Sklep Spirulina

Staw biodrowy (łac. articulatio coxae) stanowi połączenie kości miednicznej z kością udową. Zalicza się do stawów prostych, jest wieloosiowy, kulisto-panewkowy.

staw biodrowy

Staw biodrowy – budowa

Powierzchnie stawowe stawu biodrowego mają najbardziej regularne krzywizny spośród wszystkich stawów ustroju ludzkiego. W anatomii wyróżniamy panewkę stawową oraz główkę stawową.

Panewka (łac. acetabulum) jest utworzona przez kość miedniczną, pogłębia ją obrąbek panewkowy w postaci pierścienia chrzęstno-włóknistego. Dzięki niemu panewka otacza główkę stawową poza jej równik. Jedynie w miejscu wcięcia panewki nie styka się z podłożem, przekracza wcięcie jako więzadło poprzeczne panewki i w ten sposób przekształca je w otwór.

Główkę stawową tworzy kulista głowa kości udowej pokryta chrząstką. Jej promień wynosi około 2,5 cm i tylko nieznacznie przewyższa promień głowy kości ramiennej. Poniżej środka powierzchni stawowej znajduje się okrągławe wgłębienie, dołek głowy kości udowej. Dołek ten nie jest pokryty chrząstką, to do niego przyczepia się więzadło głowy kości udowej.

Torebka stawowa

Jest najgrubsza i najmocniejsza ze wszystkich stawów, wraz z więzadłami może udźwignąć do 500 kg. Przyczepia się na zewnątrz od obrąbka stawowego, a na kości udowej od przodu powyżej kresy międzykrętarzowej, zaś od tyłu w połowie długości szyjki kości udowej.

Więzadła

Więzadła stawu biodrowego:

  • biodrowo-udowe – rozpoczyna się w okolicy kolca biodrowego przedniego dolnego oraz na brzegu panewki stawowej, przebiega w postaci dwóch pasm do kresy międzykrętarzowej kości udowej.
  • łonowo-udowe – przebiega od trzonu i gałęzi kości łonowej do górnego brzegu krętarza większego kości udowej oraz częściowo łączy się z włóknami warstwy okrężnej.
  • kulszowo-udowe – jest rozpięte pomiędzy tylnym brzegiem panewki stawowej tworzonym przez trzon kości kulszowej, a brzegiem przednim krętarza większego kości udowej i również splata się z włóknami warstwy okrężnej torebki stawowej.
  • głowy kości udowej – znajduje się wewnątrz stawu, łączy dno panewki stawowej z dołkiem głowy kości udowej.
  • wsratwa okrężna – otacza szyjkę kości udowej w jej najwęższym miejscu. Odchodzą do niej włókna więzadeł stawu biodrowego (z wyjątkiem więzadła głowy kości udowej), w największej ilości  więzadła łonowo-udowego i kulszowo-udowego.

Unaczynienie

Każda powierzchnia tego stawu unaczyniana jest z innego źródła, tak więc powierzchnia:

  • przednia – gałązki od tętnicy udowej głębokiej, czyli tętnica okalająca udo przyśrodkowa i boczna;
  • tylna – gałązki tętnicy pośladkowej dolnej i górnej biegnące od tętnicy biodrowej wewnętrznej.
  • przyśrodkowa-  gałąź panewkowa od gałęzi tylnej tętnicy zasłonowej, która pochodzi od tętnicy biodrowej wewnętrznej.

Naczynia chłonne stawu biodrowego towarzyszą naczyniom krwionośnym i kierują się tak jak one do okolic biodra. W rezultacie chłonka strony przedniej stawu zdąża do węzłów chłonnych pachwinowych głębokich, strony przyśrodkowej i tylnej – do węzłów chłonnych biodrowych wewnętrznych.

Unerwienie

Również unerwienie poszczególnych powierzchni pochodzi z różnych nerwów, w efekcie powierzchnia:

  • przednia – przez nerw udowy;
  • tylna – przez nerw kulszowy;
  • przyśrodkowa – przez nerw zasłonowy.

Ruchy

W związku z tym, że jest to staw kulisty panewkowy, ruchy mogą się w nim odbywać dokoła nieskończonej liczby osi, z których możemy wyróżnić 3 główne.

Ruchy w stawie biodrowym można podsumować następująco:

  • zginanie i prostowanie o zakresie do 135° a w lekkim odwiedzeniu do 165°
  • odwodzenie i przywodzenie – do 40° w każdą stronę;
  • rotacja zewnętrzna do 15° oraz wewnętrzna do 35°.

Jeżeli w obu stawach biodrowych ruch odbywa się w tym samym kierunku i w tym samym stopniu przy ustalonych udach, miednica pochyla się do przodu lub do tyłu. W pierwszym przypadku płaszczyzna wejścia ustawia się bardziej stromo, w drugim zaś bardziej poziomo.

Hamowanie ruchów zgięcia i prostowania odbywa się przez więzadła i mięśnie.

Mięśnie stawu biodrowego

Najsilniejszym zginaczem stawu biodrowego jest mięsień prosty uda, mniej więcej o 1/4 mniejszą siłę ma mięsień biodrowo-lędźwiowy, następnym z kolei jest mięsień napinający powięź szeroką wraz z mięśniem krawieckim. Wśród prostowników natomiast prym wiedzie pośladkowy wielki, następnie zaś: pośladkowy średni, półbłoniasty i przywodziciel wielki.

Najsilniejszym przywodzicielem jest przywodziciel wielki, ponieważ wykonuje on przeszło 1/4 pracy wszystkich mięśni przywodzących.  Poza nim głównymi przywodzicielami są: część mięśnia pośladkowego wielkiego, przywodziciel długi, przywodziciel krótki i półbłoniasty. W efekcie praca mięśni przywodzących jest znacznie większa niż odwodzących. Do odwodzicieli można zaliczyć mięśnie pośladkowe wraz z napinającym powięź szeroką i prostym uda.

Ruchy obrotowe na zewnątrz wykonywane są ze znaczną siłą w porównaniu do rotacji wewnętrznej. Głównym rotatorem zewnętrznym jest mięsień pośladkowy wielki. Rotacja wewnętrzna to najsłabszy ruch w stawie biodrowym, przy czym odpowiada za niego głównie przywodziciel wielki oraz część przednia pośladkowego małego.

Bibliografia

  1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, tom I, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004.
Polecane produkty:

Aktualizacja:

Rehabilitacja Wrocław