Reklama

Osteofity

Spis treści

Osteofity to inaczej wyrośla kostne. Są wynikiem adaptacji kości do zmienionych warunków biomechanicznych spowodowanych zwyrodnieniem chrząstki stawowej (stawy obwodowe i międzykręgowe) i krążków międzykręgowych (trzony kręgów). Należą do podstawowych objawów radiologicznych choroby zwyrodnieniowej stawów.

Osteofity

Gdzie powstają osteofity?

Osteofity w stawach obwodowych powstają na krawędziach powierzchni stawowych, a w kręgosłupie na krawędziach trzonów kręgów. Duże osteofity, klamrujące sąsiednie kręgi, występują w hiperostozie kręgosłupa, czyli chorobie Forestiera. Osteofity mogą powstać w obrębie każdego stawu w ciele człowieka, jednak najbardziej narażone są stawy poddawane regularnie dużym obciążeniom.

Najbardziej charakterystyczne są zmiany powstałe w obrębie stawów międzypaliczkowych dalszych (DIP), które w efekcie tworzą zniekształcenia nazywane guzkami Heberdena, a w obrębie stawów międzypaliczkowych bliższych guzkami Boucharda.

Charakterystyka osteofitów

Na obwodzie powierzchni stawowej, na granicy chrzęstno-kostnej, powstają wyrośla kostne, które mogą ograniczać ruchomość stawu. Właśnie ze względu na ich obecność mówi się o zmniejszonej ruchomości stawów w przypadku chorób zwyrodnieniowych.

Osteofity pokryte są chrząstką zawierającą większe ilości kolagenu typu I niż prawidłowa chrząstka stawowa i proteoglikany o innym składzie (mniejsza zawartość siarczanu keratanu), a ponadto gorzej wiążącą kwas hialuronowy. W zaawansowanych postaciach choroby obserwuje się zniekształcenia obrysów stawu i podwichnięcia.

Przyczyny powstawania osteofitów

Jak wspomniano, główną przyczyną powstawania omawianych zmian jest choroba zwyrodnieniowa stawów. Wyróżnia się dodatkowo czynniki ryzyka, które predysponują do ich rozwoju (ponieważ wiążą się z rozwojem choroby zwyrodnieniowej). Są to między innymi:

  • nadwaga i otyłość;
  • przeciążenia stawów;
  • mikrourazy stawowe;
  • inne choroby o przebiegu reumatycznym.

Powstawanie tych zmian może mieć również podłoże genetyczne, choć takie przypadki występują raczej sporadycznie.

Skutki zdrowotne

Osteofity w dużej mierze ograniczają ruchomość stawu, w obrębie którego się rozwinęły. Dzieje się tak nie tylko dlatego, że powodują blokadę tego stawu – dodatkowo sprawiają ból. Ponadto, ich obecność w obrębie kręgów kręgosłupa może przyczyniać się do wystąpienia stenozy kanału kręgowego, czyli jego zwężenia. W efekcie dochodzi do uszkodzenia lub ucisku ważnych struktur (w tym głównie nerwowych), co skutkuje licznymi objawami neurologicznymi.

Wiele osób skupia się wyłącznie na fizycznych skutkach osteofitów i choroby zwyrodnieniowej. Nie należy jednak zapominać, że każda choroba związana z ograniczeniem funkcjonalności wpływa negatywnie na psychikę chorego. To z kolei przekłada się na mniejszą chęć do wykonywania aktywności fizycznej i ogólne pogorszenie samopoczucia. W skrajnych przypadkach może rozwinąć się nawet depresja.

Osteofity – leczenie

Leczenie omawianych zmian obejmuje głównie farmakoterapię i fizjoterapię. Należy pamiętać, że choroba zwyrodnieniowa stawów jest przewlekła, a jej zmiany – nieodwracalne. Można jedynie minimalizować objawy i spowalniać progres choroby.

Farmakoterapia polega na przyjmowaniu leków przeciwbólowych. Najczęściej stosuje się paracetamol lub środki grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. W przypadku fizjoterapii skuteczne są następujące metody:

  • ćwiczenia zwiększające wytrzymałość mięśni i zwiększające zakres ruchomości w stawach (oraz ograniczające postępy zaników mięśniowych wynikające z bezczynności);
  • zabiegi fizykalne o działaniu przeciwbólowym.

Należy wspomnieć, że jedną z najbardziej efektywnych metod fizykalnych ostatnich lat w leczeniu między innymi osteofitów, jest fala uderzeniowa. Może ona wpłynąć na zmniejszenie pojedynczych zmian i zwapnień, rozluźniając jednocześnie zbyt duże napięcie mięśniowe. Dodatkowo należy regularnie uprawiać wybraną aktywność fizyczną. Za najlepsze uznaje się aktywności, które angażują stawy do pracy w szerokim zakresie (np. pływanie, jazda na rowerze itp.).



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Tom II, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2006.
  2. Kaniewska K., Terlikowski R., Rozwadowska E., Choroba zwyrodnieniowa stawów, Białystok 2010.
  3. Leszczyńska P., Pawlak-Buś K., Choroba zwyrodnieniowa stawów – epidemia XXI wieku, Farmacja Współczesna, 1/2008.
  4. Osiecka A., Matuszewska-Zbrońska H., Drzastwa W., Bujak-Rosenbeiger E., Mizgała E., Choroba zwyrodnieniowa stawów w praktyce lekarza rodzinnego, Annales Academiae Medicae Silesiensis, 71/2017.

Zapisz się do newslettera!

Kategorie wpisów
Centrum Fizjoterapeuty
Sklep Fizjoterapeuty
Bezpłatne konsultacje
Kubek dla Fizjoterapeuty
Oferty pracy

Najpopularniejsze w zdrowie

Zostań z nami

Polecane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *