Manipulacja stawu to często praktykowana technika fizjoterapeutyczna polegająca na szybkim, precyzyjnym ruchu o małej amplitudzie. Konsekwencją tego jest zmiana w położeniu powierzchni stawowych, przebiegająca często z charakterystycznym chrupnięciem. Pacjent niemal natychmiast odczuwa ulgę i lepszą mobilność w opracowywanym stawie. Terapeuta powinien jednak uzupełnić terapię o inne metody, m.in. na tkankach miękkich, aby efekt tego zabiegu utrzymał się jak najdłużej.
Na czym polega manipulacja stawu?
Manipulacja stawu to technika stosowana najczęściej przez doświadczonych fizjoterapeutów, osteopatów i chiropraktyków. Polega na szybkim, precyzyjnym i krótkim ruchu wykonywanym na stawie, który ma na celu poprawę jego ruchomości. Do praktykowania tej metody niezbędna jest ogromna wiedza. Należy bowiem wiedzieć, na których stawach można wykonać manipulację, w jaki sposób oraz kiedy technika ta będzie bezwzględnie przeciwwskazana. Dodatkowo ważna jest tu wiedza anatomiczna, ponieważ w każdym stawie ruch może przebiegać inaczej, co wpływa na dobór ustawienia stawu i kierunku manipulacji.
Ruch w trakcie manipulacji stawu jest kontrolowany i precyzyjny, wykonywany w końcowym zakresie ruchu. Terapeuta musi więc wiedzieć, czym jest oscylacja, trakcja oraz trzy stopnie mobilizacji stawu, dzięki czemu łatwiej i w bardziej kontrolowany sposób wywoła manipulację. Często towarzyszy temu charakterystyczny „klik” lub „trzask”. Nie są to kości, tylko uwolnienie gazu z torebki stawowej (tzw. strzelanie stawami), czyli medycznie nazywając kawitacja (warto zaznaczyć, że wiele osób na co dzień samodzielnie manipuluje sobie stawy). Nie zawsze jednak manipulacja stawu przebiega z dźwiękiem. Jeśli się on nie pojawi, nie oznacza to, że technika została źle wykonana.
Manipulacja stawu – efekty terapeutyczne
Efekty manipulacji stawów widoczne są praktycznie natychmiast. Pacjenci odczuwają poprawę zakresu ruchomości w stawie, co szczególne czuć w obrębie kręgosłupa, żeber (stawów żebrowo-kręgowych) oraz stawów krzyżowo-biodrowych, które tak często lubią się boleśnie blokować. W przebiegu manipulacji stawu szybko dochodzi do zmniejszenia napięcia w otaczających tkankach, a także chwilowego obniżenia „sztywności” stawu.
Zobacz również: Zablokowanie stawu krzyżowo-biodrowego.
Warto też podkreślić, że manipulacja stawu może wpłynąć na układ nerwowy, co obniża nadwrażliwość receptorów bólu oraz poprawia kontrolę mięśniową. Tak naprawdę jest to efekt neurofizjologiczny, a nie „nastawienie kości”, jak uważa wielu pacjentów. Kolejnym efektem biologicznym jest poprawa kontroli ruchu, ponieważ układ nerwowy dostaje nowe bodźce. Aby efekt się utrzymał, pacjent musi podtrzymać go indywidualnie dobranymi ćwiczeniami wykonywanymi codziennie we własnym domu. W innym razie powierzchnie stawowe szybko mogą wrócić na swoje pierwotne miejsce.
Manipulacja stawu – przeciwwskazania
Nie w każdym przypadku manipulacja stawu może zostać wykonana. Przeciwwskazaniami bezwzględnymi (każdorazowo wykluczającymi pacjenta z kwalifikacji do metody) są:
- świeże urazy (złamania kości, zwichnięcia stawu, naderwania mięśni) w opracowywanym stawie – mogłoby dojść do pogłębienia urazu. Zwiększenie zakresu ruchu nie jest tu konieczne;
- choroby nowotworowe w obrębie manipulowanego obszaru – mogłoby dojść do rozprzestrzenienia się komórek nowotworowych;
- infekcje kości lub stawów – mogłoby dojść do zaostrzenia miejscowego stanu zapalnego;
- zaawansowana osteoporoza – istnieje ryzyko złamania kości;
- choroby naczyniowe (np. tętniaki) – istnieje ryzyko pęknięcia tętniaka, co jest stanem zagrażającym życiu;
- stany zapalne w fazie ostrej – mogłoby dojść do ich zaostrzenia;
- zaburzenia neurologiczne z objawami alarmowymi (np. utrata kontroli nad zwieraczami, silne zaburzenia czucia) – wymagane są inne techniki;
- niestabilność stawów potwierdzona badaniem – zwiększanie zakresu ruchomości w stawach u pacjentów, u których jest on i tak zwiększony, jest błędem medycznym;
- świeże operacje w danym rejonie – manipulacje stawu nie są wówczas potrzebne, mogłyby opóźniać procesy gojenia.
To terapeuta, na podstawie starannie zebranego wywiadu, powinien zakwalifikować pacjenta do odpowiednich metod fizjoterapeutycznych.
Manipulacja stawu w fizjoterapii
W fizjoterapii wykorzystuje się różne techniki terapii manualnej, które u pacjentów mogą powodować charakterystyczne strzelanie w stawach. Do takich zabiegów należy m.in. manipulacja odcinka lędźwiowego kręgosłupa (potocznie: nastawianie kręgosłupa), którą możemy zobaczyć na poniższym filmie na przykładzie pacjenta z Centrum Fizjoterapeuty:
Polecane produkty:
|
Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę
Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy na stawy i skórę
Kwas hialuronowy zapewnia mazi stawowej właściwości lepko-sprężyste, przez co zmniejsza ból w stawach. Dodatkowo wypełnia przestrzenie w naskórku redukując zmarszczki. Sprawia, że skóra wygląda młodziej i polepsza się jej odcień, dając też efekt ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Kusz D., Kompendium ortopedii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009.
- Kaltenborn F., Dębski M., Manualne mobilizacje stawów kończyn, Wydawnictwo Rolewski, Toruń 1999.
- Liem T., Dobler T., Techniki osteopatyczne, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2011.
