Reklama

Tętniak

Spis treści

Tętniak to lokalne poszerzenie naczynia tętniczego o ponad 50% prawidłowej szerokości. Tętniaki mogą być workowate (zwykle w okolicy tętnicy podobojczykowej lewej) lub wrzecionowate. Bez względu na kształt czy lokalizację, z pewnością są stanem zagrażającym życiu, chociaż pacjenci bardzo często nie wiedzą nawet o ich obecności. Tętniaki w wielu przypadkach rozwijają się bezobjawowo.

Tętniak
Ryc. Najczęstsze miejsca występowania tętniaka mózgu

Przyczyny tętniaków

Tętniak może rozwinąć się z wielu różnych przyczyn. Ze względu na etiologię, wyróżnia się czynniki:

  • miażdżycowe;
  • pozapalne;
  • zwyrodnieniowe;
  • pourazowe.

Powstawanie tętniaków wiąże się ze wzajemnym oddziaływaniem sił ścinających, zależnych od objętości wyrzutowej lewej komory, a także sił rozciągających, zależnych od średnicy aorty i ciśnienia wewnątrzaortalnego czy procesów patologicznych zachodzących w ścianie aorty.

Oddziaływania fizyczne strumienia krwi na ścianę aorty zwiększają się u chorych z niedomykalnością zastawki aorty lub z nadciśnieniem tętniczym. W ścianie aorty zmienionej tętniakowato wykazano zwiększoną aktywność enzymów proteolitycznych, zwłaszcza elastazy i metaloproteinaz, oraz upośledzenie ich hamowania przez swoiste inhibitory, co może tłumaczyć częstsze występowanie tętniaków aorty u chorych na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) i u osób palących tytoń.

Uważa się także, że duże znaczenie mają czynniki genetyczne, ponieważ tętniak aorty brzusznej występuje 11 razy częściej u potomków osoby chorej. Tętniaki aorty piersiowej występują szczególnie często u chorych z zespołem Marfana lub zespołem Ehlersa-Danlosa typu IV i zwyrodnieniem torbielowatym aorty, w których ściana aorty jest istotnie osłabiona.

Czynniki ryzyka

Wśród czynników ryzyka rozwoju tętniaków znajdują się m.in.:

  • osłabiona struktura ścian naczyń, jako wada wrodzona;
  • obecność miażdżycy, nadciśnienia tętniczego lub innych chorób sercowo-naczyniowych;
  • palenie papierosów;
  • otyłość;
  • przebyte urazy, głównie klatki piersiowej i głowy;
  • infekcje, przewlekłe obniżenie odporności.

Na czynniki związane ze stylem życia (dieta, używki) jesteśmy w stanie wpływać. Dzięki temu zmniejszamy ryzyko rozwoju otyłości, miażdżycy i innych chorób, które mogą spowodować rozwój tętniaka.

Zobacz również: Choroba niedokrwienna serca – fizjoterapia.

Gdzie może zlokalizować się tętniak?

Najczęściej mówi się o tętniaku mózgu, klatki piersiowej lub jamy brzusznej. Omawiając dokładniej, można jednak wyróżnić tętniaki:

  • aorty piersiowej lub brzusznej;
  • tętnicy płucnej;
  • serca;
  • tętnicy udowej;
  • tętnicy podkolanowej;
  • tętnic trzewnych i nerkowych.

I choć to właśnie te lokalizacje spotkać można najczęściej, w rzeczywistości tętniak może wystąpić w każdym naczyniu tętniczym w całym ciele. Sporadycznie może nawet dotyczyć naczynia żylnego.

Tętniak – objawy

Objawy obecności tętniaków są różne, w zależności od lokalizacji. Przykładowo, tętniak aorty piersiowej objawia się głównie:

  • bólem klatki piersiowej i pleców;
  • dysfagią;
  • chrypką;
  • kaszlem, dusznościami;
  • objawem Hornera.

Natomiast tętniak aorty brzusznej manifestuje się stałym i gniotącym bólem w śródbrzuszu lub okolicy lędźwiowej. Może przez to naśladować ból korzeniowy.

Zobacz również: Dławica piersiowa.

Jak zdiagnozować tętniaka?

Podstawowymi badaniami wykonywanymi przy podejrzeniu tętniaka są:

  • RTG klatki piersiowej – uwidacznia poszerzenie aorty;
  • echokardiografia;
  • USG – jako podstawowa metoda diagnostyczna przy tętniakach aorty brzusznej;
  • angio-MR – najdokładniej ocenia wielkość tętniaka i jego zasięg;
  • angio-TK – pozwala ocenić wielkość i zasięg tętniaka oraz zależności anatomiczne między tętniakiem a sąsiednimi narządami.

Wszystko zależy od lokalizacji tętniaka i występujących objawów.

Leczenie tętniaków

Podstawowe znaczenie ma eliminacja czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, ze szczególnym uwzględnieniem zaprzestania palenia tytoniu i normalizacji ciśnienia tętniczego. Beta-blokery stosowane przewlekle zmniejszają częstość incydentów wieńcowych u chorych operowanych z powodu tętniaka aorty brzusznej oraz zmniejszają tempo progresji tętniaków aorty brzusznej o średnicy powyżej 4 cm o 50%. Nie wpływają na częstość pęknięć.

Operacja zwykle polega na wszczepieniu protezy naczyniowej w miejsce tętniaka. Do takiego zabiegu kwalifikują się:

  • bezobjawowe tętniaki aorty piersiowej o średnicy powyżej 60 mm;
  • tętniaki aorty brzusznej o średnicy powyżej 55 mm lub takie, które się powiększyły o przynajmniej 5 mm w ciągu 6 miesięcy;
  • wszystkie tętniaki objawowe lub pęknięte.

Leczenie tętniaka zależy też od jego lokalizacji. Nieco innego podejścia wymagać będzie tętniak w naczyniach mózgu.



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, tom I, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.
  2. Knap D., Partyka R., Zbroszczyk M., Korzekwa M., Zawadzki M., Gruszczyńska K., Baron J., Tętniaki mózgu – współczesne metody leczenia wewnątrznaczyniowego, Polski Przegląd Neurologiczny, 1/2010.

Zapisz się do newslettera!

Kategorie wpisów
Centrum Fizjoterapeuty
Sklep Fizjoterapeuty
Bezpłatne konsultacje
Kubek dla Fizjoterapeuty
Oferty pracy

Najpopularniejsze w zdrowie

Zostań z nami

Polecane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *