Prokolagen jest biologicznym prekursorem kolagenu, jednego z najważniejszych białek strukturalnych w organizmie człowieka. To właśnie z niego, na drodze procesów zachodzących wewnątrz fibroblastów, powstaje dojrzały kolagen, który odpowiada za wytrzymałość i elastyczność skóry, prawidłową strukturę stawów, kości oraz integralność tkanki łącznej. Choć organizm wytwarza prokolagen naturalnie, jego synteza z wiekiem oraz pod wpływem przeciążeń, urazów czy stanów zapalnych stopniowo ulega osłabieniu. Zrozumienie roli prokolagenu ma kluczowe znaczenie nie tylko w kontekście wyglądu, ale również profilaktyki i terapii schorzeń narządu ruchu, regeneracji tkanek oraz wspierania procesów fizjologicznych podczas odbudowy organizmu.
Prokolagen – charakterystyka
Prokolagen to wczesna forma kolagenu, produkowana wewnątrz komórek. Zawiera dodatkowe fragmenty białkowe (propeptydy), które później są odcinane, aby powstał kolagen właściwy. Etapy powstawania cząsteczek kolagenu można przedstawić w następujący sposób:
- Synteza łańcuchów prokolagenu wewnątrz komórek – rozpoczyna się ona w obrębie fibroblastów (skóra), chondroblastów (chrząstki) oraz osteoblastów (kości). Każda wymieniona komórka syntetyzuje trzy łańcuchy polipeptydowe zwane łańcuchami prokolagenowymi;
- Hydroksylacja proliny i lizyny – bardzo ważny etap stabilizujący strukturę cząsteczek kolagenowych. Enzymy hydroksylazy dodają grupy -OH do aminokwasów proliny i lizyny, a witamina C jest niezbędna to utworzenia się kolagenu, jako że jej brak prowadzi do osłabienia kolagenu lub może nie wykształcić go całkowicie;
- Glikozylacja – do niektórych hydroksylowanych lizyn dołączane są cukry (galaktoza, glukoza). Ten etap wpływa na późniejsze łączenie włókien;
- Tworzenie potrójnej helisy prokolagenu – trzy łańcuchy skręcają się w charakterystyczną potrójną spiralę, wskutek czego powstaje prokolagen właściwy, czyli stabilna, ale wciąż niedojrzała forma kolagenu;
- Wydzielanie prokolagenu na zewnątrz komórki – omawiany związek jest transportowany w pęcherzykach i uwalniany do przestrzeni międzykomórkowej, gdzie enzymy peptydazy prokolagenowe usuwają końcowe fragmenty łańcucha. Ostatecznie w ten sposób tworzy się tropokolagen, czyli właściwa jednostka kolagenu;
- Łączenie tropokolagenu we włókna kolagenowe – tropokolageny układają się w regularne struktury i łączą w fibryle kolagenowe. Cały ten proces jest stabilizowany enzymami takimi jak oksydaza lizylowa;
- Tworzenie włókien i sieci kolagenowych – fibryle łączą się w grubsze włókna kolagenowe, które następnie tworzą sieci nadające tkankom wytrzymałość i elastyczność.
Można zatem powiedzieć, że prokolagen jest podstawową jednostką budulcową cząsteczek kolagenowych. Bez niego niemożliwe byłoby powstanie tego białka.
Funkcje prokolagenu
Prokolagen stanowi bezpośredni prekursor kolagenu. To forma, z której powstaje tropokolagen, a następnie włókna kolagenowe. Bez jego obecności organizm nie byłby w stanie wytworzyć kolagenu typu I, II, III i innych (w fizjologii wyróżnia się aktualnie aż 29 typów kolagenu, a różnią się one między sobą budową, lokalizacją oraz nieco funkcją).
Prokolagen zawiera dodatkowe fragmenty (propeptydy), które stabilizują strukturę podczas skręcania trzech łańcuchów w helisę. W rezultacie tego włókna kolagenowe są później mocne i odporne na rozciąganie. Na koniec warto wspomnieć, że prokolagen jest wydzielany dokładnie tam, gdzie tkanka wymaga odbudowy lub wzmocnienia. To z kolei pozwala organizmowi kontrolować proces regeneracji.
Jak przyspieszyć tworzenie prokolagenu?
Przyspieszenie tworzenia prokolagenu oznacza wspieranie naturalnej syntezy kolagenu w fibroblastach. Mamy na to pewien wpływ codziennym postępowaniem. Kluczowe czynniki pozwalające na efektywniejszą syntezę prokolagenu są następujące:
- zdrowa i zbilansowana dieta – do syntezy prokolagenu i kolagenu niezbędna jest obecność witaminy C oraz aminokwasów, zwłaszcza proliny i lizyny. Warto więc dbać o ich odpowiednią podaż z produktami spożywczymi. Zaleca się również dodatkową suplementację wysokiej jakości, naturalnymi suplementami diety, takimi jak np. kolagen do picia. Ponadto powinno się unikać czynników dietetycznych opóźniających tworzenie się kolagenu, na przykład takich jak cukry proste;
- ochrona przed promieniowaniem UV – niszczy ono włókna kolagenowe i hamuje syntezę prokolagenu. Regularny filtr SPF to jeden z najskuteczniejszych sposobów zachowania kolagenu w obrębie skóry;
- unikanie palenia papierosów i picia alkoholu – są to kluczowe czynniki, które dostarczają do organizmu toksyn i zanieczyszczeń, te zaś z kolei negatywnie wpływają na budowę cząsteczek kolagenowych;
- stosowanie retinoidów – stymulują one fibroblasty do produkcji prokolagenu typu I. To jedne z najlepiej przebadanych składników przeciwstarzeniowych, zatem jeśli chcemy stymulować tworzenie się prokolagenu i kolagenu w skórze, warto skonsultować chęć stosowania retinoidów z dermatologiem lub kosmetologiem.
Dodatkowo, spore znaczenie ma zdrowy tryb życia, czyli właściwe nawyki ruchowe, unikanie stresu i wysypianie się.
Polecane produkty:
|
Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę
Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy na stawy i skórę
Kwas hialuronowy zapewnia mazi stawowej właściwości lepko-sprężyste, przez co zmniejsza ból w stawach. Dodatkowo wypełnia przestrzenie w naskórku redukując zmarszczki. Sprawia, że skóra wygląda młodziej i polepsza się jej odcień, dając też efekt ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Błaszczyk M., Histologia dla kosmetologów, Oficyna Wydawnicza PWSZ, Nysa 2013.
- Czubak K., Żbikowska H., Struktura, funkcja i znaczenie biomedyczne kolagenów, Ann. Acad. Med. Siles. 2014, 68, 4, 245–254.
