Guzki Heberdena to charakterystyczne zgrubienia kostne (osteofity) rozwijające się w obrębie stawów międzypaliczkowych dalszych (DIP) palców rąk, najczęściej w przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawów. Stanowią jeden z najbardziej typowych objawów zwyrodnienia drobnych stawów rąk i częściej występują u osób starszych oraz kobiet po menopauzie. Tego rodzaju zmiany mogą prowadzić do deformacji palców, ograniczenia ich ruchomości oraz dolegliwości bólowych o różnym nasileniu. Diagnostyką i leczeniem guzków Heberdena zajmuje się przede wszystkim lekarz reumatolog, choć w procesie terapii istotną rolę odgrywa również fizjoterapia.
Guzki Heberdena – czym są?
Guzki Heberdena opisał William Heberden i to właśnie od jego nazwiska wzięła się ich nazwa stosowana aktualnie na całym świecie. Są to charakterystyczne, guzkowate zgrubienia lokalizujące się na dystalnych stawach międzypaliczkowych dłoni (przy paznokciach), związane ze zmianami zwyrodnieniowymi drobnych stawów rąk. Dotyczą przede wszystkim osób starszych, ponieważ częstość występowania choroby zwyrodnieniowej stawów wzrasta wraz z wiekiem.
Nie należy mylić guzków Heberdena z guzkami Boucharda, które są podobnymi zmianami zwyrodnieniowymi. Lokalizują się one jednak w stawach międzypaliczkowych bliższych (PIP), podczas gdy guzki Heberdena występują w stawach międzypaliczkowych dalszych (DIP).
Dominującą cechą procesu patologicznego jest wytwarzanie wyrośli kostnych (osteofitów). Podsumowując, guzki Heberdena i guzki Boucharda są zatem naroślami kostnymi (osteofitami) na stawach palców rąk w odpowiednich miejscach.
Guzki Heberdena – objawy
Większość pacjentów nie zgłasza żadnych dolegliwości czy trudności w zakresie funkcji ręki w związku z występowaniem guzków Heberdena. Jeśli przybierają one znaczne rozmiary, mogą powodować sztywność stawów i ograniczenie zakresu ruchomości dłoni, sprawiając, że palce tracą precyzję i motorykę. Większość dolegliwości wynika jednak nie tyle z samej obecności tych guzków, ile ze współistniejących zmian zwyrodnieniowych stawów, które mogą powodować ból, sztywność oraz ograniczenie funkcji ręki. Guzki Heberdena bardzo często są traktowane głównie jako defekt kosmetyczny.
Guzki Heberdena – przyczyny
Występowanie guzków Heberdena zależy od wielu czynników, takich jak:
- płeć;
- wiek;
- uwarunkowania genetyczne;
- rasa, środowisko;
- współistnienie innych chorób;
- długotrwałe obciążenia mechaniczne.
Zdecydowanie najczęściej obserwuje się je jednak w przebiegu choroby zwyrodnieniowej, której dokładne przyczyny występowania wciąż nie zostały poznane. To najczęstsza choroba reumatyczna XXI wieku charakteryzująca się bólem i zapaleniem wynikającym z uszkodzenia chrząstki stawowej, kości i tkanek miękkich. Zgodnie z definicją, w trakcie rozwoju choroby zwyrodnieniowej dochodzi do destabilizacji procesów tworzenia i degeneracji chrząstki oraz warstwy podchrzęstnej kości. Guzki Heberdena są charakterystyczne przede wszystkim dla choroby zwyrodnieniowej stawów. W reumatoidalnym zapaleniu stawów (RZS) mogą występować inne deformacje palców oraz tzw. guzki reumatoidalne, które stanowią odrębne zmiany chorobowe.
Diagnostyka guzków Heberdena
Jako że w obrębie palców dłoni nie ma zbyt wiele tkanki miękkiej (mięśni, tłuszczu), wszelkie narośla i zgrubienia są dobrze widoczne gołym okiem, nawet jeśli nie przybiorą jeszcze większych rozmiarów. Guzki Heberdena można więc zaobserwować bez konieczności wykonywania bardziej szczegółowych badań. Mimo tego rekomenduje się RTG dłoni. Należy zaznaczyć, że badanie USG stawów rąk jest najbardziej czułą i specyficzną metodą wykazania osteofitów – zdecydowanie lepszą w porównaniu z rezonansem magnetycznym, konwencjonalnym badaniem radiologicznym czy badaniem przedmiotowym. Diagnostyką i leczeniem problemu zajmuje się lekarz reumatolog.
Guzki Heberdena – leczenie
Niestety nie ma sposobów na całkowite pozbycie się guzków Heberdena, dlatego dąży się do zahamowania lub spowolnienia ich dalszego rozwoju. W tym aspekcie najistotniejsze jest wczesne rozpoznanie, jeśli w obrębie palców pojawią się choćby niewielkie zniekształcenia, należy jak najszybciej udać się do lekarza, aby rozpocząć leczenie choroby podstawowej. W przypadku zwyrodnień stosuje się fizjoterapię (a następnie kontynuuje ćwiczenia zalecone przez fizjoterapeutę w domu), NLPZ oraz suplementację kolagenu i chondroityny. U niektórych pacjentów dobrze sprawdzają się iniekcje dostawowe z wykorzystaniem NLPZ, glikokortykoidów (w zaawansowanych zmianach lub przy stanie ostrym), komórek macierzystych lub kwasu hialuronowego. Optymalne metody lecznicze zawsze powinny być dobrane podczas konsultacji lekarskiej.
Polecane produkty:
|
Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę
Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy na stawy, skórę i oczy
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie stawów i ich płynność ruchu. Dodatkowo pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry i powierzchni oka. Wpływa także na elastyczność i właściwe uwodnienie tkanek. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Piędel P., Szczepański L., Epidemiologiczna i kliniczna ocena guzków Heberdena i Boucharda, Reu ma to lo gia 2010; 48, 6: 380-384.
- Leszczyński P., Pawlak-Buś K., Choroba zwyrodnieniowa stawów – epidemia XXI wieku, Farmacja Współczesna, 2008; 1: 79-87.
