Test stania na jednej nodze

Test stania na jednej nodze (ang. One-Leg Standing, OLS) to proste i efektywne badanie służące ocenie równowagi u pacjenta. Tym samym analizuje się koordynację ruchów, czynność błędnika i ośrodkowego układu nerwowego, jak również ryzyko upadków. Można go przeprowadzić w każdych warunkach, jednak u osób z zaburzeniami równowagi należy szczególnie zadbać o asekurację.

Na czym polega test stania na jednej nodze?

Test stania na jednej nodze polega na pomiarze czasu, przez jaki osoba badana jest w stanie utrzymać pozycję stojącą na jednej kończynie dolnej bez podparcia. Ocena dotyczy równowagi statycznej. Jego dużą zaletą jest prostota wykonania, zarówno z perspektywy specjalisty, jak i pacjenta. Test jest tani, nie wymaga specjalistycznego sprzętu, a jego przeprowadzenie zajmuje niewiele czasu. Co istotne, wykazano, że uzyskane wyniki dobrze korelują z rezultatami bardziej złożonych testów oceniających równowagę.

W celu wykonania testu, badany powinien stanąć na jednej kończynie dolnej, a pomiar czasu rozpoczyna się w momencie wyraźnego uniesienia drugiej kończyny. Zaleca się, aby stopa uniesionej nogi znajdowała się na wysokości około połowy łydki kończyny podporowej. Nie ma jednak jednolitych wytycznych dotyczących wyboru kończyny rozpoczynającej test ani tego, czy powinien być on wykonywany w obuwiu czy na boso. W zależności od przyjętego protokołu test stania na jednej nodze można przeprowadzać z oczami otwartymi (wariant łatwiejszy) lub zamkniętymi (wariant trudniejszy). Różnice mogą dotyczyć również ułożenia kończyn górnych. Mogą one być swobodnie opuszczone wzdłuż tułowia lub skrzyżowane na klatce piersiowej. Wszystkie te parametry należy dobrać indywidualnie, w zależności od celu badania

Test stania na jednej nodze – wskazania

Test stania na jednej nodze znajduje szerokie zastosowanie, zarówno w diagnostyce zaburzeń równowagi, jak i w monitorowaniu efektów leczenia oraz rehabilitacji. Najczęściej wykorzystuje się go:

• po urazach kończyn dolnych (np. skręcenie stawu skokowego, rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego);
• po zakończeniu rehabilitacji ortopedycznej;
• w ocenie funkcji koordynacyjnych i równoważnych;
• u osób starszych, w celu analizy ryzyka upadków i związanych z nimi urazów;
• u pacjentów z chorobami neurologicznymi (np. choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane);
• w przypadku zaburzeń czucia głębokiego (propriocepcji);
• do monitorowania postępów treningowych u sportowców i osób aktywnych fizycznie.

Szczególnymi wskazaniami do pogłębionej diagnostyki równowagi (z wykorzystaniem m.in. testu stania na jednej nodze) są:

• nawracające upadki;
• zawroty głowy;
• subiektywne odczucie zaburzeń równowagi;
• częste potykanie się podczas chodu;
• uczucie niestabilności w trakcie poruszania się.

Test stania na jednej nodze – przeciwwskazania

Przeciwwskazania bezwzględne (zawsze wykluczające z testu) to przede wszystkim:

• świeże urazy kończyn dolnych (skręcenie stawu, złamanie kości, naderwanie mięśni), które nie zdążyły się jeszcze zagoić. Istnieje ryzyko głębszych uszkodzeń, pojawienia się bólu, a test i tak wyjdzie nieprawidłowo;
• silny ból podczas stania lub obciążania nogi;
• brak możliwości samodzielnego utrzymania pozycji stojącej. Test jest niemiarodajny i wiąże się z ryzykiem niebezpiecznego upadku;
• świeży stan po operacjach (np. stawu biodrowego, stawu kolanowego).

Szczególną ostrożność w trakcie wykonywania testu stania na jednej nodze należy zachować u pacjentów z chorobami neurologicznymi, zawrotami głowy, omdleniami oraz z zaburzeniami widzenia. Wówczas badanie to wykonuje się przy głębszej asekuracji, ewentualnie z delikatnym podparciem krzesła lub ściany.

Test stania na jednej nodze – interpretacja

Interpretacja testu stania na jednej nodze może się różnić w zależności od przyjętego protokołu badania oraz czasu jego trwania. W praktyce klinicznej często stosuje się próbę 30-sekundową. Uznaje się, że utrzymanie równowagi przez cały ten czas bez podparcia drugą kończyną świadczy o prawidłowej kontroli posturalnej i niskim ryzyku upadków. Warto jednak zaznaczyć, że według części autorów kluczowe znaczenie diagnostyczne mają już pierwsze 5 sekund próby, które odzwierciedlają zdolność szybkiej stabilizacji ciała.

Test stania na jednej nodze stanowi również element Skala Berga, służącej do kompleksowej oceny równowagi. W tym przypadku interpretacja opiera się na określonej punktacji:

• 4 punkty – utrzymanie pozycji powyżej 10 sekund;
• 3 punkty – utrzymanie równowagi przez 5–10 sekund;
• 2 punkty – utrzymanie równowagi przez 3–5 sekund;
• 1 punkt – utrzymanie równowagi krócej niż 3 sekundy;
• 0 punktów – brak możliwości stania na jednej nodze.

Niezależnie od przyjętej metody oceny, interpretacji wyniku powinien dokonywać lekarz lub fizjoterapeuta, uwzględniając indywidualny stan pacjenta oraz kontekst kliniczny.

	Plastry do kinesiotapingu Zapewniają skuteczną i bezinwazyjną metodę w walce z bólem układu mięśniowo-nerwowego. Dodatkowo korzystnie wpływają na poprawę krążenia krwi oraz limfy, zapewniając przy tym wygodę podczas noszenia. Zobacz więcej...
	Plastry kinesiotaping Taśmy Kinesio Tex Classic to oryginalne, japońskie plastry znane i cenione od lat przez fizjoterapeutów na całym świecie. Stworzone zostały i do tej pory nadzorowane są przez doktora Kenzo Kase. Taśmy te zapewniają skuteczną i bezinwazyjną metodę w walce Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Zasadzka E., Wieczorowska-Tobis K., Test stania na jednej nodze jako narzędzie do oceny równowagi osób starszych, Geriatria, 6/2012.
2. Sieroń A., Śliwiński Z., Wielka fizjoterapia, Wydawnictwo Urban&Partner, Wrocław 2023.