Ścięgno Achillesa – uszkodzenie

Strona główna/Fizjoterapia, Urazy/Ścięgno Achillesa – uszkodzenie
Kwas hialuronowy

Ścięgno Achillesa (łac. tendo Achillis)

nazywane jest również ścięgnem mięśnia trójgłowego łydki lub ścięgnem piętowym, a to dlatego, że łączy mięśnie łydki i kość piętową. Znajduje się zatem w tylnej części podudzia. Jest to największe ścięgno w ludzkim organizmie. Jest ono w stanie wytrzymać duże obciążenia oraz rozciąganie. Jednak i tak wytrzymałe ścięgno jest podatne na uszkodzenia. Do samoistnego przerwania ścięgna Achillesa może przyczynić się siła rozciągająca opiewająca na 3 – 9 kN.

Do urazów ścięgna Achillesa może dość w wyniku:

– urazu bezpośredniego (np. uderzenie);
– urazu pośredniego (nawarstwiające się mikrourazy, stany zapalne, zmiany naczyniowe itp.).

Zignorowanie pierwszych objawów ze strony ścięgna może w konsekwencji doprowadzić, przez uraz pośredni, do całkowitego rozerwania czy pęknięcia ścięgna. Dlatego ważne jest, aby od początku szukać odpowiedniego leczenia. Niekiedy leczenie ogranicza się do odpoczynku lub zmiany wykonywania nieprawidłowych ruchów np. podczas sportów, które nasilają objawy. Jednakże w ciężkich przypadkach konieczne może okazać się leczenie operacyjne.

W którym miejscu najczęściej dochodzi do rozerwania ścięgna?

Najczęściej do zerwania ścięgna Achillesa dochodzi pomiędzy 3 – 6 cm licząc powyżej guza piętowego. Rzadziej do uszkodzeń dochodzi na przejściu ścięgna w brzusiec.

Ścięgno Achillesa - uszkodzenie

Jakie są oznaki/objawy uszkodzenia – ścięgno Achillesa?

Najbardziej typowym objawem uszkodzenia ścięgna Achillesa jest stopniowe narastanie bólu, który pogarsza się z czasem. Do innych objawów należą:

– czucie bólu w miejscu gdzie styka się on z kością piętową;
– poczucie sztywności w podudziu;
– czujemy, że podudzie jest słabe;
– lekki ból z tyłu kończyny dolnej, który powiększa się wraz z rozpoczęciem ruchu;
– ból ścięgna Achillesa, który występuje podczas uruchamiania lub kilka godzin później;
– zwiększony ból podczas szybkich ruchów np. sprint, trwających dłuższy czas wysiłek fizyczny (np. narciarstwo biegowe), czy nawet przy wchodzeniu po schodach;
– ścięgno pęcznieje lub jest tkliwe;
– ścięgno zaczyna wydawać przy dotknięciu niepokojące dźwięki (“lekki skrzypienie”).

W momencie gdy dojdzie do zerwania ścięgna Achillesa objawami są:

– ból, w tym ból występujący podczas dotyku;
– brak ciągłości ścięgna;
– krwiak, obrzęk.

Jakie są powikłania – zerwanie ścięgna Achillesa:

Głównym powikłaniem uszkodzenia ścięgna jest stan zapalny. Może to w konsekwencji doprowadzić do zwyrodnienia ścięgna, przez co stanie się ono bardziej podatne na poważne uszkodzenia. Może to prowadzić rozerwania i powodować ogromny ból.
Gdy dojdzie do rozerwania ścięgna wówczas najprawdopodobniej przeprowadzona zostanie operacja w celu naprawy powstałych szkód.

Przyczyny uszkodzeń – ścięgno Achillesa?

Istnieje wiele sposobów na uszkodzenie ścięgna Achillesa. Niektóre można przewidzieć i starać się ich uniknąć. Mając świadomość co może uszkodzić ścięgno możemy zapobiec tej szkodzie. Do przyczyn należą:
– uprawianie tylko jednej dyscypliny sportowej np. bieganie stale po tej samej trasie;
– źle dostosowany trening;
– źle dobrane obuwie do ćwiczeń/pracy (powodujące obtarcia, zapalenie ścięgna);
– brak rozgrzewki przed rozpoczęciem treningu;
– zwiększona intensywność ćwiczeń lub zbyt szybkie, gwałtowne ruchy (np. sprint);
– przedwczesne wprowadzenie do treningu np. biegu po schodach , pod górę, wzniesienia;
– twarda powierzchnia, na której biegamy, trenujemy (np. asfalt);
– mięśnie podudzi, które są kontuzjowane lub mają niewielką elastyczność –zbyt szybki powrót do sportu po urazie (mięśnie łydki są przedłużeniem ścięgna Achillesa);
– urazy bezpośrednie, urazy pośrednie.

Do uszkodzeń często dochodzi w trakcie wykonywania różnych form aktywności fizycznej z udziałem wielu ludzi (np. koszykówka).
Ścięgno Achillesa może również zostać uszkodzone poprzez różnice w długościach struktur anatomicznych np. ludzie z płaskostopiem będą mieli bardziej obciążone ścięgno Achillesa niż te, które naturalnie posiadają na podeszwie stopy łuk (wysklepienie).

Uszkodzeniom sprzyja – ścięgno Achillesa:

– wyjście w górę do wyskoku;
– przyspieszenie przy starcie;
– hamowanie.

W jakim wieku dochodzi do uszkodzeń ścięgna Achillesa?

Najczęściej u osób w wieku 30-55lat. Jednak w przypadku sportowców możliwe są uszkodzenia nawet poniżej 30 roku życia.

Jak zapobiec uszkodzeniom – ścięgno Achillesa?

Nie da się całkowicie wyeliminować kontuzji ścięgna Achillesa, ale jest możliwość obniżenia prawdopodobieństwa wystąpienia urazów. Zdając sobie sprawę z możliwych przyczyn, możliwie je eliminować. Ryzyko uszkodzeń możemy zmniejszyć poprzez:

– regularne, różnorodne ćwiczenia – na przemian ćwiczenia wytrzymałościowe oraz ćwiczenia odciążające (np. na basenie) . Podczas takich ćwiczeń ścięgno jest mniej obciążone i napięte;

– ograniczyć pewne ćwiczenia – bieganie pod górę (długotrwałe);

– prawidłowe obuwie – obuwie przystosowane do aktualnie uprawianego sportu. A na co dzień buty z wyprofilowaną wkładką, która wspiera łuk stopy oraz chroni piętę tworząc mniejsze napięcie dla ścięgna;

– wsparcie buta wkładką wewnętrzną – jeżeli mamy nowy but, ale nie zapewnia on wymaganego podparcia dla sklepienia należy zrezygnować z takiego obuwia;

– stretching – wykonywać rozciąganie przed i po ćwiczeniach co pomoże utrzymać ścięgno Achillesa w dobrej kondycji, będzie ono bardziej elastyczne i z pewnością będzie mniejsze prawdopodobieństwo uszkodzenie. Nie ma nic złego w wykonywaniu stretchingu codziennie (nawet w dni nie treningowe), oczywiście z umiarem;

– stopniowo zwiększać intensywność treningu – ścięgno Achillesa można uszkodzić poprzez zbyt szybki, nagły ruch. Poprzez wcześniejszą rozgrzewkę stopniowo rozgrzewamy ścięgno co sprawia, że rozluźniają się mięśnie, dzięki czemu jest mniejszy nacisk na ścięgno Achillesa.

– taśmy do kinesiotapingu – które będą stabilizować cały staw skokowy oraz zabezpieczać ścięgno Achillesa nie ograniczając ruchów. Na poniższym filmie fizjoterapeuta Sebastian z Centrum Fizjoterapeuty pokazuje jak prawidłowo należy okleić staw skokowy z uwzględnieniem ścięgna Achillesa w celu ochrony przed urazem.

 

Jak zdiagnozować zapalenie – ścięgno Achillesa?

Lekarz przeprowadzi badanie podmiotowe (wywiad). Zada pytania na temat dolegliwości, a następnie przeprowadzi badanie przedmiotowe (fizykalne). Lekarz będzie badał palpacyjnie (dotykiem) cały tył podudzia, jak również ścięgno, w celu zlokalizowania źródła bólu lub zapalenia. Będzie również badał zakres ruchu, aby sprawdzić, w którym momencie jest i czy w ogóle występuje ograniczony ruch.

W celu wyeliminowania innych możliwych przyczyn bólu oraz obrzęku, jak również oceny poziomu uszkodzeń (jeżeli w ogóle występuje), lekarz może również dać skierowanie na dodatkowe badania lub samemu je wykonać:
– MRI (rezonans magnetyczny);
– Rentgen;
– Ultrasonografię.

By zdiagnozować zerwanie ścięgna można np. wykonać proste testy takie jak:

– test Thomsona;
– opukiwania ścięgna młoteczkiem neurologicznym;
– objaw Hoffy;
– ocena zaburzenia chodu;
– wspięcie na palce.

Jak leczyć ścięgno Achillesa?

W leczeniu ścięgna Achillesa przyjmuje się leczenie zachowawcze (unieruchomienie kończyny dolnej, fizjoterapia oraz farmakologia), a także leczenie operacyjne (metodą otwartą lub zamkniętą).
Celem w leczeniu ścięgna Achillesa jest łagodzenie bólu oraz zmniejszenie obrzęku. Rodzaj leczenia uzależniony jest od stopnia uszkodzenia, wieki, płci, obrażenia innych struktów oraz poziom aktywności fizycznej pacjenta przed urazem .Po rozpoznaniu sytuacji lekarz będzie decydował jakie leczenie wdrożyć.

Metody stosowane w leczeniu ścięgna Achillesa:

– okłady z lodu (przez woreczek lub ściereczkę bawełnianą) – na ścięgno w momencie, gdy po ćwiczeniach odczuwamy ból. Powinno to złagodzić ból oraz stan zapalny;

– odpoczynek – daje to czas tkankom na regeneracje. W łagodnych przypadkach można ograniczyć się do zmniejszenia intensywności treningu, natomiast w ciężkich przypadkach może to oznaczać całkowite wykluczenie ze sportu na kilka dni, a nawet tygodni;

– elewacja kończyny dolnej – trzymanie nogi w górze (powyżej poziomu serca) ma na celu zmniejszenie obrzęku;

– edukacja/ćwiczenia i rozciąganie – lekarz może pokazać jakie pacjent ma wykonywać ćwiczenia rozciągające, których celem jest zapobieganie kolejnym uszkodzeniom. Lekarz może skierować pacjenta do fizjoterapeuty lub innego specjalisty. Dobrze byłoby zwiększyć siłę łydki.

leki przeciwbólowe – NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne), mają na celu zmniejszenie bólu oraz obrzęku;

– zastrzyki steroidowe – mogą zmniejszyć obrzęk ścięgna, jednak mogą się też przyczynić do zwiększenia ryzyka jego uszkodzenia w późniejszym czasie;

– bandaże uciskowe jak również wkładki do butów;

– operacja – stosowana w celu naprawy uszkodzeń ścięgna. Wykonywana jest w momencie, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych rezultatów oraz gdy stan jest na bardzo ciężki jak np. przy całkowitym przerwaniu ścięgna.

taśmy do kinesiotapingu – stosowane w celu przyspieszenia leczenia urazu.

Co po operacji – ścięgno Achillesa?

Po operacji zakłada się unieruchomienie takie jak:

– łuskę przednią w ustawieniu końskim;
– gips z wyciętym oknem na przebiegu ścięgna (by móc wykonywać zabiegi fizykoterapeutyczne oraz by śledzić ewentualny obrzęk);
– orteza (but) z regulacją zgięcia podeszwowego stopy;
– gips termoplastyczny w ustawieniu zgięcia podeszwowego stopy.

Uczy się pacjenta odciążania kończyny z uszkodzonym ścięgnem za pomocą kul.
Po zdjęciu unieruchomienia rozpoczyna się rehabilitację. Której czas zależny jest od rodzaju aktywności, który chcemy w przyszłości wykonywać (amatorski, profesjonalny sport).

Ważne:

Proces podstawowego wygojenia się ścięgna po zabiegu operacyjnym trwa około 6-8 tygodni. Po około 6 miesiącach mamy już silną bliznę. Proces przebudowy ścięgna trwa około 2 lata.

Polecane produkty:

  Rehabilitacja kadry olimpijskiej

Zostaw komentarz