RSQ Technologies

Określenie staw skokowy na ogół dotyczy połączenia kości podudzia z kością skokową, faktycznie jednak u człowieka można wyróżnić staw skokowy górny, staw skokowy dolny oraz staw skokowy przedni.

Staw skokowy - anatomia

Staw skokowy górny

Staw skokowy górny, czyli staw skokowo-goleniowy (łac. articulatio talocruralis) stanowi połączenie dalszego końca kości piszczelowej i strzałkowej z bloczkiem kości skokowej. Jest to staw złożony, typu zawiasowego.

Budowa

Powierzchnie stawowe tworzy główna oraz panewka stawowa.

Główkę stanowi bloczek kości skokowej, z kolei panewkę – powierzchnia stawowa kostki przyśrodkowej i bocznej (nasada dalsza kości strzałkowej i piszczelowej) oraz powierzchnia stawowa dolna kości piszczelowej.

Torebka stawowa przyczepia się wzdłuż powierzchni stawowych do brzegów chrząstek, jest napięta po bokach, a luźna z przodu i z tyłu.

Więzadła

W stawie skokowym górnym wyróżnić można następujące więzadła:

  • przyśrodkowe – zwane również więzadłem trójgraniastym, ze względu na 3 składowe części. Rozpoczyna się na kostce przyśrodkowej, następnie wyróżniamy części:
    • piszczelowo-łódkową;
    • piszczelowo-skokową;
    • piszczelowo-piętową, odpowiednio do kości będących przyczepem końcowym.
  • skokowo-strzałkowe przednie – rozpina się pomiędzy brzegiem przednim kostki bocznej, a przednią częścią kości skokowej (bloczek kości skokowej);
  • skokowo-strzałkowe tylne – rozpina się pomiędzy tylnym brzegiem kostki bocznej, a guzkiem bocznym wyrostka tylnego kości skokowej;
  • piętowo-strzałkowe – przebiega od wierzchołka kostki bocznej do boku kości piętowej.

Ruchy

W stawie skokowym górnym zachodzi ruch zgięcia grzbietowego stopy do ok. 45 stopni oraz zgięcia podeszwowego stopy do ok. 60 stopni. Gdy stopa jest ustabilizowana na podłożu, zachodzą ruchy pochylenia podudzia w przód oraz wyprostu. Pozostałe ruchy zachodzą dzięki współdziałaniu stawu skokowego dolnego.

Staw skokowy dolny

Staw skokowy dolny, ściślej – staw skokowo-piętowo-łódkowaty (łac. articulatio talocalcaneonavicularis) stanowi połączenie kości skokowej z kością piętową oraz łódkowatą. Anatomicznie można wyróżnić 2 odrębne stawy ze względu na oddzielające je więzadło skokowo-piętowe, funkcjonalnie natomiast jest to jeden staw skokowy dolny. Są to stawy: skokowy tylny i skokowy przedni.

Budowa

Wyróżniamy 3 powierzchnie stawowe, kolejno, na kości:

  • skokowej – powierzchnia stawowa piętowa tylna, przednia, środkowa;
  • piętowej – powierzchnia stawowa skokowa tylna, przednia, środkowa;
  • łódkowatej – wklęsła powierzchnia tylna (dla głowy kości skokowej).

Torebka stawowa jest osobna dla stawu skokowego tylnego oraz przedniego, przyczepia się wzdłuż brzegów powierzchni stawowych.

Więzadła

Wyróżnia się następujące więzadła skokowo-piętowe dla stawu skokowego tylnego:

  • tylne – przebiega od guzków wyrostka tylnego kości skokowej do górnej powierzchni kości piętowej;
  • przednie – szerokie, rozpięte pomiędzy powierzchniami stawowymi tylnymi kości skokowej i piętowej;
  • przyśrodkowe – rozpięte pomiędzy guzkiem przyśrodkowym wyrostka tylnego kości skokowej, a tylnym brzegiem podpórki kości skokowej na kości piętowej;
  • boczne – przebiega od wyrostka bocznego kości skokowej do powierzchni bocznej kości piętowej;
  • międzykostne – stanowi kilka pasm rozpiętych między bruzdą kości skokowej, a bruzdą kości piętowej.

Z kolei dla stawu skokowego przedniego:

  • piętowo-łódkowe podeszwowe – przebiega od podpórki kości skokowej na kości piętowej do przyśrodkowej powierzchni kości łódkowatej;
  • rozdwojone – rozpoczyna się na powierzchni grzbietowej kości piętowej i rozdziela się na dwie części, stanowiące więzadła:
    • piętowo-łódkowe – dochodzi do kości łódkowatej;
    • piętowo-sześcienne – dochodzi do kości sześciennej;
  • skokowo-łódkowe – rozpięte pomiędzy powierzchniami grzbietowymi szyjki kości skokowej i kości łódkowatej.

Ruchy

Staw skokowy dolny funkcjonalnie sprzężony ze stawem skokowym górnym umożliwia ruch inwersji, tj. zgięcie podeszwowe, odwracanie i przywodzenie stopy oraz ewersji, czyli zgięcie grzbietowe, nawracanie i odwodzenie stopy. W efekcie dzięki czynności stawu skokowego dolnego stopa dopasowuje się do nierówności podłoża.

Mechanika stawów skokowych

W pionowej postawie ciała długa oś stopy w położeniu prawidłowym ustawia się prostopadle do poprzecznej osi bloczka kości skokowej oraz linii ciężkości kończyny dolnej. W efekcie to prawidłowe położenie jest równocześnie położeniem wyjściowym dla ruchów w stawach skokowych.

Zakres ruchów zależy w znacznym stopniu od ćwiczeń i wieku, ponieważ wraz z upływem lat ruchomość stopy znacznie się zmniejsza. W rezultacie u osoby dorosłej zgięcie grzbietowe wynosi przeciętnie 45 stopni, z kolei zgięcie podeszwowe wynosi 60 stopni.

Ponadto w prawidłowym położeniu stopy ruchy odwodzenia u dorosłego nieznacznie tylko przekraczają 30 stopni w każdą stronę.

Unaczynienie stawów skokowych

Unaczynienie zależy od części stawu. W efekcie:

  • od przodu –  gałęzie naczyń piszczelowych przednich;
  • od tyłu – gałęzie naczyń piszczelowych tylnych i strzałkowych;
  • strona przyśrodkowa – gałęzie naczyń piszczelowych tylnych oraz żyły odpiszczelowej;
  • strona boczna – gałęzie naczyń strzałkowych i żyły odstrzałkowej.

Unerwienie stawów skokowych

Także unerwienie zależy od części stawu:

  • od przodu – odgałęzienie z nerwu strzałkowego głębokiego;
  • od tyłu i przyśrodkowo – odgałęzienia z nerwu piszczelowego;
  • strona boczna – odgałęzienia z nerwu łydkowego.

Rehabilitacja stawu skokowego

Na poniższych materiałach wideo fizjoterapeuci z Centrum Fizjoterapeuty pokazują jak może przebiegać rehabilitacja stawu skokowego po skręceniu:

Zobacz również: Skręcenie stawu skokowego – rehabilitacja

Zobacz również: Skręcenie stawu skokowego leczenie

Rehabilitacja powinna być prowadzona w sposób kompleksowy i zindywidualizowany, ponieważ każdy uraz różni się nieco od siebie. Dodatkowo bardzo ważne jest zaangażowanie pacjenta w czynności lecznicze oraz systematyczność.

Zobacz również: rehabilitacja po skręceniu stawu skokowego

Bibliografia

  1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, tom I, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004.
Polecane produkty:

Aktualizacja:

Rehabilitacja Wrocław