eFizjoterapia

Choroba niedokrwienna serca wymaga kompleksowego podejścia leczniczego, w skład którego wchodzi fizjoterapia, farmakologia i inne metody leczenia zachowawczego. Klinicznym wyrazem tego schorzenia jest choroba wieńcowa (niewydolność wieńcowa), dusznica bolesna, zawał mięśnia sercowego.

 

Choroba wieńcowa – fizjoterapiaChoroba niedokrwienna serca

Celem postępowania fizjoterapeutycznego jest usprawnienie pracy serca przez zmniejszenie oporów obwodowych, zwolnienie czynności serca i poprawa jego ukrwienia.

Zobacz również: Kołatanie serca.

Fizykoterapia

Stosuje się następujące zabiegi fizykalne:

  • ogólne naświetlanie promieniami nadfioletowymi – dawki: E – progowy lub E – I stopnia. Zabiegi wykonuje się co drugi dzień, w serii do 20;
  • miejscowe naświetlanie promieniami nadfioletowymi wg Wellischa -stosuje się od 4 do 6 małych pól na klatce piersiowej. Dawki: rumienie II i III stopnia, zabiegi co 7-8 dni. Ważne aby pamiętać, że promienie UV (wg Jankowiaka) obniżają poziom cholesterolu w surowicy krwi oraz podwyższają stężenie kwasu askorbinowego u chorych na miażdżycę.
  • kąpiele czterokomorowe galwaniczne – o natężeniu do 10 mA i czasie trwania do 10-15 minut;
  • jonoforeza – z 1% roztworem chlorku wapnia (na lewe ramię). Natężenie wynosi około 6-12 mA, z kolei czas trwania około 5 minut.

Leczenie uzdrowiskowe

Wymaga szczególnie ostrożnego doboru chorych i racjonalnej organizacji leczenia. Celem jest usprawnienie krążenia wieńcowego.

Stosuje się między innymi kąpiele kwasowęglowe początkowo częściowe kończyn górnych, potem dolnych i następnie równocześnie kąpiele kończyn górnych i dolnych wg Tochowicza. Półkąpiele można stosować dopiero w późniejszym okresie leczenia po przystosowaniu się krążenia wieńcowego do bodźców kąpielowych. Temperatura takiej kąpieli wynosi 34 stopni, a czas trwania powinien wynosić 5-15 minut. Ponadto zabieg wykonuje się co 2 dni.

Zobacz również: Kąpiele lecznicze jako element medycyny uzdrowiskowej.

Do leczenia uzdrowiskowego nadają się przede wszystkim chorzy:

  • z dusznicą bolesną, której podłoże stanowią wyłącznie lub przeważnie zaburzenia czynnościowe naczyń wieńcowych;
  • chorobą wieńcową bez objawów przebytego zawału i bez ostrych bólów wieńcowych;
  • w początkowych okresach zmian miażdżycowych w naczyniach wieńcowych (ostrożnie);
  • z niewielkimi dolegliwościami dusznicowymi w postaci rozpierania i ucisku za mostkiem czy niewielkich, krótkotrwałych bólów występujących po wysiłkach fizycznych lub w stanach emocji. Pacjenci są z krążeniem wydolnym, bez wydajniejszej rozstrzeni serca i innych powikłań.

Leczenie uzdrowiskowe jest przeciwwskazane u chorych w podeszłym wieku z daleko posuniętymi zmianami chorobowymi. Dodatkowo nadmierne obciążenie krążenia w uzdrowisku może spowodować pogorszenie ukrwienia mięśnia sercowego i przyczynić się do wystąpienia niewydolności krążenia.

Przykładowe uzdrowiska o profilu kardiologicznym znajdują się w następujących miejscowościach:

  • Ciechocinek;
  • Inowrocław;
  • Kudowa Zdrój;
  • Nałęczów;
  • Polanica Zdrój.

Zobacz również: Uzdrowiska w Polsce.

Kinezyterapia

Celem kinezyterapii jest poprawa ogólnej sprawności i siły mięśni szkieletowych bez nadmiernego obciążenia serca, a także zwiększenie adaptacji naczyń wieńcowych do zmieniających się warunków krążenia.

Sklep Spirulina

Wykonuje się ćwiczenia:

  • czynne – bez obciążenia, obejmujące duże grupy mięśniowe, w powolnym i średnim tempie, z różnych pozycji wyjściowych z przewagą siedzącej i stojącej;
  • z umiarkowanym napięciem i lekkim oporem;
  • z chodzeniem;
  • oddechowe.

W razie braku odczuć bólowych i przy dobrym ogólnym samopoczuciu oraz przy dobrej wydolności krążeniowo-oddechowej włącza się ćwiczenia ze stopniowo wzrastającym, ale umiarkowanym tempem wysiłku z oporem. Ważne jest, aby zwracać uwagę na prawidłowe łączenie ruchów z oddychaniem.

U chorych z objawami stenokardii i z zaawansowaną miażdżycą naczyń wieńcowych stosuje się ćwiczenia, których celem jest maksymalna aktywizacja mechanizmów kompensacyjnych układu krążenia i wyzyskania działania ogólnie tonizującego. Szczególną uwagę należy zwracać na kształtowanie się u tych chorych rytmu i tempa ruchu niepowodujących odczuć bólowych.

Zobacz również: Wpływ wysiłku fizycznego na układ krążenia.

Zawał mięśnia sercowego – fizjoterapia

Zasady leczenia (fizjoterapia) przy zawałach są podobne do tych w chorobie wieńcowej i przewlekłej niewydolności krążenia. Postępowanie różni się od modelu, do którego przypisano pacjenta

Ponadto program usprawniania mieści się w czasie 3-6 tygodni w zależności od stanu klinicznego chorego.

Model A

Pobyt w szpitalu około 21 dni, program usprawniania podzielony jest na cztery pięciodniowe okresy:

  • I okres – trwa od 1 do 5 dnia i obejmuje ćwiczenia w pozycji leżącej, oddechowe oraz rozluźniające, wykonywane przez około 5-7 minut;
  • II okres – trwa od 6 do 10 dnia i obejmuje ćwiczenia w pozycji leżącej i siedzącej: oddechowe pogłębione, dynamiczne małych grup mięśniowych, izometryczne wybranych grup mięśniowych, dynamiczne kończyn górnych i dolnych, dynamiczne koordynacyjne, rozluźniające. Wykonuje się je przed około 10-15 minut;
  • III okres – trwa od 11 do 15 dnia i obejmuje ćwiczenia w pozycji siedzącej: oddechowe pogłębione, dynamiczne małych grup mięśniowych, izometryczne wybranych grup mięśniowych, dynamiczne kończyn górnych i dolnych, koordynacyjne, rozluźniające, dawkowany marsz. W rezultacie kinezyterapia trwa już do 20 minut;
  • IV okres – dzień 16 i później. Wykonuje się ćwiczenia w pozycji siedzącej i w marszu: oddechowe pogłębione, dynamiczne kończyn górnych i dolnych, dynamiczne koordynacyjne, lekkie oporowe w pozycji siedzącej, rozluźniające, dawkowany marsz, chodzenie po schodkach do 1/2 piętra. Również na tym etapie czas trwania wynosi 20 minut.

Program ten obejmuje pełne uruchomienie chorego już w trzecim tygodniu. Po trzech tygodniach chory może kontynuować rehabilitację w warunkach poszpitalnych.

Model B

Pobyt chorego w szpitalu od 35-42 dni. Rehabilitacja fizyczna wewnątrzszpitalna podzielona również na 4 okresy:

  • I okres: wstępny – prowadzi się ćwiczenia oddechowe, izometryczne, dynamiczne małych grup mięśniowych i rozluźniające. Ich czas trwania wynosi 6-10 minut;
  • II okres: rehabilitacji fizycznej w pozycji leżącej – prowadzi się ćwiczenia: oddechowe, dynamiczne małych grup mięśniowych, izometryczne, oddechowe pogłębione, dynamiczne kończyn górnych i dolnych, dynamiczne koordynacyjne, rozluźniające, zmiany pozycji wzdłuż osi ciała. Czas trwania wynosi do 25 minut;
  • III i IV okres: rehabilitacji w pozycji siedzącej i pełne uruchomienie chorego. Prowadzi się ćwiczenia oddechowe i dynamiczne, dynamiczne w pozycji siedzącej, z dawkowanym oporem w pozycji leżącej i siedzącej kończyn dolnych. Dodatkowo ma miejsce próba chodzenia po schodach do I piętra.

Po wyjściu ze szpitala należy kontynuować rehabilitację poszpitalną domowo-ambulatoryjną i/lub sanatoryjną.

Do rehabilitacji poszpitalnej kieruje się chorych po przebytym zawale serca w okresach wczesnych na zlecenie ośrodków klinicznych. Natomiast do sanatoriów uzdrowiskowych kwalifikują się chorzy po upływie co najmniej 6 miesięcy od dokonania się zawału. Dodatkowo wymaga się przy tym dobrego stanu ogólnego.

W efekcie szczególną ostrożność należy zachować w przypadkach, w których zawał przebiegał we wczesnym okresie z objawami niewydolności krążenia.

Bibliografia

  1. Gziut A., Sobieszek A., Milewski K., Rehabilitacja kardiologiczna u pacjentów po zawale serca, Kardiologia Inwazyjna, 1/2018.
  2. Montalescot G., Sechtem U., Achenbach S., (i inni), Wytyczne ESC dotyczące postępowania w stabilnej chorobie wieńcowej w 2013 roku, Kardiologia Polska, 71/2013.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław