Interocepcja to umiejętność organizmu do odbierania i interpretowania sygnałów płynących z wnętrza ciała. Dzięki niej mózg otrzymuje informacje o stanie narządów wewnętrznych, mięśni, stawów, jak również o emocjach i potrzebach fizjologicznych. Taką zdolność posiada każdy człowiek i choć nie mówi się o niej na co dzień, towarzyszy nam przez cały czas.
Interocepcja – co to jest?
Zgodnie z definicją, interocepcja to proces neurofizjologiczny i psychologiczny, polegający na rejestracji, przetwarzaniu i świadomym lub nieświadomym odczuwaniu bodźców pochodzących z wnętrza ciała (np. z narządów wewnętrznych, mięśni, skóry czy naczyń krwionośnych). W efekcie umożliwia organizmowi monitorowanie stanu fizjologicznego, regulację homeostazy oraz świadomość emocji i potrzeb fizjologicznych. Na tej podstawie możemy odpowiednio zareagować, spełniając potrzeby organizmu.
Wyróżniamy dwa rodzaje interocepcji:
- ukrytą;
- odczuwalną.
Interocepcja ukryta odnosi się do nieświadomych, automatycznych reakcji homeostatycznych, takich jak np. wzrost lub spadek ciśnienia tętniczego zależnie od okoliczności, uwalnianie enzymów trawiennych w układzie pokarmowym w momencie przedostania się żywności do poszczególnych jego odcinków czy rozszerzanie się źrenicy po przejściu do ciemnego pomieszczenia. Nie mamy wpływu na te reakcje, jednak są one niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu.
Z kolei interocepcja odczuwalna to ta, która obejmuje świadome doświadczanie sygnałów płynących z ciała oraz rozumienie sfery emocjonalnej. Zwana jest również świadomością interoceptywną. Mamy na nią realny wpływ i możemy ją samodzielnie kontrolować. Przykładem jest choćby zmniejszanie poziomu stresu poprzez ćwiczenia oddechowe, pracę psychologiczną czy medytację.
Znaczenie interocepcji w życiu
Interocepcja jest niezmiernie ważna w życiu każdego człowieka. Wiadomo od dawna, że:
- reguluje potrzeby fizjologiczne – uczestniczy w kontroli odczuwania głodu i przyjmowania pokarmów, rozpoznaje pragnienie i skłania do sięgnięcia po wodę, identyfikuje stany zmęczenia i osłabienia, sugerując organizmowi odpoczynek lub sen;
- zwiększa świadomość emocji – ułatwia rozpoznawanie tych emocji na podstawie sygnałów płynących z ciała, np. takich jak przyspieszone bicie serca przy lęku lub podnieceniu. Tym samym umożliwia dopasowanie własnych reakcji do chwilowego stresu, strachu, napięcia czy frustracji;
- kontroluje zachowania i pomaga w podejmowaniu decyzji – pomaga między innymi utrzymać zdrowe nawyki żywieniowe, systematyczną aktywność fizyczną;
- reguluje zdrowie psychiczne – zwiększa odporność emocjonalną i świadomość własnego ciała, umożliwia efektywniejszą kontrolę nad reakcjami ciała.
Z interocepcji, zarówno tej świadomej, jak i ukrytej, korzystamy każdego dnia. Nawet jeśli nie zdajemy sobie z tego sprawy, ponieważ jest naszą codziennością, czymś całkowicie naturalnym, podświadomym, automatycznym.
Interocepcja – zaburzenia
Zaburzenia interocepcji mogą skutkować między innymi:
- nieprawidłowym odczuwaniem głodu i sytości;
- brakiem zmęczenia lub patologicznym, ciągłym zmęczeniem;
- nadmierną lub obniżoną reakcją na bodźce bólowe;
- problemami z regulacją temperatury ciała;
- problemami kardiologicznymi, np. tachykardią;
- brakiem świadomości w zakresie odczuwania własnych potrzeb;
- reakcjami i zachowaniami nieadekwatnymi do sytuacji.
Bardzo często zaburzenia interocepcji obserwuje się w przebiegu autyzmu, różnorodnych zaburzeń lękowych, depresji, zaburzeń odżywiania, np. anoreksji. Diagnostyką i leczeniem tego rodzaju problemów zdrowotnych zajmuje się przeważnie lekarz psychiatra, choć niekiedy w zespole interdyscyplinarnym we współpracy z dietetykiem, endokrynologiem, psychoterapeutą i innymi specjalistami.
Polecane produkty:
|
Omega 3
Olej Omega 3 to czysty, 100% naturalny produkt pozyskiwany z rośliny o nazwie Pachnotka zwyczajna (Perilla frutescens). Tłoczony jest na zimno co sprawia, że zachowuje wszystkie, cenne składniki. Stanowi m.in. wsparcie dla mózgu ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Gałecki P., Szulc A., Psychiatria, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2018.
- Cierpiałkowska L., Psychologia kliniczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2024.
