Hipotonia mięśniowa to stan obniżonego napięcia mięśniowego, który objawia się zmniejszonym oporem na bierne przesuwanie kończyny. Może dotyczyć osób w każdym wieku, a jej przyczyn jest wiele. Współcześnie często obserwuje się hipotonię u małych dzieci, co określa się mianem dziecka wiotkiego. Innymi słowy, hipotonia mięśniowa jest stanem, gdy układ nerwowy nie współpracuje z układem mięśniowym.

Hipotonia mięśniowa

Fizjologia napięcia mięśniowego

Każdy mięsień, nawet najbardziej rozluźniony, w warunkach prawidłowych zachowuje stały stopień napięcia. Zjawisko zwane jest tonusem mięśniowym. Segmentowana regulacja napięcia mięśniowego obejmuje przede wszystkim rdzeniowy łuk odruchowy, przewodzący pobudzenia z włókien interfuzalnych wrzecion poprzez włókna Ia do komórek alfa. Równie istotną rolę odgrywają drogi polisynaptyczne. Zjawiska z tym związane podlegają stałej regulacji ośrodkowej za pośrednictwem dróg piramidowych i dróg pozapiramidowych, a także wpływom układu przedsionkowego i móżdżku.

Zobacz również: Układ piramidowy i układ pozapiramidowy.

Przyczyny hipotonii mięśniowej

Przyczyny hipotonii mięśniowej mogą być różne. Najczęściej patologia rozwija się wskutek:

Sklep Spirulina
  • uszkodzenia łuku odruchowego (utrzymanie jego ciągłości jest niezbędne do zachowania właściwego napięcia mięśni);
  • obniżenia dopływu bodźców torujących lub wzrostu dopływu pobudzeń hamujących z wyższych ośrodków układu nerwowego;
  • chorób mięśni.

Hipotonia mięśniowa często występuje w przebiegu innych chorób i schorzeń, np. w zespole Downa, zespole Pradera-Williego, rdzeniowego zaniku mięśni lub różnych neuropatii i miopatii.

Jak objawia się hipotonia?

Wyróżniamy 3 postacie obniżonego napięcia mięśniowego:

  • łagodną;
  • umiarkowaną;
  • ciężką.

Postać łagodna charakteryzuje się nieznacznie obniżonym napięciem (szczególnie w obrębie tułowia), niedostateczną stabilizacją centralną, a ruch bierny jest niemal fizjologiczny. Umiarkowana hipotonia objawia się wyraźnie obniżonym napięciem tułowia i obręczy ciała oraz zaburzeniami postawy. Towarzyszyć temu może brak oporu dla biernych ruchów części proksymalnych kończyn. Z kolei objawami ciężkiej hipotonii są duże ograniczenie czynnego zakresu ruchu, znaczne obniżenie zdolności przeciwstawienia się sile grawitacji.

Zaburzenie napięcia mięśniowego uniemożliwiają wykształcenie przez dziecko w pierwszym roku życia prawidłowego mechanizmu antygrawitacyjnego, który pozwala na aktywne przeciwstawienie się sile grawitacji (np. poruszanie się), kontrolę postawy ciała i zachowanie równowagi. Hipotonię mięśniową można podejrzewać u dziecka, które nie rozwija się wystarczająco szybko na dany etap życia. Mogą o niej świadczyć:

  • nie chwytanie zabawek;
  • niechętne ssanie piersi;
  • wiotkość podczas podnoszenia na ręce;
  • brak umiejętności skupiania wzroku.

Dziecko nie bawi się rączkami i nóżkami, nie podejmuje prób raczkowania, siadania, przekręcenia się.

Hipotonia mięśniowa – leczenie

Leczenie jest uzależnione od przyczyny obniżonego napięcia mięśniowego oraz stanu ogólnego pacjenta. Zawsze konieczna jest jednak rehabilitacja prowadzona zarówno przez wyspecjalizowanych fizjoterapeutów, jak i rodziców w domu. Najczęściej stosuje się metodę Vojty, Bobath oraz PNF, co uzupełnia się technikami pomocniczymi. Konieczne bywa zastosowanie uzupełnienia ortopedycznego i farmakoterapii (jeśli hipotonia występuje w przebiegu innych chorób).

Jeśli hipotonia ma łagodny charakter i nie wywołały ją uchwytne czynniki chorobowe, wcześnie podjęta rehabilitacja rokuje bardzo dobrze. Jest w stanie wyrównać występujące deficyty ruchowe. Efekty rehabilitacji w przypadku hipotonii wynikającej z uszkodzenia struktur nerwowo-mięśniowych lub poważnych chorób są różne i zależą od wielu czynników.

Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Matyja M., Gogola A., Prognozowanie rozwoju postawy dzieci na podstawie analizy jakości napięcia posturalnego w okresie niemowlęcym, Neurologia Dziecięca, 16/2007.
  2. Olchowik B., Sendrowski K., Śmigielska-Kuzia J., Jakubiuk-Tomaszuk A., Sobaniec P., Neurologia Dziecięca, 21/2012.
  3. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2006.
Rehabilitacja Wrocław