neurodegeneracyjnych  – aspekty diagnostyczne i terapeutyczne, Logopedia Silesiana, 3/2014.
Polecane produkty:

Aktualizacja:

Rehabilitacja Wrocław