RSQ Technologies

Omdlenie to przejściowa utrata przytomności spowodowana osłabieniem krążenia krwi w mózgu. Przerwanie perfuzji mózgowej na 6 sekund lub zmniejszenie ilości dostarczanego do mózgu tlenu o 20% wystarczy, aby spowodować omdlenie. W efekcie, początek  jest nagły, a omdlenie trwa krótko – do 20 sekund i ustępuje samoczynnie.

Omdlenie

Rodzaje omdleń

Możemy wyróżnić następujące rodzaje omdleń:

  1. Odruchowe.
  2. O podłożu kardiologicznym (kardiogenne).
  3. W przebiegu hipotonii ortostatycznej.
  4. W przebiegu chorób naczyń mózgowych.

1. Omdlenie odruchowe.

Omdlenia odruchowe to najczęstszy rodzaj omdleń u ludzi młodych, bez choroby serca. Zachodzą na skutek nieprawidłowej reakcji odruchowej, która prowadzi do bradykardii lub rozszerzenia naczyń krwionośnych. Ponadto wyróżnia się tutaj następujące zjawiska:

  • omdlenia sytuacyjne (np. nagły stres, szok, strach);
  • reakcja wazowagalna (nagły spadek ciśnienia tętniczego na skutek zmiany pozycji ciała – najczęściej wstawanie);
  • zespół zatoki szyjnej (nawet lekki ucisk nerwów zatoki szyjnej powoduje omdlenie);
  • formy nietypowe.

Do cech charakterystycznych omdleń odruchowych zalicza się brak objawów choroby organicznej serca. Ponadto omdlenie do występuje po:

  • zadziałaniu nagłego bodźca (ból, widok, zapach, dźwięk);
  • ucisku zatoki szyjnej;
  • skrętach głowy;
  • wysiłku fizycznym.

Rozpoznanie

Wstępna ocena chorego z omdleniami polega na przeprowadzeniu wywiadu oraz dokonaniu pomiaru ciśnienia tętniczego w pozycji leżącej, a następnie stojącej. Dodatkowo wykonuje się również badanie EKG. Dodatkowe testy przy prawdopodobnych omdleniach odruchowych to:

  • masaż zatoki szyjnej;
  • test pochyleniowy;
  • test wysiłkowy;
  • próba pionizacyjna.

Warto wykonać takie testy, gdyż wskażą one, czy u źródeł stanu nie znajduje się inna przyczyna.

Zobacz również: Próba ortostatyczna.

Leczenie

Wyróżnia się leczenie niefarmakologiczne i farmakologiczne. Ważne jest połączenie ich obu, ponieważ wówczas efekt terapeutyczny jest najlepszy. Leczenie niefarmakologiczne obejmuje picie dużej ilości płynów, szczególnie wieloelektrolitowych, umiarkowane ćwiczenia fizyczne, trening ortostatyczny. Ponadto zaleca się spanie z głową ułożoną wyżej od tułowia i unikanie sytuacji sprzyjających omdleniom. Z kolei leczenie farmakologiczne na ogół ma niską skuteczność, stosuje się leki podnoszące ciśnienie.

Sklep Spirulina

2. Omdlenie o podłożu kardiologicznym (kardiogenne).

Spowodowane są arytmią serca, zaburzeniem przewodnictwa lub zmniejszeniem rzutu w następstwie choroby serca. Wśród przyczyn tego stanu znajdują się:

  • odwodnienie;
  • spożycie alkoholu;
  • leki rozszerzające naczynia krwionośne;
  • nadwrażliwość baroreceptorów;
  • dysfunkcja rozkurczowa.

Cechy charakterystyczne to:

  • obecna istotna choroba serca;
  • omdlenia występują podczas wysiłku fizycznego lub w pozycji leżącej;
  • nieprawidłowości w EKG;
  • omdlenia poprzedzone kołataniem serca.

Leczenie wiąże się z leczeniem choroby będącej przyczyną omdleń.

3. Omdlenie w przebiegu hipotonii ortostatycznej.

Hipotonię ortostatyczną rozpoznaje się za pomocą trzyminutowego testu pionizacyjnego. Leczenie obejmuje odstawienie leków powodujących zaburzenia, picie dużej ilości płynów, przyjmowanie fludrokortyzonu i midodryny, a także zwiększenie spożycia soli kuchennej.

4. Omdlenie w przebiegu chorób naczyń mózgowych.

Choroby naczyń mózgowych takie, jak np. miażdżyca, zakrzepica żylna, zapalenie naczyń są przyczyną zaburzeń krążenia krwi w mózgu, co znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia omdleń.

Objawy ogólne omdleń

Objawami poprzedzającymi omdlenie mogą być duszności, zawroty głowy, mroczki przed oczami i bladość skóry. Zasadniczym objawem omdlenia jest utrata przytomności przy zachowanej czynności oddechowej i wyczuwalnym tętnie. Odzyskanie przytomności następuje samoczynnie po kilku minutach.

Pierwsza pomoc przy omdleniu

W pierwszej kolejności należy zapewnić dostęp świeżego powietrza i sprawdzić, czy w ustach nie ma czegoś dławiącego. Następnie trzeba ułożyć chorego w pozycji leżącej na plecach z uniesieniem kończyn górnych i dolnych, aby krew spłynęła do centrum ciała.

Kolejnym krokiem jest rozluźnienie odzieży w okolicach szyi. Ponadto cały czas należy kontrolować, czy chory oddycha. W przypadku nieodzyskania przytomności w ciągu kilku minut wezwać pogotowie. Należy pamiętać, aby nie szarpać ani nie klepać po twarzy nieprzytomnej osoby. Dodatkowo nie należy wlewać wody do ust, ponieważ może dojść do zadławienia. Cała procedura pierwszej pomocy jest bardzo ważna, ponieważ nieudzielenie jej może skutkować pogorszeniem stanu zdrowia nieprzytomnej osoby.

Bibliografia

  1. Nowakowska E., Morka A., Szydłowski L., Omdlenia u dzieci i młodzieży jako nagła, przemijająca, krótkotrwała i samoistnie ustępująca utrata świadomości spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu, Pediatria i Medycyna Rodzinna, 3/2014.
  2. Brignole M., Moya A., de Lange F., Deharo J-C., Elliott P., Fanciulli A., Fedorowski A., Furlan R,, Kenny R., Martín A., Probst V., Reed M., Rice C., Sutton R., Ungar A., Dijk G., Wytyczne ESC dotyczące rozpoznawania i leczenia omdleń (2018), Kardiologia Polska, 8/2018.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław