Rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa to niezwykle istotne badania obrazowe, pomagające w diagnostyce różnych schorzeń. Mają sporo cech wspólnych, ale wiele je również dzieli. Rezonans magnetyczny a tomografia komputerowa – czym się różnią i co będzie lepsze w konkretnym przypadku?
Rezonans magnetyczny a tomografia komputerowa. Co warto wiedzieć przed badaniem?
Tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny to obecnie jedne z najbardziej zaawansowanych badań diagnostycznych w medycynie. Otrzymane za ich pomocą skany umożliwiają dokładną diagnozę zarówno chorób przewlekłych (nowotwory, zmiany naczyniowe, guzy naciekowe), jak i w przypadkach nagłych (urazach, wypadkach komunikacyjnych, udarach). Zastosowane w obu metodach technologie umożliwiają otrzymanie trójwymiarowego obrazu wnętrza ciała w wysokiej rozdzielczości, dzięki czemu diagnostyka jest szybka, a rozpoznanie pewne. Na czym polegają te badania?
Tomografia komputerowa
Tomografia komputerowa jest badaniem wykorzystującym promieniowanie rentgenowskie. W przeciwieństwie jednak do klasycznego aparatu RTG tomograf jest wyposażony w specjalne detektory, oceniające, jak bardzo promieniowanie słabnie, podczas przechodzenia przez skanowany obszar. Badanie to jest wykonywane pod wieloma kątami, co pozwala na uzyskanie dokładnego przekroju danego fragmentu ciała. Otrzymane w efekcie zdjęcia pokazują struktury kostne, mięśnie, naczynia krwionośne i inne tkanki miękkie.
Dla lepszego zobrazowania badanej strefy lekarz może zadecydować o podaniu kontrastu. W takim wypadku pacjent przyjmuje jodowe środki cieniujące, które ułatwiają interpretację otrzymanego skanu.
Przebieg badania
Badanie tomografem może trwać od kilku do kilkudziesięciu minut, w zależności od typu aparatu oraz części ciała poddanej badaniu.
Pacjent powinien stawić się na badanie w luźnym, przewiewnym ubraniu. Następnie zostaje on ułożony na specjalnym stole, który automatycznie wsuwa się do tuby tomografu. Podczas badania należy pozostać nieruchomo – nawet najmniejszy ruch może zaburzyć uzyskany obraz.
Jeśli mają być podane środki kontrastujące, pacjent albo wypija odpowiedni płyn przed badaniem, albo zostaje on podany dożylnie. W przypadku wykonywania tomografii komputerowej z kontrastem w LUX MED badany pozostaje pod obserwacją przez 30 minut od zakończenia obrazowania. Ta praktyka ma na celu przeciwdziałanie ewentualnym skutkom ubocznym wynikającym z przyjęcia kontrastu (np. ból głowy, nudności, wymioty).
Wskazania i przeciwwskazania
W neurologii metodę tę stosuje się dla wykrycia nieprawidłowości w mózgu (od guzów i innych niepożądanych mas, przez tętniaki, krwawienia i nieprawidłowości budowy struktur mózgowych). W kardiologii badanie ma na celu np. ocenę ewentualnych zmian w tętnicach wieńcowych lub diagnostykę zatorów. Tomografia przeprowadzana jest również dla uwidocznienia organów klatki piersiowej i miednicy wraz z wszelkimi nieprawidłowościami ich budowy.
To także badanie pierwszego rzutu w urazach wielonarządowych (np. upadki z wysokości, wypadki komunikacyjne), które umożliwia szybkie podjęcie decyzji na temat najskuteczniejszej terapii.
Głównymi przeciwwskazaniami do wykonania badania są ciąża i stan pacjenta uniemożliwiający pozostanie w pozycji leżącej. Nieco więcej przeciwwskazań istnieje dla tomografii komputerowej z kontrastem i są to:
- niewydolność lub choroby nerek,
- uczulenie na jod,
- nieuregulowane nadciśnienie tętnicze.
Należy pamiętać o tym, że ze względu na zastosowanie w tomografii promieniowania jonizującego, zalecana liczba badań w roku nie powinna przekraczać 2. Jednak w uzasadnionych medycznie przypadkach zdarza się, że TK wykonywane jest częściej.
Rezonans magnetyczny
Rezonans magnetyczny (MRI) to nieinwazyjne i bezbolesne badanie obrazowe, wykorzystujące fale radiowe i pole magnetyczne dla dokładnego zobrazowania badanych struktur. Ze względu na brak negatywnego wpływu badania na zdrowie człowieka, można je wykonywać zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, a także u kobiet w ciąży (chociaż I trymestr jest przeciwwskazaniem względnym dla wykonywania MRI).
Podobnie jak w przypadku tomografii, tak i w rezonansie magnetycznym stosuje się dodatkowo środek kontrastujący dla lepszego uwidocznienia różnic w badanych tkankach.
Przebieg badania
Samo badanie ma bardzo zbliżony przebieg do tomografii komputerowej. Pacjent zostaje położony na stole, który wsuwa się do tuby aparatu, a następnie wykonywane są serie skanów badanego obszaru.
Podawanym opcjonalnie środkiem kontrastującym jest preparat zawierający związki gadolinu. Podobnie jak w przypadku TK, po badaniu MRI z kontrastem pacjent pozostaje pod obserwacją personelu przez ok. 30 minut.
W placówkach LUX MED rezonans magnetyczny można wykonać również w sedacji – to idealne rozwiązanie dla osób cierpiących na klaustrofobię, które nie są w stanie wytrzymać odpowiedniego czasu w ciasnej tubie aparatu. To także opcja stosowana często u dzieci, które – nawet jeśli nie miewają epizodów klaustrofobii – boją się ograniczonej przestrzeni urządzenia.
Wskazania i przeciwwskazania
Badanie rezonansem magnetycznym zwykle jest uzupełnieniem wcześniej wykonanej diagnostyki obrazowej (RTG, USG, TK). Uzyskane skany wykorzystywane są m.in. do oceny stanu serca i naczyń krwionośnych, dróg żółciowych, a także w diagnostyce układu kostno-stawowego (np. w ramach terapii bólu, którego przyczyna nie została wykryta przy pomocy innych badań).
Ze względu na silne pole magnetyczne, które jest wytwarzane w trakcie badania, głównym przeciwwskazaniem do jego wykonania są metaliczne ciała obce w organizmie pacjenta. Należą do nich m.in.:
- kardiowertery i rozruszniki serca,
- implanty ślimakowe,
- aparaty ortodontyczne i implanty dentystyczne,
- gwoździe śródszpikowe, płytki i śruby stabilizujące, endoprotezy,
- metalowe zastawki.
Badanie MR może być wykonane u takich osób pod szczególnymi warunkami w oparciu o dokumentację medyczną – zawsze do decyzji lekarza.
Ze względu na konieczność przeprowadzenia dokładnego wywiadu z pacjentem przed wykonaniem badania, nie jest ono przeprowadzane u osób, które z jakiegoś powodu (np. brak przytomności) nie są w stanie odpowiadać na pytania.
Czym się różni rezonans magnetyczny od tomografii komputerowej?
Zarówno TK, jak i MRI mogą na pierwszy rzut oka wyglądać podobnie. Różni je jednak nie tylko metoda pozyskiwania obrazów czy użyty środek kontrastujący. Jakie są inne różnice między rezonansem a tomografem?
- Czas trwania – tomografia jest zazwyczaj szybszym badaniem (do 30 minut). Rezonans magnetyczny może trwać nawet do 90 minut.
- Przeciwwskazania – TK można wykonać u pacjentów, którzy posiadają metalowe implanty. Z kolei MRI ze względu na większe bezpieczeństwo przeprowadza się nawet w czasie ciąży.
Badanie rezonansem magnetycznym uznane jest za bezpieczniejsze dla pacjenta. Brak szkodliwego promieniowania jonizującego sprawia, że obrazowanie tą metodą może być wykonywane dowolną ilość razy.
Tomografia czy rezonans – jakie badanie lepsze w zależności od sytuacji?
W badaniu tomografem obraz jest uzyskiwany szybciej, co ma ogromne znaczenie np. w sytuacji diagnozowania urazów wielonarządowych i innych stanów nagłych (podejrzenie zatorów, krwotoków itp.). To badanie pierwszego wyboru w dokładnym rozpoznaniu nieprawidłowości w obrębie narządów klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy, a także naczyń krwionośnych.
Rezonans jest często badaniem uzupełniającym w sytuacjach, gdy wcześniejsza diagnostyka nie pozwoliła na dokładne określenie problemu lub w ogóle go nie uwidoczniła. Lepiej sprawdza się do generowania obrazów tkanek miękkich oraz struktur kostno-stawowych. MRI może wykryć nie tylko nieprawidłowości budowy, ale także stany zapalne, dzięki czemu jest skutecznym narzędziem do diagnostyki niespecyficznych stanów bólowych.
Oba te badania rzadko są wykonywane profilaktycznie, a o tym, czy w danej sytuacji lepszy jest rezonans magnetyczny, czy tomografia, decyduje lekarz prowadzący.
Artykuł sponsorowany
